Gynaecologie: Vroedkundige aspecten
Inhoud
1. Soa’s................................................................................................................................................. 5
1.1 Algemeen................................................................................................................................. 5
1.1.1 Oorzaken + de weg .......................................................................................................... 5
1.1.2 De gevolgen ..................................................................................................................... 5
1.1.3 Soorten ............................................................................................................................ 5
1.2 Chlamydia trachomatis............................................................................................................ 6
1.2.1 Algemeen......................................................................................................................... 6
1.2.2 De zwangerschap............................................................................................................. 7
1.3 Genitale wratten ..................................................................................................................... 8
1.3.1 Algemeen......................................................................................................................... 8
1.3.2 De zwangerschap............................................................................................................. 8
1.4 Gonorroe ................................................................................................................................. 9
1.4.1 Algemeen......................................................................................................................... 9
1.4.2 De zwangerschap............................................................................................................. 9
1.5 Trichomoniasis....................................................................................................................... 10
1.5.1 Algemeen....................................................................................................................... 10
1.5.2 De zwangerschap........................................................................................................... 11
1.6 Hepatitis B ............................................................................................................................. 11
1.6.1 Algemeen....................................................................................................................... 11
1.6.2 De zwangerschap........................................................................................................... 12
1.7 Hepatitis C ............................................................................................................................. 12
1.8 Herpes genitalis / Simplex ..................................................................................................... 13
1.8.1 Herpes simplex type 2 ................................................................................................... 13
1.8.2 De zwangerschap........................................................................................................... 14
1.9 HIV-infectie ............................................................................................................................ 14
1.9.1 Algemeen....................................................................................................................... 14
1.9.2 HIV en gynaecologie ...................................................................................................... 15
1.9.3 De zwangerschap........................................................................................................... 16
1.9.4 De partus ....................................................................................................................... 16
1.9.5 Postpartum .................................................................................................................... 16
1.10 Syfilis ...................................................................................................................................... 17
1.10.1 Algemeen....................................................................................................................... 17
1
, 1.10.2 De zwangerschap........................................................................................................... 18
1.11 Scabiës ................................................................................................................................... 19
1.11.1 Algemeen....................................................................................................................... 19
1.11.2 De zwangerschap........................................................................................................... 19
1.12 Pediculosis pubis / Schaamluizen ......................................................................................... 20
1.12.1 Algemeen....................................................................................................................... 20
1.13 Samenvatting......................................................................................................................... 20
2. Kanker............................................................................................................................................ 21
2.1 Borstkanker ........................................................................................................................... 21
2.1.1 Borstontwikkeling .......................................................................................................... 21
2.1.2 Lymfevaten: belangrijk .................................................................................................. 21
2.1.3 Incidentie ....................................................................................................................... 21
2.1.4 Risicofactoren ................................................................................................................ 22
2.1.5 Preventie ....................................................................................................................... 23
2.1.6 Diagnose ........................................................................................................................ 23
2.1.7 Stagering ........................................................................................................................ 25
2.2 Behandeling ........................................................................................................................... 26
2.2.1 Behandelingsplan: opstellen adhv enkele vragen ......................................................... 26
2.2.2 Heelkunde...................................................................................................................... 27
2.2.3 Lymfoedeem .................................................................................................................. 28
2.2.4 Immunotherapie............................................................................................................ 30
2.2.5 Hormoontherapie .......................................................................................................... 30
2.2.6 Radiotherapie ................................................................................................................ 32
2.2.7 Chemotherapie .............................................................................................................. 33
2.3 Borstkanker tijdens de zwangerschap................................................................................... 34
2.3.1 Diagnose en preventie................................................................................................... 34
2.3.2 Behandeling ................................................................................................................... 34
2.4 Soorten kanker ...................................................................................................................... 35
2.5 Kanker en intimiteit ............................................................................................................... 36
2.5.1 Genegenheid ................................................................................................................. 36
2.5.2 Belevingsdimensie ......................................................................................................... 36
2.5.3 Psychologisch & sociale aspecten ................................................................................. 36
2.5.4 Relatiedimensie ............................................................................................................. 36
2.5.5 Procreatieve dimensie ................................................................................................... 36
2.5.6 Palliatieve zorgcultuur ................................................................................................... 36
3. Maagkatheterisatie ....................................................................................................................... 38
2
,4. Gynaecologische ingrepen ............................................................................................................ 40
4.1 Abdominale ingrepen ............................................................................................................ 40
4.2 Vaginale ingrepen .................................................................................................................. 41
4.3 Pre- en postoperatieve zorgen .............................................................................................. 43
4.3.1 Pre-operatieve zorgen ................................................................................................... 43
4.3.2 Post-operatieve zorgen ................................................................................................. 44
4.4 Casus ...................................................................................................................................... 45
3
,4
, 1. Soa’s
1.1 Algemeen
1.1.1 Oorzaken + de weg
Oorzaken soa: Bacteriën, virussen, schimmels, parasieten
− Via huid
− Via slijmvliezen genitalieën
− Via Slijmvliezen urethra
− Via Slijmvliezen rectum
− Via Slijmvliezen farynx
− Via Bloed
1.1.2 De gevolgen
= Invloed op zws + pasgeborene
− Genitale problemen do infecties:
o Carcinomen v vuvla, vagina, cervix (Vb. HPV)
o Problematiek v tuabire infertiliteit & extra-uteriene zws (Vb. C. Trachomatis + N.
Gonnoroe)
− Fysieke gevolgen
− Psychische gevolgen
− Sociaal / economische gevolgen
1.1.3 Soorten
1. Chlamydia trachomatis
2. Genitale wratten
3. Gonorroe
4. Trichomoniasis
5. Hepatitis B, C
6. Herpes genitalis
7. HIV-infectie
8. Syfilis
9. Scabiës
10. Pediculosis pubis
5
, 1.2 Chlamydia trachomatis
= Actieve jongeren & jongvolwassenen tussen de 15 en 34 jaar
1.2.1 Algemeen
Oorzaak Bacterie Chlamydia Trachomatis
Transmissie Rechtstreeks contact (vaginaal, oraal, anaal
onbeschermde seks)
Incubatie 2 – 3w, asymptomatisch ook
Symptomen = Vrouw minder klachten <-> man meer
klachten
− Dysurie (v/m)
− Meer af andere afscheiding uit de
vagina/penis (v/m) – doorschijnend tot
wit
− Tussentijds bloedverlies (v)
− Bloedverlies na coïtus (v)
− Buikpijn (v) en cervicitis (v)
− Pijn aan het scrotum (m)
Verwikkelingen = Indien onbehandeld:
− Opstijging bovenste geslachtsorganen
→ °PID
o Bekkenpijn
o Vaginaal vochtverlies
o Bloedingen
o Niet altijd symptomen
− Opstijging nr eileiders →
°Buitenbaarmoederlijke / tubaire
onvruchtbaarheid
− Ontsteking bijbal / prostaat: °Infertiliteit
− °littekenweefsel → Eicel k niet meer
vervoeren
Opsporing / diagnose − Urine-onderzoek (ochtendurine)
− Cultuur urethra / cervix / rectum
Therapie = AB gedurende 7d
− Behandelen seksuele partners vd
laatste 6m
− Besmettingsgevaar: weg na 1w
Preventie − Condoomgebruik – diafragma
− Profylactisch toedienen v AB tijdens zws
6
, 1.2.2 De zwangerschap
= Screening tijdens 1e + 3e trimester bij risicovrouwen (Vb. Wisselende partners & VG SOA)
Gevolgen:
− Amnionitis tijdens zwangerschap
− Postpartum endometritis
− Premature geboorte
− IUGR
− Postpartum conjunctivitis baby
− Pneumonie bij de baby
7
, 1.3 Genitale wratten
1.3.1 Algemeen
Oorzaak Humaan Papillomavirugs (HPV)
= 100 types, maar type 6 + 11 veroorzaken
wratten
Transmissie − Penetratie
− Rechtstreeks contact
− Horizontale besmetting
Incubatie = 1 – 8m / soms asymptomatisch
Symptomen − Wratten uitwendig / inwendig op
geslachtsdelen of aars
− Warme, vochtige zones (= Bloemkool- +
hanenkamstructuur)
− Pijnloos
− Jeuk
− Branderig gevoel
− Bloedverlies
Verwikkelingen − HPV type 16, 18, 31, 33: oncogeen
(cervixkanker)
Opsporing / diagnose − Lichamelijk onderzoek
− Verdunde azijnzuuroplossing
Therapie = !! herval GROOT !!
1. Lokaal
o Contact vloeibare stikstof
o Aanstippen m antiviraal
vloeibaar middel
!! NIET TIJDENS ZWS !!
2. Chirurgie
3. Laserbehandeling
Preventie − Condoomgebruik: gedeeltelijke
bescherming
− Vaccin vo 12j (voor seksuele activiteit)
1.3.2 De zwangerschap
Gevolgen:
− Toename groei
− Spontane regressie pp
− Overdracht is zeldzaam
→ Geen preventieve sectio
8
, 1.4 Gonorroe
1.4.1 Algemeen
Oorzaak Bacterie Neisseria Gonorrhoeae
Transmissie Rechtstreeks contact (vaginaal, oraal, anale
onbeschermde seks)
− Bacterie op slijmvliezen urethra, vagina,
anus, keel → °Infectie
Incubatie 2 -7d
Symptomen
− Ontsteking van de − Ontsteking van
cervix de urinebuis
− Vrijkomen van − Overvloedig
etterig geelgroene
groen/geel vocht afscheiding
− Pijnlijke mictie (druiper)
− Onderbuikpijn − Pijnlijke mictie
− Tussentijds bv − Onderbuikpijn
50% asymptomatisch 10% asymptomatisch
Verwikkelingen − PID(v)
− Prostatitis
− Infectie van de testes (teelballen)
− Epididymitis (infectie van de bijbal)
Opsporing / diagnose = ALTIJD bij tekens urethritis (1 vd partners)
− Cultuur cervicaal staal (bloederig),
rectaal staal, faryngaal staal, urethaal
staal
− Antibiogram bepalen (resistentie)
Therapie = AB
− Seksuele partners mee behandelen,
indien nodig
− Huidige partner + 6m
Preventie − Condoomgebruik
− Profylactisch toedienen oogdruppels
beide ogen PG
1.4.2 De zwangerschap
Moeder Foetus
− Amnionitis − Conjunctivitis
− Postpartum endometritis − Sepsis
− Prematuriteit − Meningitis
− Artritis
9
, 1.5 Trichomoniasis
1.5.1 Algemeen
Oorzaak Bewegende parasiet Trichomoniasis Vaginalis
(zweepdraden)
− Bij lagere zuurtegraad: °Cysteuse vorm
→ geen klachten, wel overleven
Transmissie − Seksueel overdraagbaar
− Nt-seksueel overdraagbaar (Vb.
Handdoek, washand, toiletbril)
Incubatie − 4 – 28d, ook asymptomatisch
Symptomen
− Onaangenaam − Branderigheid bij
ruikende mictie (urethritis)
(stinkende − Irritatie thv eikel
visgeur) en voorhuid
schuimende (met
gasbelletjes)
wit/grijs tot
geelgroene
afscheiding ++
− Branderig gevoel
in het begin en
tijdens de mictie
− Jeuk en
dyspareunie
Verwikkelingen − Geen gevaar vo PID / opstijgende
infectie, tenzij:
o CO-besmetting m Chlamydia &
Gonorroe
Opsporing / diagnose − Microcsopisch onderzoek
− Speculumonderzoek, vaginale pH sterk
verhoogd (> 4.5)
− Cultuur m antibiogram
Therapie = 1 dosis Flagyl: oraal
− Partner meebehandelen + Vorige (6w)
− Tijdens zws + lactatie: na advies arts
− Gemakkelijk geneesbaar
Preventie = Seksueel contact tijdens behandeling
vermijden
10
Inhoud
1. Soa’s................................................................................................................................................. 5
1.1 Algemeen................................................................................................................................. 5
1.1.1 Oorzaken + de weg .......................................................................................................... 5
1.1.2 De gevolgen ..................................................................................................................... 5
1.1.3 Soorten ............................................................................................................................ 5
1.2 Chlamydia trachomatis............................................................................................................ 6
1.2.1 Algemeen......................................................................................................................... 6
1.2.2 De zwangerschap............................................................................................................. 7
1.3 Genitale wratten ..................................................................................................................... 8
1.3.1 Algemeen......................................................................................................................... 8
1.3.2 De zwangerschap............................................................................................................. 8
1.4 Gonorroe ................................................................................................................................. 9
1.4.1 Algemeen......................................................................................................................... 9
1.4.2 De zwangerschap............................................................................................................. 9
1.5 Trichomoniasis....................................................................................................................... 10
1.5.1 Algemeen....................................................................................................................... 10
1.5.2 De zwangerschap........................................................................................................... 11
1.6 Hepatitis B ............................................................................................................................. 11
1.6.1 Algemeen....................................................................................................................... 11
1.6.2 De zwangerschap........................................................................................................... 12
1.7 Hepatitis C ............................................................................................................................. 12
1.8 Herpes genitalis / Simplex ..................................................................................................... 13
1.8.1 Herpes simplex type 2 ................................................................................................... 13
1.8.2 De zwangerschap........................................................................................................... 14
1.9 HIV-infectie ............................................................................................................................ 14
1.9.1 Algemeen....................................................................................................................... 14
1.9.2 HIV en gynaecologie ...................................................................................................... 15
1.9.3 De zwangerschap........................................................................................................... 16
1.9.4 De partus ....................................................................................................................... 16
1.9.5 Postpartum .................................................................................................................... 16
1.10 Syfilis ...................................................................................................................................... 17
1.10.1 Algemeen....................................................................................................................... 17
1
, 1.10.2 De zwangerschap........................................................................................................... 18
1.11 Scabiës ................................................................................................................................... 19
1.11.1 Algemeen....................................................................................................................... 19
1.11.2 De zwangerschap........................................................................................................... 19
1.12 Pediculosis pubis / Schaamluizen ......................................................................................... 20
1.12.1 Algemeen....................................................................................................................... 20
1.13 Samenvatting......................................................................................................................... 20
2. Kanker............................................................................................................................................ 21
2.1 Borstkanker ........................................................................................................................... 21
2.1.1 Borstontwikkeling .......................................................................................................... 21
2.1.2 Lymfevaten: belangrijk .................................................................................................. 21
2.1.3 Incidentie ....................................................................................................................... 21
2.1.4 Risicofactoren ................................................................................................................ 22
2.1.5 Preventie ....................................................................................................................... 23
2.1.6 Diagnose ........................................................................................................................ 23
2.1.7 Stagering ........................................................................................................................ 25
2.2 Behandeling ........................................................................................................................... 26
2.2.1 Behandelingsplan: opstellen adhv enkele vragen ......................................................... 26
2.2.2 Heelkunde...................................................................................................................... 27
2.2.3 Lymfoedeem .................................................................................................................. 28
2.2.4 Immunotherapie............................................................................................................ 30
2.2.5 Hormoontherapie .......................................................................................................... 30
2.2.6 Radiotherapie ................................................................................................................ 32
2.2.7 Chemotherapie .............................................................................................................. 33
2.3 Borstkanker tijdens de zwangerschap................................................................................... 34
2.3.1 Diagnose en preventie................................................................................................... 34
2.3.2 Behandeling ................................................................................................................... 34
2.4 Soorten kanker ...................................................................................................................... 35
2.5 Kanker en intimiteit ............................................................................................................... 36
2.5.1 Genegenheid ................................................................................................................. 36
2.5.2 Belevingsdimensie ......................................................................................................... 36
2.5.3 Psychologisch & sociale aspecten ................................................................................. 36
2.5.4 Relatiedimensie ............................................................................................................. 36
2.5.5 Procreatieve dimensie ................................................................................................... 36
2.5.6 Palliatieve zorgcultuur ................................................................................................... 36
3. Maagkatheterisatie ....................................................................................................................... 38
2
,4. Gynaecologische ingrepen ............................................................................................................ 40
4.1 Abdominale ingrepen ............................................................................................................ 40
4.2 Vaginale ingrepen .................................................................................................................. 41
4.3 Pre- en postoperatieve zorgen .............................................................................................. 43
4.3.1 Pre-operatieve zorgen ................................................................................................... 43
4.3.2 Post-operatieve zorgen ................................................................................................. 44
4.4 Casus ...................................................................................................................................... 45
3
,4
, 1. Soa’s
1.1 Algemeen
1.1.1 Oorzaken + de weg
Oorzaken soa: Bacteriën, virussen, schimmels, parasieten
− Via huid
− Via slijmvliezen genitalieën
− Via Slijmvliezen urethra
− Via Slijmvliezen rectum
− Via Slijmvliezen farynx
− Via Bloed
1.1.2 De gevolgen
= Invloed op zws + pasgeborene
− Genitale problemen do infecties:
o Carcinomen v vuvla, vagina, cervix (Vb. HPV)
o Problematiek v tuabire infertiliteit & extra-uteriene zws (Vb. C. Trachomatis + N.
Gonnoroe)
− Fysieke gevolgen
− Psychische gevolgen
− Sociaal / economische gevolgen
1.1.3 Soorten
1. Chlamydia trachomatis
2. Genitale wratten
3. Gonorroe
4. Trichomoniasis
5. Hepatitis B, C
6. Herpes genitalis
7. HIV-infectie
8. Syfilis
9. Scabiës
10. Pediculosis pubis
5
, 1.2 Chlamydia trachomatis
= Actieve jongeren & jongvolwassenen tussen de 15 en 34 jaar
1.2.1 Algemeen
Oorzaak Bacterie Chlamydia Trachomatis
Transmissie Rechtstreeks contact (vaginaal, oraal, anaal
onbeschermde seks)
Incubatie 2 – 3w, asymptomatisch ook
Symptomen = Vrouw minder klachten <-> man meer
klachten
− Dysurie (v/m)
− Meer af andere afscheiding uit de
vagina/penis (v/m) – doorschijnend tot
wit
− Tussentijds bloedverlies (v)
− Bloedverlies na coïtus (v)
− Buikpijn (v) en cervicitis (v)
− Pijn aan het scrotum (m)
Verwikkelingen = Indien onbehandeld:
− Opstijging bovenste geslachtsorganen
→ °PID
o Bekkenpijn
o Vaginaal vochtverlies
o Bloedingen
o Niet altijd symptomen
− Opstijging nr eileiders →
°Buitenbaarmoederlijke / tubaire
onvruchtbaarheid
− Ontsteking bijbal / prostaat: °Infertiliteit
− °littekenweefsel → Eicel k niet meer
vervoeren
Opsporing / diagnose − Urine-onderzoek (ochtendurine)
− Cultuur urethra / cervix / rectum
Therapie = AB gedurende 7d
− Behandelen seksuele partners vd
laatste 6m
− Besmettingsgevaar: weg na 1w
Preventie − Condoomgebruik – diafragma
− Profylactisch toedienen v AB tijdens zws
6
, 1.2.2 De zwangerschap
= Screening tijdens 1e + 3e trimester bij risicovrouwen (Vb. Wisselende partners & VG SOA)
Gevolgen:
− Amnionitis tijdens zwangerschap
− Postpartum endometritis
− Premature geboorte
− IUGR
− Postpartum conjunctivitis baby
− Pneumonie bij de baby
7
, 1.3 Genitale wratten
1.3.1 Algemeen
Oorzaak Humaan Papillomavirugs (HPV)
= 100 types, maar type 6 + 11 veroorzaken
wratten
Transmissie − Penetratie
− Rechtstreeks contact
− Horizontale besmetting
Incubatie = 1 – 8m / soms asymptomatisch
Symptomen − Wratten uitwendig / inwendig op
geslachtsdelen of aars
− Warme, vochtige zones (= Bloemkool- +
hanenkamstructuur)
− Pijnloos
− Jeuk
− Branderig gevoel
− Bloedverlies
Verwikkelingen − HPV type 16, 18, 31, 33: oncogeen
(cervixkanker)
Opsporing / diagnose − Lichamelijk onderzoek
− Verdunde azijnzuuroplossing
Therapie = !! herval GROOT !!
1. Lokaal
o Contact vloeibare stikstof
o Aanstippen m antiviraal
vloeibaar middel
!! NIET TIJDENS ZWS !!
2. Chirurgie
3. Laserbehandeling
Preventie − Condoomgebruik: gedeeltelijke
bescherming
− Vaccin vo 12j (voor seksuele activiteit)
1.3.2 De zwangerschap
Gevolgen:
− Toename groei
− Spontane regressie pp
− Overdracht is zeldzaam
→ Geen preventieve sectio
8
, 1.4 Gonorroe
1.4.1 Algemeen
Oorzaak Bacterie Neisseria Gonorrhoeae
Transmissie Rechtstreeks contact (vaginaal, oraal, anale
onbeschermde seks)
− Bacterie op slijmvliezen urethra, vagina,
anus, keel → °Infectie
Incubatie 2 -7d
Symptomen
− Ontsteking van de − Ontsteking van
cervix de urinebuis
− Vrijkomen van − Overvloedig
etterig geelgroene
groen/geel vocht afscheiding
− Pijnlijke mictie (druiper)
− Onderbuikpijn − Pijnlijke mictie
− Tussentijds bv − Onderbuikpijn
50% asymptomatisch 10% asymptomatisch
Verwikkelingen − PID(v)
− Prostatitis
− Infectie van de testes (teelballen)
− Epididymitis (infectie van de bijbal)
Opsporing / diagnose = ALTIJD bij tekens urethritis (1 vd partners)
− Cultuur cervicaal staal (bloederig),
rectaal staal, faryngaal staal, urethaal
staal
− Antibiogram bepalen (resistentie)
Therapie = AB
− Seksuele partners mee behandelen,
indien nodig
− Huidige partner + 6m
Preventie − Condoomgebruik
− Profylactisch toedienen oogdruppels
beide ogen PG
1.4.2 De zwangerschap
Moeder Foetus
− Amnionitis − Conjunctivitis
− Postpartum endometritis − Sepsis
− Prematuriteit − Meningitis
− Artritis
9
, 1.5 Trichomoniasis
1.5.1 Algemeen
Oorzaak Bewegende parasiet Trichomoniasis Vaginalis
(zweepdraden)
− Bij lagere zuurtegraad: °Cysteuse vorm
→ geen klachten, wel overleven
Transmissie − Seksueel overdraagbaar
− Nt-seksueel overdraagbaar (Vb.
Handdoek, washand, toiletbril)
Incubatie − 4 – 28d, ook asymptomatisch
Symptomen
− Onaangenaam − Branderigheid bij
ruikende mictie (urethritis)
(stinkende − Irritatie thv eikel
visgeur) en voorhuid
schuimende (met
gasbelletjes)
wit/grijs tot
geelgroene
afscheiding ++
− Branderig gevoel
in het begin en
tijdens de mictie
− Jeuk en
dyspareunie
Verwikkelingen − Geen gevaar vo PID / opstijgende
infectie, tenzij:
o CO-besmetting m Chlamydia &
Gonorroe
Opsporing / diagnose − Microcsopisch onderzoek
− Speculumonderzoek, vaginale pH sterk
verhoogd (> 4.5)
− Cultuur m antibiogram
Therapie = 1 dosis Flagyl: oraal
− Partner meebehandelen + Vorige (6w)
− Tijdens zws + lactatie: na advies arts
− Gemakkelijk geneesbaar
Preventie = Seksueel contact tijdens behandeling
vermijden
10
