Samenvatting Ontwikkeling van Persoonlijke relaties

Samenvatting Ontwikkeling van
Persoonlijke Relaties
Anouk de Groot



Inhoud
Hoorcollege 1: Vroege sociale relaties....................................................................................................2
Hoorcollege 2: Sociale netwerken gedurende de levensloop.................................................................6
Hoorcollege 3: Hoe ouders het sociaal leven van kinderen beïnvloeden..............................................10
Hoorcollege 4: Ouder-kind relaties voorbij de kindertijd......................................................................16
Hoorcollege 5: Vriendschap..................................................................................................................22
Hoorcollege 6: Status, selectie en invloed............................................................................................27
Hoorcollege 7: Ontluikende volwassenheid..........................................................................................32
Hoorcollege 8: Eenzaamheid doorheen de levensloop.........................................................................34
Hoorcollege 9: Negatieve peer relaties.................................................................................................42
Hoorcollege 10: Romantische relaties..................................................................................................48
Hoorcollege 11: Online sociale relaties.................................................................................................53

,Hoorcollege 1: Vroege sociale relaties
Het begin van sociale relaties
Zijn pasgeboren baby’s sociaal?
 Klassieke theorieën: baby’s zijn niet in staat tot echte sociale relaties. Ze vormen nog
geen relatie met peers. Maar primaire zorgverleners zijn wel belangrijk voor hun
ontwikkeling en latere relaties
 Moderne theorieën: baby’s herkennen het wanneer anderen zich sociaal gedragen.
Kinderen zijn gebouwd om aandacht te schenken aan en connecties aan te gaan met
ouders, maar ook anderen zoals opa’s en oma’s en peers. Dit hele sociale systeem van
een kind beïnvloedt zijn/haar ontwikkeling.

Focus op anderen
 Het is in de eerste maand belangrijk om emoties en gezichten te herkennen
 Vanaf 1 maand oud wordt dit effect van gezichten op borden niet meer gevonden.
Dan worden ook andere eigenschappen en dingen belangrijk om te herkennen en
leren.

Dyadische peer relaties
Contingente relaties: relaties die voortbouwen op wat de andere persoon heeft gedaan
 Begint al na 6 maanden dat tweetallen eigen routines en patronen van aanrakingen
of gedragingen samen ontwikkelen

Prosociaal gedrag: vrijwillige acties die bedoeld zijn om een ander individu of een groep te
helpen
Reacties op angst
 Pasgeboren baby’s gaan snel huilen als een andere baby ook huilt
 8 maanden oud: baby kijkt naar peer die ging huilen, tonen dan affect op hun gezicht,
proberen dan de peer aan te raken en gerust te stellen, dan pas ontwikkelt hun eigen
angst en gaan ze zelf huilen
 2 jaar oud: grote individuele verschillen beginnen te ontstaan in het proberen het
probleem op te lossen, tonen van agressie of amusement
o Kinderen met down/autisme herkennen wel dat anderen pijn hebben, ze
hebben wel theory of mind maar ze weten niet hoe ze ermee om moeten
gaan
Delen
 12 maanden oud: affiliatief delen; delen met doen om bv. samen te spelen
o Niet erg als kinderen dit nog niet doen
 18 maanden oud: delen als er om wordt gevraagd
o Begrip van eigenaarschap  ze gaan meer delen, omdat ze weten dat het leuk
is om iets te delen en iets te hebben
 Vanaf 24 maanden oud: kinderen delen spontaan
o In relatie met gevoeligheid voor angst van anderen
o Niet-delen komt ook vaak voor
 Vanaf 48 maanden oud: delen neemt nog meer toe en is gerelateerd aan TOM

,Samenwerken
 1-jarige kan al samenwerken
o Geluiden herhalen/nadoen
 Vanaf 2 jaar oud: complexere samenwerking
o Verbaal coördineren (na 3 tellen trekken)
o Gedrag van anderen monitoren (ik ga trekken omdat anderen ook trekken)
 Keuze: Samenwerking vs. competitie (1 speelgoedje voor meerdere kinderen)

Conflict
 Conflict is functioneel en gezond voor sociale ontwikkeling
 De meeste kinderen doen niks en laten het gaan
 Vanaf 1 jaar oud: conflict over speelgoed (zelf als er 3 speelgoedjes zijn en 3
kinderen), oplossen door fysieke kracht
 2 jaar oud: ook verbale middelen gebruiken, en vermijden slaan
o Vergelding (reciprociteit en wraak) vindt plaats
 Oudere kinderen: ander onderwerp (ook over spelregels en welk spel ze gaan doen)
en gedrag verandert (onderhandelen en meer verbaal oplossen)

Onderliggende vaardigheden
De voorwaarde voor succesvolle sociale ontwikkeling zijn gedeelde aandacht,
emotieregulatie, inhibitiecontrole, imitatie, causaal begrip en taalontwikkeling
Gedeelde aandacht
 Het vermogen om aandacht te coördineren met een ander persoon
o Kijk- of wijsgedrag nadoen
 Begint rond 6 maanden oud
 Duidelijke individuele verschillen: kind met autisme heeft minder gedeelde aandacht
 Gedeelde aandacht is een van de basisprincipes van ToM

Emotieregulatie
 Het vermogen je emoties te reguleren (vooral de negatieve)
 Verschillen tussen volwassenen en peer situaties
o Met peers reguleren kinderen emoties beter dan met ouders
o Contact met peers is cruciaal voor ontwikkeling van emotieregulatie
o Thuis is veilige haven om te oefenen met emotieregulatie
o Boosheid van ouders naar kinderen: kan helpen maar kan ook zorgen voor
angst om interactie aan te gaan
 Kinderen met ADHD kunnen minder goed emoties reguleren

Inhibitiecontrole
 Het vermogen om een impuls te kunnen onderdrukken of afremmen van een impuls
 Ontwikkeling van persoonlijke ruimte
 Gebalanceerde inhibitie: niet te impulsief zijn maar ook niet te veel de impuls
onderdrukken
 Moeilijker voor kinderen met aandoeningen

Imitatie
 Het vermogen de ander te spiegelen

,  Nodig voor harmonieus spel met peers, leren door te observeren en imiteren
 Tool voor aanleren sociale vaardigheden
 Relevant voor bonding
 Vanaf 24 maanden: kinderen gaan eerder peers nadoen dan ouders

Causaal begrip
 Het begrip dat de ander een sociale agent is met intenties (zelf kan kiezen of hij wilt
meespelen of niet), dat iemands acties anderen kan beïnvloeden (je kan anderen
laten lachen) en dat anderen dingen per ongeluk kunnen doen
 Ontstaat rond 12 maanden

Taal
 Hoe meer verbaal vermogen, hoe meer sociaal ze zijn en hoe minder agressie ze
tonen
 Gerelateerd aan ToM-ontwikkeling
o Emoties beter onder controle krijgen
 Gesprekken worden belangrijker  kinderen die achterliggen in taal/stotteren liggen
moeilijker in peer groepen
 Alsof-spel: wereld creëren in hun hoofd
o Belangrijker rond 2 jaar
o Kinderen die achterliggen in taal hebben hier meer moeite mee

Diversiteitshoek
Cultuur
Conflict
 Chinese vs. Canadese kinderen van 9 jaar oud reageren op limited resources (weinig
speelgoed)
o Chinese kinderen tonen meer gedrag dat conflict vermindert: meer spontaan
controle uit handen geven, meer positief tegenover anderen die het
speelgroep willen pakken
o Chinese kinderen zijn meer passief en terughoudend
o Canadese kinderen tonen meer assertiviteit en controle

Emotieregulatie
 Japanse vs. Amerikaanse kinderen van 11 maanden en ouders in stressvolle situatie
o Japanse baby’s hadden meer een relationele manier van emotieregulatie en
hadden meer hulp van ouders nodig
o Japanse ouders hebben geen verwachtingen dat kind eigen gedrag kan
reguleren. Ze vinden het normaal dat kind dat nog niet kan
o Amerikaanse ouders vinden dat kinderen van 11 maanden al zelf emoties
moeten kunnen reguleren

Gender
 Vóór 2 jaar oud nog geen genderverschillen
 1,5 tot 2 jaar oud: gender categoriseren  dan pas ontstaan verschillen
o 2 jaar oud, genderverschillen in samenwerken: meisjes meer samen spelen en
delen, jongens hebben meer competitie