Verbinden met leerlingen
Inhoudsopgave
1. Diversiteit................................................................................................................................................. 4
1.1. Wat is diversiteit?.........................................................................................................................................4
1.1.1. Gelijkenissen en verschillen...................................................................................................................4
1. Etnische verschillen................................................................................................................................... 5
2. Culturele verschillen.................................................................................................................................. 5
1.1.2. Cultuur als onderdeel van diversiteit....................................................................................................6
1.2. Sociale klasse – armoede..............................................................................................................................6
1.3. Diverse gezinsvormen...................................................................................................................................7
1.4. Echtscheiding................................................................................................................................................7
1.5. Seksuele voorkeur en gender........................................................................................................................8
2. Historisch overzicht................................................................................................................................... 8
2.1. Onderwijs voor migranten en leren over andere culturen...........................................................................8
2.2. Antiracisme ondewijs....................................................................................................................................9
2.3. Waardeonderwijs.........................................................................................................................................9
2.4. Inclusief onderwijs........................................................................................................................................9
2.5. Super diversiteit............................................................................................................................................9
2.6. Omgaan met diversiteit bij leerlingen........................................................................................................10
2.6.1. Werken aan een gezonde identiteit, een juist zelfbeeld en een positief zelfwaardegevoel.............11
2.6.2. Een positieve houding tegenover mensen met een andere achtergrond bevorderen.....................11
2.6.3. Bewust worden van de eigen kijk op verscheidenheid......................................................................11
2.6.4. Contacten opbouwen op basis van respect en gelijkwaardigheid.....................................................11
2.6.5. Kennis en inzicht van andere culturen, levensgewoonten… bevorderen..........................................12
2.6.6. Ontwikkelen van een kritische houding tegenover de eigen cultuur................................................12
2.7. Diversiteitsstellingen...................................................................................................................................12
3. Nieuwe autoriteit.................................................................................................................................... 13
3.1. Aanwezigheid..............................................................................................................................................14
3.2. Zelfcontrole.................................................................................................................................................14
3.3. Steunnetwerk..............................................................................................................................................15
3.4. Transparantie.............................................................................................................................................16
3.5. Relatie.........................................................................................................................................................17
3.6. Verzet..........................................................................................................................................................17
4. Groepsontwikkeling................................................................................................................................ 17
4.1. Wat is een groep?.......................................................................................................................................17
1
, 4.2. Groepsdimensies.........................................................................................................................................18
5. Roos van Leary........................................................................................................................................ 18
5.1. Acht gedragscategorieën............................................................................................................................20
5.2. Dynamiek....................................................................................................................................................20
6. Sociogrammen........................................................................................................................................ 22
7. Sociaal- emotionele ontwikkeling............................................................................................................ 23
8. Speelplaatswerking................................................................................................................................. 23
8.1. Een speelplaats met toekomst....................................................................................................................24
9. Pesten..................................................................................................................................................... 25
9.1. Pesten vs plagen.........................................................................................................................................26
9.2. Vormen van pesten.....................................................................................................................................26
9.2.1. Cyberpesten.........................................................................................................................................27
9.3. Verschillen klassiek pesten en cyberpesten................................................................................................27
9.4. Negatieve gevolgen voor alle partijen........................................................................................................27
9.5. Preventieve aanpak...................................................................................................................................28
9.6. Proactieve cirkel.........................................................................................................................................29
9.7. Curatieve aanpak........................................................................................................................................30
9.8. KIVA.............................................................................................................................................................33
9.8.1. Visie van KIVA......................................................................................................................................33
10. Zorg op school....................................................................................................................................... 34
10.1. Van labeling naar specifieke onderwijsbehoeften....................................................................................34
10.1.1. Inzoomen op ADHD...........................................................................................................................35
10.1.2. Even inzoomen op hoogbegaafdheid of kinderen met een hoog ontwikkelingspotentieel.............35
10.2. Evolutie naar inclusieve leeromgeving.....................................................................................................36
10.3. Handvatten voor zorg op school: het zorgcontinuüm..............................................................................37
10.3.1. Fase 0: Brede basiszorg.....................................................................................................................37
10.3.2. Fase 1: verhoogde zorg......................................................................................................................37
10.3.3. Fase 2: uitbreiding van zorg...............................................................................................................37
10.3.4. Fase 3: IAC.........................................................................................................................................37
10.4. Redelijke aanpassingen en UDL................................................................................................................38
10.5. Handelingsgericht (om)denken................................................................................................................38
11. Relatie leerkracht leerling bij moeilijk gedrag......................................................................................... 39
11.1. Wat is moeilijk gedrag?............................................................................................................................39
11.2. Hoe kijk je naar gedrag?...........................................................................................................................40
11.3. Waar komt moeilijk gedrag vandaan?.....................................................................................................40
11.4. Wat kan een leraar preventief doen om moeilijk gedrag te voorkomen?...............................................41
11.4.1. Preventie............................................................................................................................................41
2
, 11.5. Hoe grijpt een leraar in bij moeilijk gedrag?............................................................................................42
11.5.1. Ingrijpen bij moeilijk gedrag..............................................................................................................42
1. Ben ik duidelijk?...................................................................................................................................... 42
2. Grensprikkelen........................................................................................................................................ 42
11.6. Een moeilijke klas......................................................................................................................................43
11.7. Drukke kinderen........................................................................................................................................44
11.8. Explosiegevaar..........................................................................................................................................46
3
, 1. Diversiteit
- Wereld → Scholen en klassen → diverser
°Mensen blijven niet meer op 1 plek in de wereld (politiek, economisch, klimaat…)
°Democratisering van het onderwijs (gratis basis en secundair, jongens = meisjes, niet enkel
voor rijken …)
- Leerlingen met diverse etnische achtergronden, huidskleuren, talen, religies ….
Scholen besteden meer aandacht aan zorgbeleid en SOB van ALLE leerlingen
1.1. Wat is diversiteit?
= alle mogelijke VERSCHILLEN die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij
samenleven
= alle mogelijke GELIJKENISSEN die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij
samenleven
1.1.1. Gelijkenissen en verschillen
Alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij samenleven.
Zoals?
- etnische en culturele verschillen
- sociale klasse
- gender
- taal
- seksuele voorkeur
- religie / levensbeschouwing
- leeftijd
- opleidingsniveau
- …
Niet enkel verschillen, maar ook gelijkenissen.
MULTIDIVERSITEIT i.p.v. MULTICULTURALITEIT (streep door multiculturaliteit)
→Diversiteit slaat niet langer uitsluitend op etnisch-culturele verschillen of sociale ongelijkheden
maar op allerlei verschillen tussen individuen en groepen.
→ elk individu, ongeacht zijn herkomst, achtergrond, vermogens of geaardheid, moet de kans
krijgen om zijn talenten en competenties maximaal en onbelemmerd te ontplooien.
Diversiteit gaat over meer dan culturaliteit. Dus die 2 woorden zijn GEEN synoniemen.
4
Inhoudsopgave
1. Diversiteit................................................................................................................................................. 4
1.1. Wat is diversiteit?.........................................................................................................................................4
1.1.1. Gelijkenissen en verschillen...................................................................................................................4
1. Etnische verschillen................................................................................................................................... 5
2. Culturele verschillen.................................................................................................................................. 5
1.1.2. Cultuur als onderdeel van diversiteit....................................................................................................6
1.2. Sociale klasse – armoede..............................................................................................................................6
1.3. Diverse gezinsvormen...................................................................................................................................7
1.4. Echtscheiding................................................................................................................................................7
1.5. Seksuele voorkeur en gender........................................................................................................................8
2. Historisch overzicht................................................................................................................................... 8
2.1. Onderwijs voor migranten en leren over andere culturen...........................................................................8
2.2. Antiracisme ondewijs....................................................................................................................................9
2.3. Waardeonderwijs.........................................................................................................................................9
2.4. Inclusief onderwijs........................................................................................................................................9
2.5. Super diversiteit............................................................................................................................................9
2.6. Omgaan met diversiteit bij leerlingen........................................................................................................10
2.6.1. Werken aan een gezonde identiteit, een juist zelfbeeld en een positief zelfwaardegevoel.............11
2.6.2. Een positieve houding tegenover mensen met een andere achtergrond bevorderen.....................11
2.6.3. Bewust worden van de eigen kijk op verscheidenheid......................................................................11
2.6.4. Contacten opbouwen op basis van respect en gelijkwaardigheid.....................................................11
2.6.5. Kennis en inzicht van andere culturen, levensgewoonten… bevorderen..........................................12
2.6.6. Ontwikkelen van een kritische houding tegenover de eigen cultuur................................................12
2.7. Diversiteitsstellingen...................................................................................................................................12
3. Nieuwe autoriteit.................................................................................................................................... 13
3.1. Aanwezigheid..............................................................................................................................................14
3.2. Zelfcontrole.................................................................................................................................................14
3.3. Steunnetwerk..............................................................................................................................................15
3.4. Transparantie.............................................................................................................................................16
3.5. Relatie.........................................................................................................................................................17
3.6. Verzet..........................................................................................................................................................17
4. Groepsontwikkeling................................................................................................................................ 17
4.1. Wat is een groep?.......................................................................................................................................17
1
, 4.2. Groepsdimensies.........................................................................................................................................18
5. Roos van Leary........................................................................................................................................ 18
5.1. Acht gedragscategorieën............................................................................................................................20
5.2. Dynamiek....................................................................................................................................................20
6. Sociogrammen........................................................................................................................................ 22
7. Sociaal- emotionele ontwikkeling............................................................................................................ 23
8. Speelplaatswerking................................................................................................................................. 23
8.1. Een speelplaats met toekomst....................................................................................................................24
9. Pesten..................................................................................................................................................... 25
9.1. Pesten vs plagen.........................................................................................................................................26
9.2. Vormen van pesten.....................................................................................................................................26
9.2.1. Cyberpesten.........................................................................................................................................27
9.3. Verschillen klassiek pesten en cyberpesten................................................................................................27
9.4. Negatieve gevolgen voor alle partijen........................................................................................................27
9.5. Preventieve aanpak...................................................................................................................................28
9.6. Proactieve cirkel.........................................................................................................................................29
9.7. Curatieve aanpak........................................................................................................................................30
9.8. KIVA.............................................................................................................................................................33
9.8.1. Visie van KIVA......................................................................................................................................33
10. Zorg op school....................................................................................................................................... 34
10.1. Van labeling naar specifieke onderwijsbehoeften....................................................................................34
10.1.1. Inzoomen op ADHD...........................................................................................................................35
10.1.2. Even inzoomen op hoogbegaafdheid of kinderen met een hoog ontwikkelingspotentieel.............35
10.2. Evolutie naar inclusieve leeromgeving.....................................................................................................36
10.3. Handvatten voor zorg op school: het zorgcontinuüm..............................................................................37
10.3.1. Fase 0: Brede basiszorg.....................................................................................................................37
10.3.2. Fase 1: verhoogde zorg......................................................................................................................37
10.3.3. Fase 2: uitbreiding van zorg...............................................................................................................37
10.3.4. Fase 3: IAC.........................................................................................................................................37
10.4. Redelijke aanpassingen en UDL................................................................................................................38
10.5. Handelingsgericht (om)denken................................................................................................................38
11. Relatie leerkracht leerling bij moeilijk gedrag......................................................................................... 39
11.1. Wat is moeilijk gedrag?............................................................................................................................39
11.2. Hoe kijk je naar gedrag?...........................................................................................................................40
11.3. Waar komt moeilijk gedrag vandaan?.....................................................................................................40
11.4. Wat kan een leraar preventief doen om moeilijk gedrag te voorkomen?...............................................41
11.4.1. Preventie............................................................................................................................................41
2
, 11.5. Hoe grijpt een leraar in bij moeilijk gedrag?............................................................................................42
11.5.1. Ingrijpen bij moeilijk gedrag..............................................................................................................42
1. Ben ik duidelijk?...................................................................................................................................... 42
2. Grensprikkelen........................................................................................................................................ 42
11.6. Een moeilijke klas......................................................................................................................................43
11.7. Drukke kinderen........................................................................................................................................44
11.8. Explosiegevaar..........................................................................................................................................46
3
, 1. Diversiteit
- Wereld → Scholen en klassen → diverser
°Mensen blijven niet meer op 1 plek in de wereld (politiek, economisch, klimaat…)
°Democratisering van het onderwijs (gratis basis en secundair, jongens = meisjes, niet enkel
voor rijken …)
- Leerlingen met diverse etnische achtergronden, huidskleuren, talen, religies ….
Scholen besteden meer aandacht aan zorgbeleid en SOB van ALLE leerlingen
1.1. Wat is diversiteit?
= alle mogelijke VERSCHILLEN die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij
samenleven
= alle mogelijke GELIJKENISSEN die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij
samenleven
1.1.1. Gelijkenissen en verschillen
Alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij samenleven.
Zoals?
- etnische en culturele verschillen
- sociale klasse
- gender
- taal
- seksuele voorkeur
- religie / levensbeschouwing
- leeftijd
- opleidingsniveau
- …
Niet enkel verschillen, maar ook gelijkenissen.
MULTIDIVERSITEIT i.p.v. MULTICULTURALITEIT (streep door multiculturaliteit)
→Diversiteit slaat niet langer uitsluitend op etnisch-culturele verschillen of sociale ongelijkheden
maar op allerlei verschillen tussen individuen en groepen.
→ elk individu, ongeacht zijn herkomst, achtergrond, vermogens of geaardheid, moet de kans
krijgen om zijn talenten en competenties maximaal en onbelemmerd te ontplooien.
Diversiteit gaat over meer dan culturaliteit. Dus die 2 woorden zijn GEEN synoniemen.
4
