Jeugdrecht (10 punten)
Inleiding
“Het jeugdbeschermingsrecht regelt de (overheids)interventies ten aanzien van kinderen en
jongeren die zich in bijzondere probleemsituaties bevinden of die delicten hebben
gepleegd. De interventies betreffen zowel vrijwillige als gerechtelijke maatregelen, veelal
uitgevoerd in specifieke voorzieningen. De bevoegdheid om die interventies te regelen komt
grotendeels toe aan de gemeenschappen, maar ook de federale staat heeft een aantal
bevoegdheden behouden.”
2 doelgroepen:
- VOS = verontrustende situatie (sinds 2013)
- MOF (jeugddelict) = misdrijf omschreven feiten (= misdrijven, maar hebben niet de
verantwoordelijkheid)
2 soorten hulpverlenende interventies:
- sociale vrijwillige
- gerechtelijke gedwongen
2 bevoegdheidsniveaus:
- gemeenschap
- Federale overheid
“Sui generis” karakter van het jeugdrecht
1 jeugdrechter die jongere gaat opvolgen van begin tot einde.
1 groep: kinderen ne jongeren tot 18 jaar
Subsidiariteit & gezinsgerichtheid: minst ingrijpende reactie altijd verkiezen. Gezin staat in
eerste instantie in voor de opvoeding. Gezin moet ook betrokken worden bij reactie
jeugdrechtbank. Alleen als gezin niet functioneert zal de overheid eerst trachten ouders
ondersteunen als dat niet lukt mag overheid rol ouders van dat kind toetrekken.
Kinderrechten 1989): verplichtingen opleggen aan overheid en ouders tav kind & gaat ook
voor het eerst bevestigen dat kinderen rechtssubjecten zijn = volwaardige dragers van rechten,
naar hen moet geluisterd worden sinds 1989.
1
,Les 1: de bevoegdheidsverdeling
Lesdoelen:
• Je kent en begrijpt (juridisch en politiek) de bevoegdheidsverdeling in België wat betreft de
jeugdbescherming
• Je kan deze bevoegdheidsverdeling historisch kaderen en begrijpen (in een tijdslijn)
• Je weet in welke rechtsbron je deze bevoegdheidsverdeling kan terugvinden
• Je kan deze bevoegdheidsverdeling aan de hand van deze rechtsbron uitleggen
• Je kent de belangrijkste rechtsbronnen in de Vlaamse Gem. en BXL HG wat betreft het
jeugdrecht
Historisch-juridische tijdslijn
4 groepen:
Vertonen neigingen naar delinquent gedrag.
Ouders dienen klacht in tegen eigen
ongehoorzaam kind
Ouders die hun kinderen niet kunnen opvoeden.
Rechtbank gaat ze uit hun ouderlijk gezag ontzetten.
Steeds meer vormen van pre-delinquentie
Onwaardige ouders naar jeugdrechtbank
brengen.
Jeugdrechter heeft uitbreiding
bevoegdheden gekend en men heeft veel
vertrouwen in dit model
Jaren ’80: een keerpunt?
• Ontstaan internationaal kinderrechtenverdrag
• tegen “paternalisme” en het kind als “object van recht” (zie HOC2): kind werd
niet als subjectgezien, maar wel als een object. Kind had geen stem. Er wordt
veel in vraag gesteld (holibi’s, seks voor het huwelijk …)
2
, • Staatshervorming als “kans” voor hervorming van jeugdbescherming...
• Uitgeleide aan de JB? (Walgrave) => modellendiscussie
• Er komt een nieuwe overheid met een nieuwe bevoegdheid
• Band tussen institutionele en fundamentele vraagstukken
• Is jeugdbescherming “straffen” of “helpen”? Wat als het met “dwang” wordt
opgelegd?
• “Sui generis” karakter van jeugdbeschermingsrecht?
1 concept om alle categorieën in te
zetten. Dus ook de slachtofferkinderen
zitten in hetzelfde concept als de
ongehoorzame kinderen.
Bleef federale
bevoegdheid, men wil
niet dat jongeren in
Vlaanderen andere
dingen mogen dan
jongeren in Wallonië.
2014: 6e staatshervorming. Klein stukje
MOFFERS krijgen Vlaams deeltje. Vanaf
2019 Vlaams decreet hierover.
3
, Bevoegdheidsverdeling
Jeugdrecht: tussen federale overheid en Vlaamse/BXL overheid
Art. 5, §1, II, 6°(anno 2014-vandaag)
De jeugdbescherming, met inbegrip van de sociale bescherming en de gerechtelijke
bescherming, maar met uitzondering van :
• a) de burgerrechtelijke regels met betrekking tot het statuut van de minderjarigen
en van de familie …
• b) de strafrechtelijke regels waarbij gedragingen die inbreuk plegen op de
jeugdbescherming, als misdrijf worden omschreven en waarbij op die inbreuken
straffen worden gesteld …
• c) de organisatie van de jeugdgerechten, hun territoriale bevoegdheid en de
rechtspleging voor die gerechten;
• d) de uitvoering van de straffen uitgesproken tav MOF-minderjarigen die uit handen
zijn gegeven, behalve voor het beheer van centra die bestemd zijn voor de opvang
van deze jongeren tot 23 jaar
• e) de ontzetting uit de ouderlijke macht en het toezicht op de gezinsbijslag of
andere sociale uitkeringen
Jeugdbescherming is vaak gebruikt geweest en politieke strategie om een maximale inculling
te geven aan hun eigen partijen.
Rika Steyaert Jean Gol
-> Minister van gezin en welzijn in ’80 -> minister van justitie
-> christelijke volkspartij -> liberaal (Waal)
Wie is bevoegd? Rika zegt dat ze bevoegd is omwille van welzijn, Jean zegt dat hij bevoegd
is voor justitiële aspecten en jeugdrechtbanken.
Communautarisering van de Jeugdbescherming in drie stappen
STAP 1 (1980): 1e staatshervorming -> oprichting gemeenschappen en gewesten
Gemeenschapsbevoegdheden (Frans, Vlaams, Duits)
-> persoonsgebonden aangelegenheden
1. Culturele aangelegenheden
2. Onderwijs
3. Persoonsgebonden aangelegenheden
Gezondheidsbeleid
Bijstand aan personen
4. Het gebruik der talen
4
Inleiding
“Het jeugdbeschermingsrecht regelt de (overheids)interventies ten aanzien van kinderen en
jongeren die zich in bijzondere probleemsituaties bevinden of die delicten hebben
gepleegd. De interventies betreffen zowel vrijwillige als gerechtelijke maatregelen, veelal
uitgevoerd in specifieke voorzieningen. De bevoegdheid om die interventies te regelen komt
grotendeels toe aan de gemeenschappen, maar ook de federale staat heeft een aantal
bevoegdheden behouden.”
2 doelgroepen:
- VOS = verontrustende situatie (sinds 2013)
- MOF (jeugddelict) = misdrijf omschreven feiten (= misdrijven, maar hebben niet de
verantwoordelijkheid)
2 soorten hulpverlenende interventies:
- sociale vrijwillige
- gerechtelijke gedwongen
2 bevoegdheidsniveaus:
- gemeenschap
- Federale overheid
“Sui generis” karakter van het jeugdrecht
1 jeugdrechter die jongere gaat opvolgen van begin tot einde.
1 groep: kinderen ne jongeren tot 18 jaar
Subsidiariteit & gezinsgerichtheid: minst ingrijpende reactie altijd verkiezen. Gezin staat in
eerste instantie in voor de opvoeding. Gezin moet ook betrokken worden bij reactie
jeugdrechtbank. Alleen als gezin niet functioneert zal de overheid eerst trachten ouders
ondersteunen als dat niet lukt mag overheid rol ouders van dat kind toetrekken.
Kinderrechten 1989): verplichtingen opleggen aan overheid en ouders tav kind & gaat ook
voor het eerst bevestigen dat kinderen rechtssubjecten zijn = volwaardige dragers van rechten,
naar hen moet geluisterd worden sinds 1989.
1
,Les 1: de bevoegdheidsverdeling
Lesdoelen:
• Je kent en begrijpt (juridisch en politiek) de bevoegdheidsverdeling in België wat betreft de
jeugdbescherming
• Je kan deze bevoegdheidsverdeling historisch kaderen en begrijpen (in een tijdslijn)
• Je weet in welke rechtsbron je deze bevoegdheidsverdeling kan terugvinden
• Je kan deze bevoegdheidsverdeling aan de hand van deze rechtsbron uitleggen
• Je kent de belangrijkste rechtsbronnen in de Vlaamse Gem. en BXL HG wat betreft het
jeugdrecht
Historisch-juridische tijdslijn
4 groepen:
Vertonen neigingen naar delinquent gedrag.
Ouders dienen klacht in tegen eigen
ongehoorzaam kind
Ouders die hun kinderen niet kunnen opvoeden.
Rechtbank gaat ze uit hun ouderlijk gezag ontzetten.
Steeds meer vormen van pre-delinquentie
Onwaardige ouders naar jeugdrechtbank
brengen.
Jeugdrechter heeft uitbreiding
bevoegdheden gekend en men heeft veel
vertrouwen in dit model
Jaren ’80: een keerpunt?
• Ontstaan internationaal kinderrechtenverdrag
• tegen “paternalisme” en het kind als “object van recht” (zie HOC2): kind werd
niet als subjectgezien, maar wel als een object. Kind had geen stem. Er wordt
veel in vraag gesteld (holibi’s, seks voor het huwelijk …)
2
, • Staatshervorming als “kans” voor hervorming van jeugdbescherming...
• Uitgeleide aan de JB? (Walgrave) => modellendiscussie
• Er komt een nieuwe overheid met een nieuwe bevoegdheid
• Band tussen institutionele en fundamentele vraagstukken
• Is jeugdbescherming “straffen” of “helpen”? Wat als het met “dwang” wordt
opgelegd?
• “Sui generis” karakter van jeugdbeschermingsrecht?
1 concept om alle categorieën in te
zetten. Dus ook de slachtofferkinderen
zitten in hetzelfde concept als de
ongehoorzame kinderen.
Bleef federale
bevoegdheid, men wil
niet dat jongeren in
Vlaanderen andere
dingen mogen dan
jongeren in Wallonië.
2014: 6e staatshervorming. Klein stukje
MOFFERS krijgen Vlaams deeltje. Vanaf
2019 Vlaams decreet hierover.
3
, Bevoegdheidsverdeling
Jeugdrecht: tussen federale overheid en Vlaamse/BXL overheid
Art. 5, §1, II, 6°(anno 2014-vandaag)
De jeugdbescherming, met inbegrip van de sociale bescherming en de gerechtelijke
bescherming, maar met uitzondering van :
• a) de burgerrechtelijke regels met betrekking tot het statuut van de minderjarigen
en van de familie …
• b) de strafrechtelijke regels waarbij gedragingen die inbreuk plegen op de
jeugdbescherming, als misdrijf worden omschreven en waarbij op die inbreuken
straffen worden gesteld …
• c) de organisatie van de jeugdgerechten, hun territoriale bevoegdheid en de
rechtspleging voor die gerechten;
• d) de uitvoering van de straffen uitgesproken tav MOF-minderjarigen die uit handen
zijn gegeven, behalve voor het beheer van centra die bestemd zijn voor de opvang
van deze jongeren tot 23 jaar
• e) de ontzetting uit de ouderlijke macht en het toezicht op de gezinsbijslag of
andere sociale uitkeringen
Jeugdbescherming is vaak gebruikt geweest en politieke strategie om een maximale inculling
te geven aan hun eigen partijen.
Rika Steyaert Jean Gol
-> Minister van gezin en welzijn in ’80 -> minister van justitie
-> christelijke volkspartij -> liberaal (Waal)
Wie is bevoegd? Rika zegt dat ze bevoegd is omwille van welzijn, Jean zegt dat hij bevoegd
is voor justitiële aspecten en jeugdrechtbanken.
Communautarisering van de Jeugdbescherming in drie stappen
STAP 1 (1980): 1e staatshervorming -> oprichting gemeenschappen en gewesten
Gemeenschapsbevoegdheden (Frans, Vlaams, Duits)
-> persoonsgebonden aangelegenheden
1. Culturele aangelegenheden
2. Onderwijs
3. Persoonsgebonden aangelegenheden
Gezondheidsbeleid
Bijstand aan personen
4. Het gebruik der talen
4
