Samenvatting C7: acute buik/buikpijn
SOLK
Fasen van chronisch ziek zijn
Stadium 0 = bij toeval ontdekte afwijking bij patiënt zonder klachten
Stadium 1 = eerste ziektesymptomen, de aanleiding geven tot diagnostiek en behandeling
Stadium 2 = functiebeperkingen t.g.v. de ziekte, waarbij behandeling en revalidatie nodig zijn
Stadium 3 = irreversibele beperkingen, die iemand gehandicapt maken ook op sociaal niveau
Prikkelbare darmsyndroom (PDS/IBS)
Langere tijd intermitterend of continu buikpijn, met daarbij:
- Een opgeblazen gevoel, of
- En wisselend ontlastingspatroon, of
- Slijm zonder bloedbijmenging, of
- Flatulentie, of
- Een drukpijnlijk colon bij palpatie.
Andere klachten: wisselend patroon van defecatie en pijn, kramp neemt af na defecatie.
Momenteel wordt PDS gezien als een aandoening die tot stand komt op basis van drie met elkaar
samenhangende mechanismen:
een verhoogde sensitiviteit van de darmen (viscerale hypersensitiviteit);
veranderde motiliteit van de darmen;
veranderde cerebroviscerale perceptie.
De diagnose PDS wordt na het redelijkerwijs uitsluiten van andere aandoeningen gesteld aan de hand
van de ROME-III-criteria
1. Patiënten moeten recidiverende buikpijn of een ongemakkelijk gevoel in de buik (niet
omschreven als pijn) hebben gedurende minstens drie dagen per maand in de afgelopen drie
maanden, terwijl de klachten ten minste zes maanden voor de diagnose zijn begonnen.
2. Deze klachten moeten geassocieerd zijn met twee of meer van de volgende criteria:
a. de klachten verminderen na defecatie;
b. de klachten zijn geassocieerd met een verandering in de frequentie van defecatie;
c. de klachten zijn geassocieerd met een verandering in de consistentie van de
ontlasting.
Behandeling: voorlichting, wegnemen bezorgdheid, verminderen vermijdingsdrang, nagaan
stresserende factoren en rol van de directe omgeving, medicatie is niet effectief. Evt. medicijnen om
de ontlasting beter te laten gaan en pijnstillers.
Functionele dyspepsie
- Ook wel ‘somatisch onvoldoende verklaarde bovenbuiksklachten’
- Bij lichamelijk onderzoek geen afwijkingen gevonden. Je kunt deze diagnose stellen bij een
patiënt met maagklachten bij wie met gastroscopie niets wordt gevonden en bij wie typische
refluxklachten (zuurbranden of regurgitatie) ontbreken.
- Dyspeptische klachten: pijn in de bovenbuik, maagklachten, refluxklachten, pijn in maagkuil.
Komen vaker voor bij mannen.
SOLK
, SOLK: lichamelijke klachten die langer dan enkele weken duren en waar bij adequaat medisch
onderzoek geen somatische aandoening wordt gevonden die de klacht voldoende verklaart
Somatisatie: het proces dat er toe leidt dat patiënten met SOLK zich met kun klachten wenden tot
een arts, in de hoop dat deze een ziekte vindt
- Somatisch symptoomstoornis en verwante stoornissen. SOLK klachten die voldoen aan de
criteria van DSM-5.
SOLK klachtenclusters:
- Gastro-intestinaal
- Cardiopulmonaal
- Bewegingsapparaat
- Algemeen aspecifiek: moeheid, hoofdpijn, duizeligheid, concentratie/geheugenklachten
Diagnostisch proces:
- Onderzoek een mogelijk onderliggende somatische aandoening (of
middelengebruik/misbruik)
- Stel vast of er sprake is van een reeds bestaande lichamelijke comorbiditeit/psychiatrische
comorbiditeit
- Monitoren klachten, bij verandering opnieuw diagnostiek gericht op somatiek, in kaart
brengen psychosociale aspecten
Indeling:
- Milde SOLK: lichte functionele belemmeringen, één of enkele SOLK klachten binnen één of
twee klachten clusters
- Matig ernstige SOLK: matig-ernstige functionele belemmeringen en meerdere SOLK-klachten
in ten minste drie klachtenclusters of klachtenduur langer dan verwacht, afhankelijk van het
normale beloop van de betreffende klacht
- Ernstige SOLK: ernstige functionele belemmeringen en SOLK klachten in alle klachtenclusters
en/of klachtenduur langer dan drie maanden.
Behandeling en begeleiding:
Stap Beleid
Afsluiting klachtexploratie en eventueel verricht lichamelijk en/of aanvullend
onderzoek.
Gezamenlijke probleemdefinitie, op basis van de klachtexploratie.
Voorlichting en advies:
voorlichting en uitleg;
Stap 1 bespreken van herstelbelemmerende factoren;
Patiënt met milde SOLK advisering.
Door huisarts zelf Gezamenlijk opstellen van tijdcontingent plan.
Controles:
voortgang plan monitoren en bij stagnerend herstel opnieuw
klachtexploratie;
bij wijzigingen in de klachten opnieuw klachtexploratie en gericht
lichamelijk en eventueel aanvullend onderzoek.
Stap 2 Samenwerking met/verwijzing naar:
Patiënt met matig-ernstige SOLK (psychosomatisch) fysio- of oefentherapeut;
In samenwerking met andere POH-ggz of SPV in de eerste lijn;
eerstelijnshulpverleners cognitief-gedragsmatig geschoolde ELP.
Stap 3 Samenwerking met/verwijzing naar:
Patiënt met ernstige SOLK multidisciplinaire teams/behandelcentra.
In samenwerking met
SOLK
Fasen van chronisch ziek zijn
Stadium 0 = bij toeval ontdekte afwijking bij patiënt zonder klachten
Stadium 1 = eerste ziektesymptomen, de aanleiding geven tot diagnostiek en behandeling
Stadium 2 = functiebeperkingen t.g.v. de ziekte, waarbij behandeling en revalidatie nodig zijn
Stadium 3 = irreversibele beperkingen, die iemand gehandicapt maken ook op sociaal niveau
Prikkelbare darmsyndroom (PDS/IBS)
Langere tijd intermitterend of continu buikpijn, met daarbij:
- Een opgeblazen gevoel, of
- En wisselend ontlastingspatroon, of
- Slijm zonder bloedbijmenging, of
- Flatulentie, of
- Een drukpijnlijk colon bij palpatie.
Andere klachten: wisselend patroon van defecatie en pijn, kramp neemt af na defecatie.
Momenteel wordt PDS gezien als een aandoening die tot stand komt op basis van drie met elkaar
samenhangende mechanismen:
een verhoogde sensitiviteit van de darmen (viscerale hypersensitiviteit);
veranderde motiliteit van de darmen;
veranderde cerebroviscerale perceptie.
De diagnose PDS wordt na het redelijkerwijs uitsluiten van andere aandoeningen gesteld aan de hand
van de ROME-III-criteria
1. Patiënten moeten recidiverende buikpijn of een ongemakkelijk gevoel in de buik (niet
omschreven als pijn) hebben gedurende minstens drie dagen per maand in de afgelopen drie
maanden, terwijl de klachten ten minste zes maanden voor de diagnose zijn begonnen.
2. Deze klachten moeten geassocieerd zijn met twee of meer van de volgende criteria:
a. de klachten verminderen na defecatie;
b. de klachten zijn geassocieerd met een verandering in de frequentie van defecatie;
c. de klachten zijn geassocieerd met een verandering in de consistentie van de
ontlasting.
Behandeling: voorlichting, wegnemen bezorgdheid, verminderen vermijdingsdrang, nagaan
stresserende factoren en rol van de directe omgeving, medicatie is niet effectief. Evt. medicijnen om
de ontlasting beter te laten gaan en pijnstillers.
Functionele dyspepsie
- Ook wel ‘somatisch onvoldoende verklaarde bovenbuiksklachten’
- Bij lichamelijk onderzoek geen afwijkingen gevonden. Je kunt deze diagnose stellen bij een
patiënt met maagklachten bij wie met gastroscopie niets wordt gevonden en bij wie typische
refluxklachten (zuurbranden of regurgitatie) ontbreken.
- Dyspeptische klachten: pijn in de bovenbuik, maagklachten, refluxklachten, pijn in maagkuil.
Komen vaker voor bij mannen.
SOLK
, SOLK: lichamelijke klachten die langer dan enkele weken duren en waar bij adequaat medisch
onderzoek geen somatische aandoening wordt gevonden die de klacht voldoende verklaart
Somatisatie: het proces dat er toe leidt dat patiënten met SOLK zich met kun klachten wenden tot
een arts, in de hoop dat deze een ziekte vindt
- Somatisch symptoomstoornis en verwante stoornissen. SOLK klachten die voldoen aan de
criteria van DSM-5.
SOLK klachtenclusters:
- Gastro-intestinaal
- Cardiopulmonaal
- Bewegingsapparaat
- Algemeen aspecifiek: moeheid, hoofdpijn, duizeligheid, concentratie/geheugenklachten
Diagnostisch proces:
- Onderzoek een mogelijk onderliggende somatische aandoening (of
middelengebruik/misbruik)
- Stel vast of er sprake is van een reeds bestaande lichamelijke comorbiditeit/psychiatrische
comorbiditeit
- Monitoren klachten, bij verandering opnieuw diagnostiek gericht op somatiek, in kaart
brengen psychosociale aspecten
Indeling:
- Milde SOLK: lichte functionele belemmeringen, één of enkele SOLK klachten binnen één of
twee klachten clusters
- Matig ernstige SOLK: matig-ernstige functionele belemmeringen en meerdere SOLK-klachten
in ten minste drie klachtenclusters of klachtenduur langer dan verwacht, afhankelijk van het
normale beloop van de betreffende klacht
- Ernstige SOLK: ernstige functionele belemmeringen en SOLK klachten in alle klachtenclusters
en/of klachtenduur langer dan drie maanden.
Behandeling en begeleiding:
Stap Beleid
Afsluiting klachtexploratie en eventueel verricht lichamelijk en/of aanvullend
onderzoek.
Gezamenlijke probleemdefinitie, op basis van de klachtexploratie.
Voorlichting en advies:
voorlichting en uitleg;
Stap 1 bespreken van herstelbelemmerende factoren;
Patiënt met milde SOLK advisering.
Door huisarts zelf Gezamenlijk opstellen van tijdcontingent plan.
Controles:
voortgang plan monitoren en bij stagnerend herstel opnieuw
klachtexploratie;
bij wijzigingen in de klachten opnieuw klachtexploratie en gericht
lichamelijk en eventueel aanvullend onderzoek.
Stap 2 Samenwerking met/verwijzing naar:
Patiënt met matig-ernstige SOLK (psychosomatisch) fysio- of oefentherapeut;
In samenwerking met andere POH-ggz of SPV in de eerste lijn;
eerstelijnshulpverleners cognitief-gedragsmatig geschoolde ELP.
Stap 3 Samenwerking met/verwijzing naar:
Patiënt met ernstige SOLK multidisciplinaire teams/behandelcentra.
In samenwerking met
