geschiedenis samenvatting hoofdstuk 7

DE VERLICHTING (tijd van pruiken en revoluties 1700-1800)

Ka: rationeel optimisme en toepassing van het verlicht denken

Adam Smith
• Mensen streven hun eigen voordeel na (rationeel gedrag), niet nadelig voor anderen verbetert welvaart
• Vraag en aanbod marktmechanisme( zonder overheid bemoeienis)
• Iedereen moet vrijheid hebben rationeel eigenbelang na te streven(laisser faire)

Kant
•Te weinig vrijheid, mensen moesten mondig worden en verstand gaan gebruiken

Voltaire
•Gewetensvrijheid, geen bekrompenheid intolerantie en bijgeloof
•Tegen idee van Gods bemoei, in strijd met natuurwetten
•Deïst god wereld gemaakt nu niet meer ingrijpen, nu logische natuurwetten
• Volk te dom dus verlicht absolute vorst nodig

Locke
•Koning en regering macht ontvangen van burgers ipv god, burgers deel van rechten afstaan zodat overheid zorgt
voor veiligheid en oplossingen
•Natuurlijke rechten van burger beschermen(leven, vrijheid en bezit)
•Sociaal contract: mensen droegen soevereiniteit aan volksvergadering af, besluiten vergadering= algemene wil
•Vorst of regering vervangen as je het er niet mee eens was

Montesquieu
•Absolute macht leidde tot machtsmisbruik en onderdrukking
•Trias politica(parlement, regering, rechters)
•Samenleving mengeling van monarchie aristocratie en democratie( koning beperkte macht, adel invloed via
Hogerhuis, burgers invloed via Lagerhuis)

Rousseau
•Tegen standensamenleving (ancien regime) van nature is iedereen gelijkwaardigbederft goedheid mens
•Volkssoevereiniteit: macht bij volk, regering algemene wil uitvoeren
•Sociaal contract: mensen droegen soevereiniteit aan volksvergadering af, besluiten vergadering= algemene wil
•Door privébezit mensen slecht eigenschappen
•Verschillen baseren op prestatie


-6e eeuw Griekse filosofen rationele verklaring voor de wereld
-15e eeuw humanisten uit renaissance wetenschappelijke belangstelling 
-16e/ 17e eeuw gebruik verstand, kritische denkhouding, systematische manier van onderzoek (observatie,
onderzoek, logica), veel zaken voldoen aan natuurwetten wetenschappelijke revolutie
 Optimisme om alles met verstand begrijpen en wereld verbeteren 
-18e eeuw alles kritisch onderzoek (verlichting)
•Eigen verstand voor alles
•wr manier van onderzoeken toepassen op politiek, eco enz.
•Maatschappelijke vooruitgang

Verlichting
•Begon in NL en Engeland hier was veel vrijheidloop 18e eeuw Parijs centrum (Frans voertaal mens in westerse
wereld, intellectuele wereldstad)
•Encyclopedie: kennis uit de hele wereld bijeen brengen(feitelijke info en kritische artikelen)
•Kritiek op godsdienst en intolerantievechter voor gewetensvrijheid Voltaire
•ideeën verspreidt via brieven van verlichters, boeken, salon bijeenkomsten
•Eerst vooral elite

Verlichting= alles met rede (verstand) verklaren
Rationalisme= vertrouwen op verstand