Gynaecologie – Medische
aspecten
Inhoud
1. Medicatie in de gynaecologie (les 1)...................................................................................................3
1.1 Anticonceptiva..............................................................................................................................3
1.2 Menopauze...................................................................................................................................7
1.2.1 Diagnose menopauze............................................................................................................8
1.2.2 Langetermijn effecten: hypo-oestrogenemie........................................................................8
2. Gynaecologie en oncologie (les 2)....................................................................................................11
2.1 Aangeboren afwijkingen geslachtsorganen................................................................................11
2.1.1 DSD disorder of seks development......................................................................................11
2.1.2 Aangeboren afwijkingen zonder verband chromosomenafwijking......................................14
2.2 Congenitale uteriene afwijkingen...............................................................................................15
2.2.1 Defecten van de kanalen van Müller...................................................................................15
2.3 Verworven afwijkingen van de uterus........................................................................................17
2.4 Prolaps........................................................................................................................................18
2.4.1 Incontinentie do verzakking van de blaas............................................................................19
2.5 Incontinentie voor urine.............................................................................................................19
2.6 Goedaardige pathologie van de vulva.........................................................................................20
3. Gynaecologie en oncologie: Goedaardige gezwellen (Les 3)............................................................23
3.1 Pathologieën...............................................................................................................................23
3.1.1 Goedaardige vaginale gezwellen.........................................................................................23
3.2 Baarmoederhalsinfecties............................................................................................................25
3.3 Pelvische infecties.......................................................................................................................27
3.4 Pathologie van de uterus............................................................................................................28
3.4.1 Abnormaal uterien bloedverlies..........................................................................................30
3.5 Goedaardige gezwellen in de tuba.............................................................................................32
3.6 Goedaardige gezwellen ovarium................................................................................................33
4. Gynaecologie & oncologie: Kwaadaardige gezwellen - kanker.........................................................37
4.1 Baarmoederhalskanker...............................................................................................................37
4.2 Endometriumcarcinoom.............................................................................................................39
4.2.1 Uitbreiding van het endometriumcarcinoom......................................................................40
4.2.2 Stappen van een endometriumcarcinoom..........................................................................40
1
, 4.2.3 Endometriumcarcinoom – Therapie....................................................................................41
4.3 Ovariumcarcinoom.....................................................................................................................41
4.4 Vulvacarcinoom..........................................................................................................................43
4.4.1 Vulvair hooggradig intraepitheliaal letsel............................................................................43
4.4.2 Therapie...............................................................................................................................43
4.5 Gestationele trofoblastziekte.....................................................................................................44
2
, 1. Medicatie in de gynaecologie (les 1)
1.1 Anticonceptiva
Combinatiepillen = Bevat 2 hormonen (oestrogeen & progestageen)
Progesteron ih lichaam: vanaf moment °geel lichaampje
Effect op menstruatiecyclus:
Onderdrukt FSH & LH ni de HF
o Geen follikelontwikkeling Geen ovulatie
Geen follikelrijping
Geen ovulatie
Atrofisch endometrium
o Dun
Stug cervicaal slijm: “Plug”
o Belemmert transport
Gebruik:
Anticonceptie
Regeling cyclusregelmaat (“extended cycles van 63 – 84d of continue
(meer kans op spotting))
Minder dysmenorree
Minder premenstrueel syndroom & endometriose
Minder menstrueel bloedverlies: 30% minder
Minder opstijgende infecties v cervicitis
Relatieve bescherming tegen endometrium hyperplasie en ovariumca
Voorkomt functionele ovariële cysten: Follikel- of geel lichaamcysten
Kans op falen: Pearl index (= Aantal vrouwen / 100 vrouwen jaren
0.2 – 0. vrouwenjaren
De pil = Combinatiepil oestrogeen & progestageen (= synthetisch hormoon)
= 2e, 3e & 4e generatiepillen:
1: Eerste pil, worden niet meer gebruikt
3
, 2: Levonorgestrel, lunestrenol (androgeen)
3: Gestodene, desogestrel; norgestimaat (neutraal)
4:drosperinone (anti-androgeen + diuretisch)
= Monofasisch, bifasisch & trifasisch °Betere cycluscontrole: meer
regelmaat & minder doorbloedingen
Monofasisch: 1 kleur: Gelijke doseringen
Bifasisch: 2 kleuren: 2 vss doseringen begin tov einde pilstrip
Trifasisch: 3 kleuren: 3 vss doseringen
= 15, 20, 30, 35, 50 gamma etinyloestradiol / natuurlijk oestradiol
Contra-indicaties:
Zwangerschap
Arteriële hypertensie
Hepatitis, actieve leverziekte, adenomen
Oestrogeenafhankelijke tumoren van de borst, baarmoeder en de
lever
Migraine met aura
Trombo-embolische ziekte of voorgeschiedenis en gekende
trombofilie (Factor 5)
Roken en ouder dan 35 jaar : meer kans op DVT
BMI >35 (morbiede obesitas), chronische diarree of braken,
bariatrische heelkunde
o Hogere kans op falen Meer kans zws
o Hogere kans op meer bloedverlies, slechte cycluscontrole
De pil en het risico op DVT:
Achtergrondrisico 5/100.000/jaar: gemiddeld risico voor vrouwen
(afhankelijk van leeftijd, BMI, erfelijk risico, ziekte, rookgedrag,
mobiliteit, …)
Tweede generatie pil: 10-15/100.000/jaar
Derde generatie pil: 25/100.000/jaar
Zwangerschap: 60/100.000/jaar
Enzyminductoren van de lever: Medicatie die in lever enzymes meer gaan
produceren °meer metabolisatie Minder effect vd pil
Barbituurzuur, carbamazepine, grisefulvine, rifampicine, sommige AB
Sint-Janskruid
Niet-orale pil = Lagere pearl index: niet altijd elke dag innemen ve pil
Vaginale ring: oestro-progestageen
o Gelijk aan orale combinatiepil
Subcutane progestageenstaaf:
o Lage pearlindex
o Nadeel: onregelmatige doorbraakbloedingen
Transdermale oestro-progestageen:
o Wekelijkse vervanging
o Week 4: geen pleister °Menstruatie
o Nadeel: irritatie, bij zweten geeft het aanleiding tot loskomen
pleister
3maandelijkse IM inspuiting progestageen
o Hoger gedoseerd dan staafje °Meer neveneffecten
o Nadeel: gewichtstoename, abdominale buikopzetting, risico
4
aspecten
Inhoud
1. Medicatie in de gynaecologie (les 1)...................................................................................................3
1.1 Anticonceptiva..............................................................................................................................3
1.2 Menopauze...................................................................................................................................7
1.2.1 Diagnose menopauze............................................................................................................8
1.2.2 Langetermijn effecten: hypo-oestrogenemie........................................................................8
2. Gynaecologie en oncologie (les 2)....................................................................................................11
2.1 Aangeboren afwijkingen geslachtsorganen................................................................................11
2.1.1 DSD disorder of seks development......................................................................................11
2.1.2 Aangeboren afwijkingen zonder verband chromosomenafwijking......................................14
2.2 Congenitale uteriene afwijkingen...............................................................................................15
2.2.1 Defecten van de kanalen van Müller...................................................................................15
2.3 Verworven afwijkingen van de uterus........................................................................................17
2.4 Prolaps........................................................................................................................................18
2.4.1 Incontinentie do verzakking van de blaas............................................................................19
2.5 Incontinentie voor urine.............................................................................................................19
2.6 Goedaardige pathologie van de vulva.........................................................................................20
3. Gynaecologie en oncologie: Goedaardige gezwellen (Les 3)............................................................23
3.1 Pathologieën...............................................................................................................................23
3.1.1 Goedaardige vaginale gezwellen.........................................................................................23
3.2 Baarmoederhalsinfecties............................................................................................................25
3.3 Pelvische infecties.......................................................................................................................27
3.4 Pathologie van de uterus............................................................................................................28
3.4.1 Abnormaal uterien bloedverlies..........................................................................................30
3.5 Goedaardige gezwellen in de tuba.............................................................................................32
3.6 Goedaardige gezwellen ovarium................................................................................................33
4. Gynaecologie & oncologie: Kwaadaardige gezwellen - kanker.........................................................37
4.1 Baarmoederhalskanker...............................................................................................................37
4.2 Endometriumcarcinoom.............................................................................................................39
4.2.1 Uitbreiding van het endometriumcarcinoom......................................................................40
4.2.2 Stappen van een endometriumcarcinoom..........................................................................40
1
, 4.2.3 Endometriumcarcinoom – Therapie....................................................................................41
4.3 Ovariumcarcinoom.....................................................................................................................41
4.4 Vulvacarcinoom..........................................................................................................................43
4.4.1 Vulvair hooggradig intraepitheliaal letsel............................................................................43
4.4.2 Therapie...............................................................................................................................43
4.5 Gestationele trofoblastziekte.....................................................................................................44
2
, 1. Medicatie in de gynaecologie (les 1)
1.1 Anticonceptiva
Combinatiepillen = Bevat 2 hormonen (oestrogeen & progestageen)
Progesteron ih lichaam: vanaf moment °geel lichaampje
Effect op menstruatiecyclus:
Onderdrukt FSH & LH ni de HF
o Geen follikelontwikkeling Geen ovulatie
Geen follikelrijping
Geen ovulatie
Atrofisch endometrium
o Dun
Stug cervicaal slijm: “Plug”
o Belemmert transport
Gebruik:
Anticonceptie
Regeling cyclusregelmaat (“extended cycles van 63 – 84d of continue
(meer kans op spotting))
Minder dysmenorree
Minder premenstrueel syndroom & endometriose
Minder menstrueel bloedverlies: 30% minder
Minder opstijgende infecties v cervicitis
Relatieve bescherming tegen endometrium hyperplasie en ovariumca
Voorkomt functionele ovariële cysten: Follikel- of geel lichaamcysten
Kans op falen: Pearl index (= Aantal vrouwen / 100 vrouwen jaren
0.2 – 0. vrouwenjaren
De pil = Combinatiepil oestrogeen & progestageen (= synthetisch hormoon)
= 2e, 3e & 4e generatiepillen:
1: Eerste pil, worden niet meer gebruikt
3
, 2: Levonorgestrel, lunestrenol (androgeen)
3: Gestodene, desogestrel; norgestimaat (neutraal)
4:drosperinone (anti-androgeen + diuretisch)
= Monofasisch, bifasisch & trifasisch °Betere cycluscontrole: meer
regelmaat & minder doorbloedingen
Monofasisch: 1 kleur: Gelijke doseringen
Bifasisch: 2 kleuren: 2 vss doseringen begin tov einde pilstrip
Trifasisch: 3 kleuren: 3 vss doseringen
= 15, 20, 30, 35, 50 gamma etinyloestradiol / natuurlijk oestradiol
Contra-indicaties:
Zwangerschap
Arteriële hypertensie
Hepatitis, actieve leverziekte, adenomen
Oestrogeenafhankelijke tumoren van de borst, baarmoeder en de
lever
Migraine met aura
Trombo-embolische ziekte of voorgeschiedenis en gekende
trombofilie (Factor 5)
Roken en ouder dan 35 jaar : meer kans op DVT
BMI >35 (morbiede obesitas), chronische diarree of braken,
bariatrische heelkunde
o Hogere kans op falen Meer kans zws
o Hogere kans op meer bloedverlies, slechte cycluscontrole
De pil en het risico op DVT:
Achtergrondrisico 5/100.000/jaar: gemiddeld risico voor vrouwen
(afhankelijk van leeftijd, BMI, erfelijk risico, ziekte, rookgedrag,
mobiliteit, …)
Tweede generatie pil: 10-15/100.000/jaar
Derde generatie pil: 25/100.000/jaar
Zwangerschap: 60/100.000/jaar
Enzyminductoren van de lever: Medicatie die in lever enzymes meer gaan
produceren °meer metabolisatie Minder effect vd pil
Barbituurzuur, carbamazepine, grisefulvine, rifampicine, sommige AB
Sint-Janskruid
Niet-orale pil = Lagere pearl index: niet altijd elke dag innemen ve pil
Vaginale ring: oestro-progestageen
o Gelijk aan orale combinatiepil
Subcutane progestageenstaaf:
o Lage pearlindex
o Nadeel: onregelmatige doorbraakbloedingen
Transdermale oestro-progestageen:
o Wekelijkse vervanging
o Week 4: geen pleister °Menstruatie
o Nadeel: irritatie, bij zweten geeft het aanleiding tot loskomen
pleister
3maandelijkse IM inspuiting progestageen
o Hoger gedoseerd dan staafje °Meer neveneffecten
o Nadeel: gewichtstoename, abdominale buikopzetting, risico
4