Samenvatting uro 2

SAMENVATTING UROLOGIE
Inhoudsopgave

1. NEUROUROLOGIE NEUROGENE BLAAS.............................................................................................................. 2
2. FUNCTIONELE AANDOENINGEN VAN DE LAGE URINEWEGEN..........................................................................12
3. LAGE URINEWEGOBSTRUCTIE BIJ DE MAN...................................................................................................... 32
4. UROLITHIASIS................................................................................................................................................. 44
5. INFECTIEZIEKTEN VAN DE URINEWEGEN......................................................................................................... 53
6. UROLOGISCHE URGENTIES EN TRAUMA.......................................................................................................... 72
7. GENITALE PATHOLOGIE.................................................................................................................................. 85
8. KINESITHERAPIE EN BEKKENBODEM............................................................................................................... 93
9. HEMATURIE.................................................................................................................................................. 100
10. ONCOLOGIE BLAAS – PENIS – TESTIS........................................................................................................... 104
11. NIERTUMOREN........................................................................................................................................... 112
12. PROSTAATCARCINOOM.............................................................................................................................. 121
13. URINAIRE SONDEN..................................................................................................................................... 133
14. CPPS TERMINOLOGIE.................................................................................................................................. 138
15. CHRONISCHE PELVISCHE PIJNSYNDROOM................................................................................................... 144
16. CHRONISCH PELVISCH PIJNSYNDROOM (CPPS)............................................................................................ 150




1

Partim Urologie 2

, 1. NEUROUROLOGIE NEUROGENE BLAAS

INLEIDING

60% van de volwassenen heeft symptomen van de lagere urinewegen  dagelijkse
incontinentie treft 5-9% van de bevolking met een man/vrouw verhouding van ¼

De incidentie van incontinentieklachten stijgt met de leeftijd


DE NORMALE LAGERE URINEWEGEN EN BLAASFUNCTIE

DE BLAAS EN ZIJN OUTLET

De lagere urinewegen = moeten gezien worden als een unit van de blaas en de outlet

 Blaas = autonoom orgaan waar we toch een gewilde controle over hebben
o Functie: ophouden van urine en ledigen op ogenblik dat wij het wensen
o Vullingsfase van de blaas: de blaas is een lage druk reservoir = kan veel
urine ontvangen zonder al te hoge drukstijging
 Normale capaciteit van de blaas = 350-550 ml
 Er is een gesloten outlet tijdens de vullingsfase  inwendige sfincter
gesloten + uitwendige sfincter gesloten + blaasspier ontspant
 We willen niet continu herinnerd worden aan de vullingstoestand van
de blaas (en we worden er ook niet continu aan herinnerd)
o Ledigingsfase van de blaas: wij bepalen dat de blaas ledigt
 Complete en synerge lediging  wanneer de blaas samentrekt moet de
outflow ontspannen (blaashals (inwendige sfincter) en externe sfincter)
 Blaasspier trekt samen en het plaskanaal opent
 Outlet: urethra en externe sfincter


DE VERSCHILLENDE FASEN VAN DE BLAAS EN SYMPTOMEN VAN
STORING VAN DE VERSCHILLENDE FASEN VAN DE BLAAS

 Symptomen van een gestoorde vullingsfase = een overactieve blaas
o Urge, vele kleine plasjes, nycturie, bedplassen en/of drangincontintentie
o Stressincontinentie of inpanningsgebonden incontinentie: symptomen van
urineverlies bij hoesten, niezen, springen…
 Symptomen van een gestoorde ledigingsfase
o Patiënt heeft last van startproblemen, trage straal, moeizaam plassen, het
gevoel niet leeg te plassen, nadruppelen, niet kunnen plassen en soms
overloopsincontinentie


NEURANATOMIE, FYSIOLOGIE EN PATHOLOGIE

BEZENUWING VAN DE LAGE URINEWEGEN

 Sympathische systeem: hypogastrische vezel D11-L2
o Blaaslichaam (blaastrigonum) en blaashals
o Efferente vezels
 Parasympathische systeem: n. pelvinus S2-S4
2

Partim Urologie 2

, o Blaaslichaam
o Efferente vezels
 Somatische systeem: n. pudendus S2-S4
o Bekkenbodem en externe sfincter
o Efferente vezels
 Afferente bezenuwing:
o Sympathische vezels naar T9-L2, parasympathische vezels en somatische
vezels naar S2-S4  het signaal gaat via hypogastrische, pelvische en
pudendale zenuwen

Blaaskernen op S2-S3-S4  dit wijst op waar de zenuw vanuit de wervelkolom naar buiten
loopt  komt niet overeen waar de neuronen gesitueerd zijn tov wervelkolom

L1-L2 = niveau van conus medullaris


BASIS FARMACOLOGIE DIE INWERKT OP DE BLAAS

 N. pelvinus (parasympathisch) zet ACh vrij dat inwerkt op muscarinerge receptoren
op blaaslichaam
o Parasympathicus zorgt voor stimulatie blaascontractie (lediging)
 Hypogastrische vezel (sympathisch) zet norepinefrine vrij en werkt in op twee
receptoren
o Beta 3 receptoren in blaaslichaam: remmende werking op het blaaslichaam 
remming op de blaaslediging (blaas ontspant)
o Alfa 1 receptoren in blaashals: stimulerende werking op de blaashals 
stimulerend effect op de blaashals (blaashals sluit)
 N. pudendus (somatisch) zet ACh vrij dat via nicotinerge receptoren een stimulerend
effect heeft op dwarse spieren van bekkenbodem en externe urethrale sfincter
o Stimulatie n. pudendus zorgt voor contractie van de bekkenbodem en de
externe urethrale sfincter


NEUROGENE CONTROLE VAN DE BLAAS

VULLINGSFASE

Urine stockeren aan een lage druk

Vullingsreflexen

 Hersenstam thv pons: pontine storage center = vullingscentrum dat ervoor zorgt dat
de n. pudendus de externe sfincter activeert
o Voorkomen van urinaire lekkage
 N. hypogastricus: zal twee dingen doen 
o Inwendige sfincter activeren (alfa1 receptor)  blaashals sluit
o Blaasspier ontspannen (beta3 receptoren)  blaas kan zich vullen aan een
lage druk


LEDIGINGSFASE

We gaan zelf beslissen om te plassen  vullingsreflexen stoppen en we krijgen
mictiereflexen

Mictiereflexen


3

Partim Urologie 2

, De mictie gebeurt door middel van een eenvoudig spinaal reflex  de mictiereflex is onder
willekeurige controle van de cerebrale cortex

De blaas kan uitzetten tot ongeveer 400 ml inhoud zonder duidelijke toename van
intravesicale druk  na dit volume wordt er een gevoel van volheid doorgestuurd
naar de motorische kernen  contractie van de blaas (gemedieerd via de motorische
kernen van de reflexboog)  mictie

Deze mictie kan gestopt worden via cerebrale willekeurige controle!

Pontine coördinatie  de pons bewaart een synerge mictie = bij detrusorcontractie wordt er
een sfincterrelaxatie geïnduceerd

 Hersenstam thv pons: pontine mictie centrum  baan die helemaal tot naar de conus
medullaris gaat  door middel van een interneuron ontstaat een synerge mictie
o We krijgen vanuit de baan vanuit de pons het commando dat de mictie mag
doorgaan  twee dingen gebeuren:
 Remming n. pudendus  externe sfincter gaat ontspannen
 Positief effect op n. pelvinus  blaas gaat samentrekken
o De dalende baan zorgt ervoor dat op hetzelfde ogenblik de blaas samentrekt
en dat de externe sfincter ontspant  er is een volledige synerge mictie
o Normaal EMG bekkenbodem:
 Blaasvulling: lage druk in de blaas met ontspannen blaas
 Mictie: bekkenbodem ontspant en de blaas trekt samen
 De activiteit van de bekkenbodem en de sluitspier is nul (dit
komt door de dalende baan vanuit het mictiecentrum in de
pons)
 Bij schade aan het ruggenmerg kan een dyssynerge mictie ontstaan:
o Kenmerken:
 Kerstboomblaas ontstaat  opzetting blaashals tot op het niveau van
de gesloten externe sluitspier
 Externe sluitspier is gesloten
 Divertikels op de blaaswand
o Abnormaal EMG bekkenbodem:
 Blaasvulling
 Mictie: activiteit van de sluitspier gaat niet naar nul (sluitspier blijft
samengetrokken)  lange periode van hoge druk in de blaas
 Dit kan een impact hebben op de nierfunctie en bij
langbestaande neurogene blaas (met hoge drukken) kunnen er
nierfunctiestoornissen ontstaan


NEUROLOGISCHE ZIEKTES MET UROLOGISCHE VERANDERINGEN

 Centraal letsel
o Myelomeningocoele: bijna 100% van deze patiënten zal schade hebben aan de
lagere urinewegen
o Multipele sclerose: 70-90% heeft schade aan de lagere urinewegen
o Ruggenmergletsel
o Basale ganglia pathologie
o Discus ziekte
o Guillain barré
o CVA
o Spina bifida
o …  Weten dat hoge percentages van deze patiënten urologische (neurogene)
blaasproblemen hebben
 Perifere letsels:
4

Partim Urologie 2