Samenvatting voor bij de toets

Focusgroep:
Een focusgroep is het bevragen van kleine groepen of individuele actoren
waarbij er wordt gefocust op één onderwerp. Het is een
semigestructureerd groepsinterview wat annotatie/transcriptie behoeft.
Van oudsher is het een vorm van publieksonderzoek (audience research).
Het is een kwalitatieve manier waarbij de nadruk ligt op het achterhalen
van hoe, wat en waarom mensen denken over bepaalde onderwerpen.
Het wordt ingezet als zelfstandig (verkennend/verdiepend) of
ondersteunend onderzoeksinstrument. Het levert concepten en
typologieën op. De invloed van de groepsdynamiek is hierbij erg
belangrijk. Het veronderstelt thematische focus en interactie tussen
deelnemers onderling maar ook met de groepsleider, die dus een
dynamische rol heeft, en de deelnemers. De ontvangerkant is het primaire
object. Belangrijk is dat het geen universeel geldende kennis oplevert,
maar het kennisdoel is sociocultureel van aard. Het is niet statistisch
generaliseerbaar maar wel vergelijkbaar met de resultaten van ander
onderzoek en vaak overdraagbaar naar andere situaties. Verkennen,
inventariseren, nuanceren, ontvouwen, begrijpen en herhalen (tot het
verzadigingspunt bereikt is) daar gaat het om bij een focusgroep.

Stappenplan:

Voordat je een focusgroep uitvoert bepaal onderzoeksobject, formuleer je
onderzoeksvraag, bepaal het steekproefkader en de steekproefomvang, stel je de groepen
samen. Daarnaast zoek je een geschikte locatie, plan je het aantal sessies, kies je de
werkvormen en stel je een interviewgids op. Een interviewgids zorgt voor structuur en bepaalt
het verloop van de sessie. Tijdens de focusgroep bewaak je de tijd. De focusgroep levert
gesproken data op. Een focusgroep kan je op twee manieren analyseren. Of je kijkt naar de
inhoud en je onderwerpt de data aan kwalitatieve inhoudsanalyse, ofwel je richt je aandacht
op de groepsdynamiek en je anaylseert de interactie tussen de deelnemers. Paradoxaal genoeg
moet er om sociaal gedrag te bestuderen dat gedrag geregistreerd/opgeschreven worden om
het te kunnen analyseren. De verbale data kan je op verschillende manieren verzamelen om
deze vast te stellen. Louter vertrouwen op je eigen geheugen zorgt voor cherry picking. Het
coderen van de data kan op twee manieren. Er kunnen codes genereert worden. Dit is een
inductief proces waarbij de data in categorieën georganiseerd wordt, ookwel datareductie.
Hierbij verloop je de volgende stappen: open coderen (codes geven/uiteenrafelen) – axiaal
coderen (categoriseren/beschrijven van codes. Door axiaal coderen vermindert het aantal
begrippen en komen ze hiërarchisch tot elkaar in relatie te staan) - en Selectief coderen
(structureren, integratie en het leggen van verbanden.) Maar ook kan je de data interpreteren,
ofwel je neemt een bestaand codeboek.


+/-

, Echter is het belangrijk om te onthouden dat diegene die voor deze
methode kiest, en kennis vergaart door het bevragen van mensen, de
menselijke factor de kracht en tegelijkertijd de beperking is. Er is niks of
niemand anders waarvan je een zinvol antwoord kan verwachten dan van
de mens. Zo kan je rijke, diepgaande en genuanceerde informatie
verkrijgen. Ook is het een manier om de experts te kunnen bevragen en
op die manier ‘’echte’’ kennis kan genereren. En als laatste in alle rust
meer complexe onderwerpen in vertrouwelijkheid kan bevragen. Maar het
bevragen kan soms lastig zijn; zo moeten mensen kennis of een mening
hebben over het onderwerp en moeten ze als ze dat hebben er over willen
praten. Thema’s/onderwerpen kunnen soms erg pijnlijk zijn. Daarnaast is
het als interviewer belangrijk om de geïnterviewde niet een bepaalde
richting op te sturen. De reacties van de interviewer kunnen hiertoe
leiden. Ook de geïnterviewde zelf kan sociaal-wenselijke antwoorden gaan
geven en hebben soms de neiging om mee te bewegen met de interviewer
en te zeggen wat ze denken dat de interviewer wil horen. Aangezien
respondenten niet altijd de waarheid zeggen en niet doen/menen wat ze
zeggen, is het belangrijk om je bevindingen te toetsen. Dit kun je doen
door goed te kijken hoe de deelnemers zich gedragen (etnografische
observaties) en door hun achteraf in een informele setting nogmaals te
vragen wat ze er van vonden (feedbacksessies).