ORTHOPEDAGOGISCHE
INTERVENTIES
Inhoudsopgave
1 inleiding................................................................................. 4
1.1 diversiteit als normaliteit............................................................4
1.1.1 definitie diversiteit...............................................................................................4
2 relevantie..............................................................................4
2.1 wat is inclusief onderwijs............................................................4
2.1.1 voordelen inclusief onderwijs...............................................................................4
2.1.2 het wettelijk kader............................................................................................... 5
2.1.3 UDL en het zorgcontinuüm..................................................................................5
3 UDL....................................................................................... 6
3.1 OORSPRONG IN DE ARCHITECTUUR (UNIVERSAL design)................6
3.2 universal design vertaalt naar de onderwijscontext......................6
3.3 winst UDL...................................................................................6
3.4 neurologische achtergrond..........................................................7
3.5 principes en richtlijnen................................................................7
3.5.1 affectieve netwerk...............................................................................................7
3.5.2 het herkenningsnetwerk......................................................................................7
3.5.3 HET STRATEGISCH NETWERKR............................................................................8
4 psychodynamisch ontwikkelingsmodel, Anton dosen................9
4.1 inleiding.....................................................................................9
4.2 uitgangspunten..........................................................................9
4.2.1 ontwikkelingsdynamisch model.........................................................................10
4.3 fasen van emotionele ontwikkeling en persoonlijkheidstucteren..10
4.3.1 fases van emotionele ontwikkeling....................................................................10
4.4 emotionele ontwikkelingsfase....................................................11
4.4.1 adaptatiefase..................................................................................................... 11
4.4.2 1e socialisatiefase............................................................................................. 11
4.4.3 1e individuatiefase............................................................................................. 12
4.4.4 identificatiefase................................................................................................. 12
4.4.5 realiteitsbewustwordingsfase............................................................................13
4.5 de SEO-R schaal........................................................................13
4.5.1 kritische noot..................................................................................................... 13
5 omgaan met agressie............................................................15
5.1 wat is agressie..........................................................................15
5.1.1 etymologie......................................................................................................... 15
, 5.1.2 agressie positief of negatief...............................................................................15
5.1.3 wanneer is agressie een probleem....................................................................16
5.1.4 definitie agressie............................................................................................... 16
5.2 agressie os subjectief en normatief............................................16
5.2.1 agressie in normatief......................................................................................... 16
5.2.2 selectieve waarneming......................................................................................17
5.2.3 agressie is normatief......................................................................................... 17
5.3 enkele belangrijke denkkaders..................................................17
5.3.1 denkkaders als deel van ons referentiekader....................................................17
5.3.2 theoretische denkkaders en hun kijk op agressie..............................................18
5.3.3 psychoanalyse................................................................................................... 18
5.3.4 systeemtheorie.................................................................................................. 18
5.3.5 contextuele theorie........................................................................................... 18
5.3.6 de sociale leertheorie........................................................................................19
5.4 soorten agressie.......................................................................19
5.4.1 proactieve of instrumentele agressie.................................................................19
5.4.2 reactieve of frustratie agressie..........................................................................19
5.4.3 agressie door psychopathologie........................................................................20
5.5 aantal relevante modellen binnen omgaan met agressie.............20
5.5.1 crisisontwikkelingsmodel...................................................................................20
5.5.2 tolerantievenster voor stress.............................................................................21
5.5.3 lsci..................................................................................................................... 24
6 omgaan met agressie............................................................25
6.1 algemene tips voor het omgaan met agressie.............................25
6.1.1 blijf rustig.......................................................................................................... 25
6.1.2 maak van veiligheid een priotiteit, roep tijdig hulp in........................................26
6.1.3 smeed het ijzer als het koud is..........................................................................26
6.1.4 aanpak van proactieve of instrumentele agressie.............................................26
6.1.5 aanpak van reactieve of frustratieagressie........................................................26
7 ontstaan geweldloos verzet...................................................28
8 geweldloos verzet.................................................................28
8.1 visie.........................................................................................28
8.2 naar een nieuwe autoriteit........................................................29
8.3 waakzame zorg.........................................................................29
8.3.1 3 niveaus van waakzame zorg...........................................................................30
8.3.2 verzoeningsgebaren.......................................................................................... 30
8.3.3 ouderlijke aanwezigheid....................................................................................30
8.3.4 sociale ondersteuning........................................................................................ 31
8.3.5 vermijden van escalatie.....................................................................................31
9 implentatie van geweldloos verzet.........................................31
9.1 toepassingsgebieden................................................................31
10 süicidepreventie.................................................................32
10.1 situering van het thema..........................................................32
, 10.2 begrippenkader.......................................................................32
10.2.1 süicidaal gedrag.............................................................................................. 32
10.2.2 verduidelijking terminologie............................................................................33
10.2.3 risicogroepen................................................................................................... 34
10.3 algemene beschouwing over leven en dood..............................34
10.3.1 zelfgekozen levenseinde in onze maatschappij...............................................34
10.3.2 grensbieden..................................................................................................... 34
11 gentle teaching...................................................................35
11.1 inleiding.................................................................................35
11.1.1 relatie-cliënt begeleider staat centraal............................................................35
11.1.2 john McGee: grondlegger.................................................................................35
11.1.3 inspiratiebronnen voor gentle teaching...........................................................36
11.1.4 gentle teaching is een methodiek en een grondhouding.................................36
11.1.5 toepassing gentle teaching..............................................................................36
11.2 gentle teaching is tegengesteld aan een gedragsmatige
benadering.....................................................................................37
11.2.1 gedragsmatige aanpak: diep ingesleten gewoonte.........................................37
11.2.2 schema 1: gentle teaching vs behaviourisme..................................................37
11.3 de 4 pijlers van gentle teaching...............................................38
11.3.1 eerste pijler: safe: veiligheid en vertrouwen....................................................38
11.3.2 2e pijler:loved: graag gezien voelen.................................................................39
11.3.3 3e pijler: het vermogen om anderen graag te zien...........................................39
11.3.4 4e pijler: engagement......................................................................................39
11.4 uitgangspunten van gentle teaching........................................40
11.4.1 psychologie van de onderlinge afhankelijkheid...............................................40
11.4.2 agressie en gedragsproblemen ontstaan uit angst..........................................40
11.4.3 compangionship.............................................................................................. 40
11.4.4 gelijkwaardigheid............................................................................................. 40
11.4.5 onvoorwaardelijkheid.......................................................................................40
11.4.6 geweldloosheid................................................................................................ 41
11.4.7 focus op kern en niet op de periferie...............................................................41
11.4.8 acceptatie........................................................................................................ 42
11.4.9 waarderen....................................................................................................... 42
11.4.10 wees in het heden en hou rekening met de levensgeschiedenis...................42
11.5 tools gentle teaching...............................................................42
11.5.1 totale dialoog................................................................................................... 42
11.6 strechen van de relatie............................................................43
11.6.1 reflecteer over jezelf........................................................................................ 44
11.7 relationeel krediet of relationeel mandaat................................44
LEERDOELEN
, JE KUNT DE RELEVANTIE VAN HET UDL-KADER BINNEN DE
ORTHOPEDAGOGISCHE PRAKTIJK BESCHRIJVEN.
JE KUNT DE OORSPRONG VAN HET UDL-KADER UITLEGGEN.
JE KUNT DE NEUROLOGISCHE ACHTERGROND VAN HET UDL-KADER
TOELICHTEN.
JE KUNT DE BETEKENIS VAN HET ACRONIEM ‘UDL’ BENOEMEN.
JE KUNT DE PRINCIPES VAN HET UDL-KADER TOELICHTEN.
JE KUNT DE PRINCIPES VAN HET UDL-KADER TOEPASSEN OP EEN CASUS.
JE KUNT DE RICHTLIJNEN VAN HET UDL-KADER TOELICHTEN.
JE KUNT DE RICHTLIJNEN VAN HET UDL-KADER TOEPASSEN OP EEN
CASUS.
1 INLEIDING
1.1 DIVERSITEIT ALS NORMALITEIT
- Beschouwd als abnormaal gegeven
- Alles wat afwijkt van de norm valt onder de noemer ‘diversiteit’
- Mensen zien zichzelf vaak als normaal, wanneer de andere dan afwijkt van die
standaard gecategoriseerd onder 1 kenmerk een zogenaamde doelgroep
- Diversiteit is aanwezig in verschillende contexten van onze samenleving
- WE MOETEN DIVERSITEIT BESCHOUWEN ALS DE NORM
1.1.1 DEFINITIE DIVERSITEIT
- We beschouwen de term heel breed. Het gaat over alle manieren waarop we van
elkaar verschillen
- Sommige verschillen zijn onveranderbaar, zijn verschillen waarmee we worden
geboren zoals bv... Huidskleur, kleur van de ogen, cultuur
- Sommige verschillen zijn veranderlijk en ontstaan later in ons leven
- Sommige verschillen zijn zichtbaar zoals leeftijd, huidskleur. Andere onzichtbaar
zoals seksuele voorkeur, cultuur
2 RELEVANTIE
2.1 WAT IS INCLUSIEF ONDERWIJS
‘inclusief onderwijs’ verwijst naar een onderwijssysteem dat de participatie van alle
leerlingen mogelijk maakt, ongeacht hun achtergrond of ondersteuningsnoden
2.1.1 VOORDELEN INCLUSIEF ONDERWIJS
- Op niveau van de leerling
Inclusie stimuleert positieve sociale contacten, interactieve en vriendschappen
Inclusie verplicht om na te denken over “redelijke aanpassingen” waardoor het
recht op ondersteuning verzekerd is
INTERVENTIES
Inhoudsopgave
1 inleiding................................................................................. 4
1.1 diversiteit als normaliteit............................................................4
1.1.1 definitie diversiteit...............................................................................................4
2 relevantie..............................................................................4
2.1 wat is inclusief onderwijs............................................................4
2.1.1 voordelen inclusief onderwijs...............................................................................4
2.1.2 het wettelijk kader............................................................................................... 5
2.1.3 UDL en het zorgcontinuüm..................................................................................5
3 UDL....................................................................................... 6
3.1 OORSPRONG IN DE ARCHITECTUUR (UNIVERSAL design)................6
3.2 universal design vertaalt naar de onderwijscontext......................6
3.3 winst UDL...................................................................................6
3.4 neurologische achtergrond..........................................................7
3.5 principes en richtlijnen................................................................7
3.5.1 affectieve netwerk...............................................................................................7
3.5.2 het herkenningsnetwerk......................................................................................7
3.5.3 HET STRATEGISCH NETWERKR............................................................................8
4 psychodynamisch ontwikkelingsmodel, Anton dosen................9
4.1 inleiding.....................................................................................9
4.2 uitgangspunten..........................................................................9
4.2.1 ontwikkelingsdynamisch model.........................................................................10
4.3 fasen van emotionele ontwikkeling en persoonlijkheidstucteren..10
4.3.1 fases van emotionele ontwikkeling....................................................................10
4.4 emotionele ontwikkelingsfase....................................................11
4.4.1 adaptatiefase..................................................................................................... 11
4.4.2 1e socialisatiefase............................................................................................. 11
4.4.3 1e individuatiefase............................................................................................. 12
4.4.4 identificatiefase................................................................................................. 12
4.4.5 realiteitsbewustwordingsfase............................................................................13
4.5 de SEO-R schaal........................................................................13
4.5.1 kritische noot..................................................................................................... 13
5 omgaan met agressie............................................................15
5.1 wat is agressie..........................................................................15
5.1.1 etymologie......................................................................................................... 15
, 5.1.2 agressie positief of negatief...............................................................................15
5.1.3 wanneer is agressie een probleem....................................................................16
5.1.4 definitie agressie............................................................................................... 16
5.2 agressie os subjectief en normatief............................................16
5.2.1 agressie in normatief......................................................................................... 16
5.2.2 selectieve waarneming......................................................................................17
5.2.3 agressie is normatief......................................................................................... 17
5.3 enkele belangrijke denkkaders..................................................17
5.3.1 denkkaders als deel van ons referentiekader....................................................17
5.3.2 theoretische denkkaders en hun kijk op agressie..............................................18
5.3.3 psychoanalyse................................................................................................... 18
5.3.4 systeemtheorie.................................................................................................. 18
5.3.5 contextuele theorie........................................................................................... 18
5.3.6 de sociale leertheorie........................................................................................19
5.4 soorten agressie.......................................................................19
5.4.1 proactieve of instrumentele agressie.................................................................19
5.4.2 reactieve of frustratie agressie..........................................................................19
5.4.3 agressie door psychopathologie........................................................................20
5.5 aantal relevante modellen binnen omgaan met agressie.............20
5.5.1 crisisontwikkelingsmodel...................................................................................20
5.5.2 tolerantievenster voor stress.............................................................................21
5.5.3 lsci..................................................................................................................... 24
6 omgaan met agressie............................................................25
6.1 algemene tips voor het omgaan met agressie.............................25
6.1.1 blijf rustig.......................................................................................................... 25
6.1.2 maak van veiligheid een priotiteit, roep tijdig hulp in........................................26
6.1.3 smeed het ijzer als het koud is..........................................................................26
6.1.4 aanpak van proactieve of instrumentele agressie.............................................26
6.1.5 aanpak van reactieve of frustratieagressie........................................................26
7 ontstaan geweldloos verzet...................................................28
8 geweldloos verzet.................................................................28
8.1 visie.........................................................................................28
8.2 naar een nieuwe autoriteit........................................................29
8.3 waakzame zorg.........................................................................29
8.3.1 3 niveaus van waakzame zorg...........................................................................30
8.3.2 verzoeningsgebaren.......................................................................................... 30
8.3.3 ouderlijke aanwezigheid....................................................................................30
8.3.4 sociale ondersteuning........................................................................................ 31
8.3.5 vermijden van escalatie.....................................................................................31
9 implentatie van geweldloos verzet.........................................31
9.1 toepassingsgebieden................................................................31
10 süicidepreventie.................................................................32
10.1 situering van het thema..........................................................32
, 10.2 begrippenkader.......................................................................32
10.2.1 süicidaal gedrag.............................................................................................. 32
10.2.2 verduidelijking terminologie............................................................................33
10.2.3 risicogroepen................................................................................................... 34
10.3 algemene beschouwing over leven en dood..............................34
10.3.1 zelfgekozen levenseinde in onze maatschappij...............................................34
10.3.2 grensbieden..................................................................................................... 34
11 gentle teaching...................................................................35
11.1 inleiding.................................................................................35
11.1.1 relatie-cliënt begeleider staat centraal............................................................35
11.1.2 john McGee: grondlegger.................................................................................35
11.1.3 inspiratiebronnen voor gentle teaching...........................................................36
11.1.4 gentle teaching is een methodiek en een grondhouding.................................36
11.1.5 toepassing gentle teaching..............................................................................36
11.2 gentle teaching is tegengesteld aan een gedragsmatige
benadering.....................................................................................37
11.2.1 gedragsmatige aanpak: diep ingesleten gewoonte.........................................37
11.2.2 schema 1: gentle teaching vs behaviourisme..................................................37
11.3 de 4 pijlers van gentle teaching...............................................38
11.3.1 eerste pijler: safe: veiligheid en vertrouwen....................................................38
11.3.2 2e pijler:loved: graag gezien voelen.................................................................39
11.3.3 3e pijler: het vermogen om anderen graag te zien...........................................39
11.3.4 4e pijler: engagement......................................................................................39
11.4 uitgangspunten van gentle teaching........................................40
11.4.1 psychologie van de onderlinge afhankelijkheid...............................................40
11.4.2 agressie en gedragsproblemen ontstaan uit angst..........................................40
11.4.3 compangionship.............................................................................................. 40
11.4.4 gelijkwaardigheid............................................................................................. 40
11.4.5 onvoorwaardelijkheid.......................................................................................40
11.4.6 geweldloosheid................................................................................................ 41
11.4.7 focus op kern en niet op de periferie...............................................................41
11.4.8 acceptatie........................................................................................................ 42
11.4.9 waarderen....................................................................................................... 42
11.4.10 wees in het heden en hou rekening met de levensgeschiedenis...................42
11.5 tools gentle teaching...............................................................42
11.5.1 totale dialoog................................................................................................... 42
11.6 strechen van de relatie............................................................43
11.6.1 reflecteer over jezelf........................................................................................ 44
11.7 relationeel krediet of relationeel mandaat................................44
LEERDOELEN
, JE KUNT DE RELEVANTIE VAN HET UDL-KADER BINNEN DE
ORTHOPEDAGOGISCHE PRAKTIJK BESCHRIJVEN.
JE KUNT DE OORSPRONG VAN HET UDL-KADER UITLEGGEN.
JE KUNT DE NEUROLOGISCHE ACHTERGROND VAN HET UDL-KADER
TOELICHTEN.
JE KUNT DE BETEKENIS VAN HET ACRONIEM ‘UDL’ BENOEMEN.
JE KUNT DE PRINCIPES VAN HET UDL-KADER TOELICHTEN.
JE KUNT DE PRINCIPES VAN HET UDL-KADER TOEPASSEN OP EEN CASUS.
JE KUNT DE RICHTLIJNEN VAN HET UDL-KADER TOELICHTEN.
JE KUNT DE RICHTLIJNEN VAN HET UDL-KADER TOEPASSEN OP EEN
CASUS.
1 INLEIDING
1.1 DIVERSITEIT ALS NORMALITEIT
- Beschouwd als abnormaal gegeven
- Alles wat afwijkt van de norm valt onder de noemer ‘diversiteit’
- Mensen zien zichzelf vaak als normaal, wanneer de andere dan afwijkt van die
standaard gecategoriseerd onder 1 kenmerk een zogenaamde doelgroep
- Diversiteit is aanwezig in verschillende contexten van onze samenleving
- WE MOETEN DIVERSITEIT BESCHOUWEN ALS DE NORM
1.1.1 DEFINITIE DIVERSITEIT
- We beschouwen de term heel breed. Het gaat over alle manieren waarop we van
elkaar verschillen
- Sommige verschillen zijn onveranderbaar, zijn verschillen waarmee we worden
geboren zoals bv... Huidskleur, kleur van de ogen, cultuur
- Sommige verschillen zijn veranderlijk en ontstaan later in ons leven
- Sommige verschillen zijn zichtbaar zoals leeftijd, huidskleur. Andere onzichtbaar
zoals seksuele voorkeur, cultuur
2 RELEVANTIE
2.1 WAT IS INCLUSIEF ONDERWIJS
‘inclusief onderwijs’ verwijst naar een onderwijssysteem dat de participatie van alle
leerlingen mogelijk maakt, ongeacht hun achtergrond of ondersteuningsnoden
2.1.1 VOORDELEN INCLUSIEF ONDERWIJS
- Op niveau van de leerling
Inclusie stimuleert positieve sociale contacten, interactieve en vriendschappen
Inclusie verplicht om na te denken over “redelijke aanpassingen” waardoor het
recht op ondersteuning verzekerd is
