Aantekeningen ontwikkeling van persoonlijke relaties

Ontwikkeling van Persoonlijke
Relaties
Anouk de Groot


Inhoud
Hoorcollege 1: Introductie & vroege sociale relaties..............................................................................2
Hoorcollege 2: Sociale netwerken gedurende de levensloop.................................................................8
Hoorcollege 3: Hoe ouders het sociaal leven van kinderen beïnvloeden..............................................22
Hoorcollege 4: Ouder-kind relaties voorbij de kindertijd......................................................................36
Hoorcollege 5: Vriendschap..................................................................................................................50
Hoorcollege 6: Status, selectie en invloed............................................................................................64
Hoorcollege 7: Ontluikende volwassenheid..........................................................................................78
Hoorcollege 8: Eenzaamheid doorheen de levensloop.........................................................................83
Hoorcollege 9: Negatieve peer relaties.................................................................................................97
Hoorcollege 10: Romantische relaties................................................................................................110
Hoorcollege 11: Online sociale relaties...............................................................................................126

,Hoorcollege 1: Introductie & vroege sociale relaties
Over de cursus
Waarom persoonlijke relaties?
Een staat van complete fysieke, mentale en sociale gezondheid
Ze zijn allemaal met elkaar gelinkt

Het begin van sociale relaties
Zijn pasgeboren baby’s sociaal?
 Klassieke theorieën
o Baby’s zijn niet in staat tot echte sociale interacties
o Latere relaties zijn afgeleid van relaties met primaire verzorgers (ouders)
o Peers beginnen later in de ontwikkeling ertoe te doen
o Ze kunnen op het begin nog geen relatie vormen met leeftijdsgenoten
 Video
o Baby’s grijpen vaker naar vriendelijke konijnen, die zich sociaal/goed gedragen
o Dit wordt getoond zelfs als kinderen nog niet deze motorische vaardigheden
hebben
 Moderne theorieën
o Kinderen zijn biologisch gebouwd om naast primaire zorgverleners aandacht
aan anderen te schenken
o Om connecties aan te gaan met ouders, opa’s en oma’s, deze zijn allemaal
onderdeel van het systeem
o Het hele sociale systeem beïnvloedt een kind en zijn/haar ontwikkeling
o Vroege relaties met leeftijdgenoten kunnen ook belangrijk zijn voor
ontwikkeling

Focus op anderen
 Scrambled faces paradigm (gehusselde gezichten)
o Net geboren baby: 27 min oud
o Borden met gezichten laten zien
o Head turning en eye turning het meest op bord met gezicht, het minste
met bord zonder gezicht
o Gehusseld gezicht: rechtsboven in is net iets meer gezicht dan linksboven,
deze krijgen meer aandacht
o 1 maand oud: dit effect niet meer te zien
o In eerste maand is het belangrijk emoties en gezichten te herkennen
o Daarna worden ook andere eigenschappen en dingen belangrijk om te
herkennen en leren kennen

Dyadische peer relaties
3 typen: contingentie, prosociaal gedrag, conflict
Dyadisch = tweetal

Contingentie

,  Contingente reacties = reacties die voortbouwen op wat de andere persoon heeft
gedaan
 Begint al na 6 maanden
 Voorbeeld: dyadische verschillen bij aanraking
 Na tijdje gaan 2 kinderen eigen routine en patronen van aanrakingen of gedragingen
samen ontwikkelen, die zijn echt van hun 2 en onderscheidend van andere paren

Prosociaal gedrag
Vrijwillige acties die bedoeld zijn om een ander individu of een groep individuen te helpen of
ten goede te komen
Reacties op angst
 Poging om in te grijpen voor een slachtoffer, om de situatie te veranderen of de angst
te verminderen
 Pasgeborenen gaan snel huilen als andere baby ook huilt
 Soms is dit een nep huil, maar dan gebeurde het minder vaak dat babies het
overnemen
 8 maanden oud: reageren met: kijken > affect > eigen angst
o Kinderen kunnen elkaar net aanraken en kijken naar elkaar
o Gedrag is een gelijkwaardig patroon
o Peers keken eerst naar de baby die ging huilen
o Tonen dan affect op hun gezicht
o Fysiek: aan proberen te raken, gerust te stellen
o Dan pas eigen angst en zelf huilen
o Zijn meer bezig met eerst ander gerust stellen voordat ze zelf angst ervaren,
en dit gerust stellen helpt ook echt bij de andere baby
 2 jaar oud:
o Individuele verschillen beginnen te ontstaan
 Problemen oplossen
 Agressie
 Amusement: gaan lachen
o Video van ouderen die pijn hebben
 Geven er niks om
 Reageren op anderen die pijn hebben is een basic overleef instinct
 Kinderen met down/autisme herkennen minder dat anderen pijn
hebben
 Dit is niet helemaal waar
 Kinderen met autisme herkennen het wel, ze hebben wel
theory of mind
 Ze voelen de gevoelens wel aan
 Ze weten alleen niet hoe ze ermee om moeten gaan
 Grote verschillen in hoe er wordt gereageerd op angst en pijn van
oudere persoon

Delen
 12 maanden oud: affiliatief delen
o Delen met doel om bv. samen te spelen
o Met speelgoed naar ouder toe lopen om samen te gaan spelen

, o Niet erg als kinderen dit nog niet doen
 Waarom doen ze het niet?
 Te veel focus van niet-delen: self-centrered of ze weigeren gewoon
echt om te delen
 18 maanden oud: delen als gevraagd
o Begrip van eigenaarschap: snap je van wie het is?
o Op het moment dat ze dit begrijpen gaan ze meer delen, omdat ze weten dat
het leuk is om iets te delen en iets te hebben
o Als ze vragen om te delen, dan doen ze het wel
 Vanaf 24 maanden oud: kinderen delen spontaan
o Kinderen beginnen onderling te delen
o Relatie met gevoeligheid voor angst van anderen (distress)
o Maar: niet-delen komt ook heel vaak voor
 Vanaf 48 maanden oud: delen neemt nog meer toe en is gerelateerd aan TOM

Samenwerken
 1-jarige kan al samenwerken
o Geluiden herhalen/nadoen
 Vanaf 2 jaar oud: complexere samenwerking
o Voorbeeld: Pluto op doos, op 3, na tellen trekken: verbaal coordineren
o Gedrag van anderen monitoren: andere gaat ook trekken
 Samenwerking vs. competitie
o Er is maar 1 speelgoedje voor meerdere kinderen: ze gaan een keuze maken

Conflict
Ontwikkeling van conflict
 Conflict is functioneel en gezond voor sociale ontwikkeling
 Conflict over speelgoed begint rond 1 jaar oud
 Zelfs conflict als er 3 stuks speelgoed is en 3 kinderen
 1 jaar oud: conflicten oplossen door fysieke kracht
 2 jaar oud: gebruik ook verbale middelen
o Kinderen vermijden conflicten, vooral hard slaan
o Vergelding in conflict vindt plaats (reciprociteit)
 Wraak: jij doet dit bij mij op dag 1, dan doe ik het terug op dag 2
 Oudere kinderen: onderwerp en gedrag verandert
o Niet alleen speelgoed aan zich, maar ook spelregels en welk spel ze gaan doen
o Onderhandelen en meer verbaal oplossen

Onderliggende vaardigheden
Gedeelde aandacht
 Het vermogen om aandacht te coördineren met een andere persoon
o Ouder kijkt naar blokje
o Dus kind kijkt ook naar blokje
o Neemt dit over
 Begint rond 6 maanden oud
 Gebruik kijken en gebaren (bv. wijzen op objecten)