Samenvatting Beroepssituatie 2

Samenvatting Beroepssituatie 2
HC 2.1 MB – Zenuwstelsel

Leerdoelen:
 de algemene functies en verschillende indelingen van het zenuwstelsel uitleggen;
 opbouw en functie van zenuwweefsel beschrijven;
 de prikkelgeleiding over een neuron beschrijven;
 de zes grote gebieden van de hersenen lokaliseren en hun functies herkennen;
 eenvoudige en complexe reflexen uitleggen aan de hand van de klinische begrippen lichaamshouding en
pijn;
 de anatomie van het ruggenmerg beschrijven;
 het verschil in route en functie van motorische en sensibele banen benoemen;
 de meest voorkomende tekenen van veroudering van het zenuwstelsel benoemen;
 de meest voorkomende vormen van dementie noemen met hun verschillend beloop, het differntiaal
diagnostisch onderzoek en interventies

Algemene functie zenuwstelsel
- anatomisch
o centraal = hersenen en ruggenmerg
o perifeel = alles daarbuiten
- functioneel
o afferent: receptor  CZS
 informatie vanuit somatische zintuigen
 van bewegingsapparaat
 informatie vanuit viscerale zintuigen
 bv. Vanuit je darmen
o efferent: CZS  spieren en klieren (=effectoren)
 somatisch zenuwstelsel  bewust aansturing (spieren)
 autonome zenuwstelsel  onbewust (klieren)
 parasympatisch: actie in rust
 sympatisch: actief in actie
Prikkelgeleiding neuron
- neuron = zenuwcel
o dendrieten  kernlichaam  axon  synaps; neurotransmitters signaal doorgeven 
neurotransmitters hechten aan dendrieten volgend neuron
 exciterend  neurotransmitter zorgt wel voor signaal doorgifte
 inhiberend  neurotransmitter zorgt niet voor signaal doorgifte
 receptorkanalen in dendrieten bepalen het effect: som van exciterend en inhiberende
signaal zorgt ervoor of er wel/niet/hoe snel signaal wordt doorgegeven.
- Swann cellen = myeline schede om axon voor snelle prikkelgeleiding
- Neuroglia = ondersteunende cellen
o Astrocyten: bloed-hersenbarriere
o Oligondendrocyten: myeline in CZS
o Ependymcellen: productie hersenvocht
Anatomie ruggenmerg
- 31 paar:
o Craniaal: C1-C8
o Thoracaal: T1-T12
o Lumbaal: L1-L5
o Sacraal: S1-S5
o Coccygaal: C1
- Grijze en witte stof
1

, o Witte stof: aanwezigheid myeline
o Grijze stof: vooral celkernen; gelegen midden ruggenmerg
o Liquor: hersenvocht dat in midden ruggenmerg zit
- Centraal kanaal, op te delen in:
o Dorsaal: sensorisch
o Ventraal: motorisch
- Cauda equina: onderaan ruggenmerg waar alleen nog zenuwen lopen.

Motorisch en sensibele banen
- Sensibel:
o Dorsale kolom
 Sensoren (tast, ruik, enz.)  zenuwbanen  dorsale wortel ruggenmerg  omhoog
gestuurd  medulla wordt signaal gespiegeld  primaire sensorische  secundaire
sensorische schors; ruwe prikkels verwerkt tot een betekenis
 Nodig voor: nauwkeurige gewaarwordingen, aanraking, druk trilling,
proprioceptie (=verhoudingsgevoel).
- Motorisch:
o Corticospinale baan = piramidebaan
 Somatisch: bewuste aansturing
 Via piramidale balen
o Mediale baan en Laterale baan
= extrapiramidale systeem
 Spiertonus
 Onbewuste aansturing
 Bewegingspatronen
 parkinson: te weinig bewegingen (hypokinesie), moeilijk in gang zetten/volhouden
(akinesie), verhoogde spiertonus
Hersenen
Zes grote gebieden in de volwassen hersenen:
1. Cerebrum
2. Diencephalon
3. Middenhersenen
4. Pons
5. Medulla oblongata
6. Cerebellum

- hersenstam = middenhersenen + pons + medulla
1. Cerebrum = grote hersenen
o Bewuste gedachten, verstandelijke functies, praten, kijken, enz.
o Corpus callosum = hersenbalk = verbinding tussen helfden




o
o Sulcus = groeven Gyrus = windingen
o Centrale sulcus = scheiding lobus frontalis en lobus pariëtalis
 Motorische schors vóór centrale sulcus
 Sensorische schors achter centrale sulcus
o Laterale sulcus = scheiding lobus frontalis en lobus temporalis
o Voorbeelden:
 Linker hersenhelft neemt rechter oogveld waar, en visa versa.
 Afasie:
2

,  Wernicke centra: veel woorden alleen kan niet interpreteren
 Broca centra: moeilijk woorden te vinden
2. Diencephalon = tussenhersenen
o Thalamus: schakelpunt opstijgende informaite; filtering
o Hypothalamus: hormoonafscheiding lichaamstemperatuur, primaire reactie  emoties, driften
o Hypofyse: hormoonafscheiding
o Epifyse: melatonine productie
3. Mesencephalon = Middenhersenen
o Twee delen:
 Formatio reticularis: regelt bewustzijn; hoe meer prikkels hoe wakkerder
 Substantia nigra: onderdeel extrapiramidale systeem
4. Pons
o Ademhalingsregulatie
o Verbinding- en schakelcentrum
5. Medulla oblongata
o Vitale autonome functies (bv. Hartritme, vasomotorisch, basis ritme ademhaling)
6. Cerebellum = kleine hersenen
o Coördinatie bewegingen

- Geheugen: doordat er nieuwe verbindingen worden gevormd in hersenen.
o Hypocampus: geheugen (bij Alzheimer als eerste aangedaan)
o Limbische systeem:
 Hypothalamus
 Angst, woede, seksuele opwinding
 Amygdala
 Verbanden leggen tussen binnenkomende informatie en koppeling
 werken samen op binnenkomende informatie aan emotie te koppelen.
 liggen dichtbij hypocampus  blijf je beter herinneren

Reflexen
- Eenvoudige reflex = sensorische neuron  ruggenmerg  motorisch neuron
- Complexe reflex = sensorische neuron  ruggenmerg  interneuronen: 1. direct beweging en 2.
terugkoppeling hersenen
o Reciproke inhibitie = een spier gespannen ander ontspannen
o Polysynaptische reflex = meerdere spieren worden aangestuurd
- Soorten reflexen:
o Proprioceptieve reflexen = wat een spier kan waarnemen: rekreceptor, spierspanning
o Exteroceptieve reflexen = veranderingen op de huid (bv prikt naast de navel en je navel gaat in die
richting staan)
o Pathologische reflexen = Babinski, Hoffman-Tromner reflex
 Babinski = voetzoolreflex
 baby: tenen spreiden, heup en knie flexie. Volwassenen: tenen worden gebogen. Als de
pirammidebanen zijn aangedaan dan zullen tenen volwassenen omhoog gaan.
o Autonome reflexen = pupilreflex, vestibulo-oculaire reflex (=je ogen blijven vestigen op een punt
terwijl je je hoofd beweegt)

veroudering zenuwstelsel
- Hersenvolume neemt af (atrofie)
dementie
- Diagnose dementie:
o Één geheugenstoornis
o Één of meer andere cognitieve stoornissen: afasie, apraxie, agnosie, uitvoerende functies.


3