Inhoudsopgave
Fysiologie, zorg en begeleiding: 1VRK2 .............................................................................................................. 3
Vitale functies ........................................................................................................................................................ 3
Lichaamstemperatuur: ....................................................................................................................................... 3
Meten van de temperatuur: ............................................................................................................................ 7
Soorten thermometers: ................................................................................................................................... 7
Ademhaling ...................................................................................................................................................... 10
De pols ............................................................................................................................................................. 19
Bloeddruk ......................................................................................................................................................... 21
Soorten bloeddruk: ...................................................................................................................................... 22
Normaalwaarden: ........................................................................................................................................ 24
Bewustzijn ........................................................................................................................................................ 25
Oorzaken van bewustzijnsveranderingen .................................................................................................... 25
Observatie van het bewustzijn ..................................................................................................................... 26
Gradaties in bewustzijn ............................................................................................................................... 28
Staalafname ......................................................................................................................................................... 29
Soorten onderzoeken: .................................................................................................................................. 31
Het opvangen, bewaren en verzenden van stalen ........................................................................................ 34
Bloedafname ..................................................................................................................................................... 35
Soort bloedafname ....................................................................................................................................... 36
Bloedonderzoeken: ...................................................................................................................................... 39
Zorgen aan het uitscheidingsstelsel ................................................................................................................... 41
Urine parameters ......................................................................................................................................... 45
Bloedanalyse nierfunctie ............................................................................................................................. 48
Faecesonderzoek.......................................................................................................................................... 50
Diarree ......................................................................................................................................................... 51
Obstipatie..................................................................................................................................................... 52
Toedienen van geneesmiddelen: ......................................................................................................................... 54
Geneesmiddelen ............................................................................................................................................... 54
Toedienen van Geneesmiddelen ....................................................................................................................... 55
Inspuitingen ...................................................................................................................................................... 59
De IM-injectie ............................................................................................................................................. 62
De SC-injectie ............................................................................................................................................. 64
De Subcutane anti-coagulantiatherapie ....................................................................................................... 66
Huid en handhygiëne: ......................................................................................................................................... 67
Houding en mobiliteit: ........................................................................................................................................ 74
Celleer: ................................................................................................................................................................. 78
1. Celmembraan .............................................................................................................................................. 78
2 Cytoplasma ................................................................................................................................................... 79
3. Celkern ......................................................................................................................................................... 82
Osteologie: ........................................................................................................................................................... 86
1
, Botvorming en groei ......................................................................................................................................... 87
Weefselleer ........................................................................................................................................................... 89
epitheelweefsel ................................................................................................................................................. 89
Bindweefsel ...................................................................................................................................................... 91
Bindweefsel in strikte zin ............................................................................................................................ 92
Vetweefsel ................................................................................................................................................... 92
Kraakbeenweefsel........................................................................................................................................ 93
Beenweefsel ................................................................................................................................................. 94
Spierweefsel ...................................................................................................................................................... 96
Skeletweefsel ............................................................................................................................................... 97
Hartspierweefsel ........................................................................................................................................ 104
Glad spierweefsel ...................................................................................................................................... 105
Zenuwweefsel: ........................................................................................................................................... 107
Spierstelsel ......................................................................................................................................................... 113
Het circulatiestelsel: Het hart .......................................................................................................................... 114
Functie van het hart in het cardiovasculair stelsel ........................................................................................ 114
Uitwendige bouw hart .................................................................................................................................... 115
Inwendige bouw hart ...................................................................................................................................... 119
Contractiële elementen hart ........................................................................................................................... 122
Hartcyclus: ..................................................................................................................................................... 123
Hartdynamica ................................................................................................................................................. 127
De bloedvaten: ................................................................................................................................................... 129
Volumeverdeling door de bloedvaten ............................................................................................................. 138
De bloeddruk .................................................................................................................................................. 138
Lymfe .............................................................................................................................................................. 147
Sensorisch stelsel: .............................................................................................................................................. 154
De reuk ........................................................................................................................................................... 155
De smaak ........................................................................................................................................................ 156
De tast ............................................................................................................................................................ 157
Het oog ........................................................................................................................................................... 159
Het zicht: ........................................................................................................................................................ 163
Het oor ........................................................................................................................................................... 166
Het gehoorapparaat: ...................................................................................................................................... 168
Het evenwichtsapparaat: ................................................................................................................................ 169
2
,Fysiologie, zorg en begeleiding: 1VRK2
Vitale functies
Definitie:
1. Def. bij levensreddend handelen:
- fct die bij uitval levensbedreigend zijn
- BWZ(= het ervaren van prikkels en daar betekenis aan geven) circulatie
ademhaling
2. Def. in de klinische situatie
- Door CZST geregelde fct; essentieel voor fct lichaam
- Circulatie(pols en RR), ademhaling, lichaamstemp.
- Vitale parameters
Vitale parameters:
- Veranderlijke grootheid die een proces beïnvloeden
- Elke parameter op zekere zin belangrijk
- Nog relevanter verband met anamnese, labo, diagnose…
Modified Early Warning Score (MEWS):
➔ Score die zegt wanneer je de arts moet bellen
SBAR score:
Normale parameters van een volwassene:
Lichaamstemperatuur:
Homeostase van de lichaamstemperatuur:
- Thermoregulatoir centrum van de hypothalamus
- 36-37 graden celcius: er zijn individuele en fysiologische schommelingen
- Evenwicht tussen warmteproductie en warmteverlies
Definitie: temperatuur in het lichaam is niet overal gelijk
- Lichaamstemperatuur = kerntemperatuur
- Kerntemperatuur = temp. In diepliggende weefsels van lichaam
<-> schiltemperatuur
Fysiologische schommelingen:
- Spijsvertering
3
, - Leeftijd: afkoeling bij kind door groter opp. En bij ouderen door trager
metabolisme
- Tijdstip van de dag: hoog tss. 20-24h en laag tss. 4-6h
- Hormonaal: bv. Vapeurs
- Arbeid
- Omgevingstemperatuur
- Emoties
Pathologische schommelingen:
1) Hypothermie: Elke daling van lichaamstemp. Lager dan 36°C
- Warmteproductie deel hypoth.(TRC) gestimuleerd met gevolg:
➔ Toename van waakzaamheid en spieractiviteit, toename beweging en rillen,
stimulatie OS(ADR/NOR): kippenvel, bleekheid, koud, geen transpiratie
➔ stimulatie thyroid = celmetabolisme
- Oorzaken: afkoeling, ontoereikende voeding, CZST, endocriene stoornis(bv.
Thyroid), shock, prematuren, toxische stoffen, kunstmatig
- Therapie: causaal= afkoeling beletten, voedingstoestand verbeteren en
symptomatsich = opwarmen
2) Hyperthermie: De kerntemp. Wordt hoget dan 41°C :spoedeisende aandoening, kan
onherstelbare hersenschade veroorzaken
➔ Wordt niet veroorzaakt door pyrogenen(pyrexie) maar ontstaat wanneer het lichaam
meer warmte produceert en meer warmte uit de omgeving opneemt dan het kan
afstaan.
- Oorzaken: onvoldoende warmteverlies, verhoogde warmteproductie, letsels v.h.
thermoregulatiecentrum in de hersenen
3) Pyrexie: stijging van de lichaamstemp. Boven de 38°C omdat de hypothalamus de
normwaarde hoger instelt
- Oorzaken: pyrogenen: afbraakproduct cel, toxine bacterie, vreemd EW
- Gradaties:
1. Subfebriele temp.: 37,5 – 37,9°C
2. Koorts: boven 38°C
3. Zeer hoge koorts: 40°C en meer
Koortstypen:
- Acute koortsaanval: plotse hoge koorts (bv. Sepsis)
- Intermitterende koorts: temp. Daalt binnen 24h naar normaalwaarden en stijgt
dan opnieuw
- Remitterende koorts: opvallende temp.variaties binnen 24h, de laagst gemeten
temp. Ligt evenwel boven de normaalwaarden
- Continue koorts: patient heeft gedurende verschillende dagen een lichaamstemp.
Boven 38°C
Koortsstadia: koude rilling:
- Beginstadium met oplopende koorts
- Kenmerken: snellere pols, snellere en diepere AH, vasoconstrictie, verminderde
stranspiratie
4
Fysiologie, zorg en begeleiding: 1VRK2 .............................................................................................................. 3
Vitale functies ........................................................................................................................................................ 3
Lichaamstemperatuur: ....................................................................................................................................... 3
Meten van de temperatuur: ............................................................................................................................ 7
Soorten thermometers: ................................................................................................................................... 7
Ademhaling ...................................................................................................................................................... 10
De pols ............................................................................................................................................................. 19
Bloeddruk ......................................................................................................................................................... 21
Soorten bloeddruk: ...................................................................................................................................... 22
Normaalwaarden: ........................................................................................................................................ 24
Bewustzijn ........................................................................................................................................................ 25
Oorzaken van bewustzijnsveranderingen .................................................................................................... 25
Observatie van het bewustzijn ..................................................................................................................... 26
Gradaties in bewustzijn ............................................................................................................................... 28
Staalafname ......................................................................................................................................................... 29
Soorten onderzoeken: .................................................................................................................................. 31
Het opvangen, bewaren en verzenden van stalen ........................................................................................ 34
Bloedafname ..................................................................................................................................................... 35
Soort bloedafname ....................................................................................................................................... 36
Bloedonderzoeken: ...................................................................................................................................... 39
Zorgen aan het uitscheidingsstelsel ................................................................................................................... 41
Urine parameters ......................................................................................................................................... 45
Bloedanalyse nierfunctie ............................................................................................................................. 48
Faecesonderzoek.......................................................................................................................................... 50
Diarree ......................................................................................................................................................... 51
Obstipatie..................................................................................................................................................... 52
Toedienen van geneesmiddelen: ......................................................................................................................... 54
Geneesmiddelen ............................................................................................................................................... 54
Toedienen van Geneesmiddelen ....................................................................................................................... 55
Inspuitingen ...................................................................................................................................................... 59
De IM-injectie ............................................................................................................................................. 62
De SC-injectie ............................................................................................................................................. 64
De Subcutane anti-coagulantiatherapie ....................................................................................................... 66
Huid en handhygiëne: ......................................................................................................................................... 67
Houding en mobiliteit: ........................................................................................................................................ 74
Celleer: ................................................................................................................................................................. 78
1. Celmembraan .............................................................................................................................................. 78
2 Cytoplasma ................................................................................................................................................... 79
3. Celkern ......................................................................................................................................................... 82
Osteologie: ........................................................................................................................................................... 86
1
, Botvorming en groei ......................................................................................................................................... 87
Weefselleer ........................................................................................................................................................... 89
epitheelweefsel ................................................................................................................................................. 89
Bindweefsel ...................................................................................................................................................... 91
Bindweefsel in strikte zin ............................................................................................................................ 92
Vetweefsel ................................................................................................................................................... 92
Kraakbeenweefsel........................................................................................................................................ 93
Beenweefsel ................................................................................................................................................. 94
Spierweefsel ...................................................................................................................................................... 96
Skeletweefsel ............................................................................................................................................... 97
Hartspierweefsel ........................................................................................................................................ 104
Glad spierweefsel ...................................................................................................................................... 105
Zenuwweefsel: ........................................................................................................................................... 107
Spierstelsel ......................................................................................................................................................... 113
Het circulatiestelsel: Het hart .......................................................................................................................... 114
Functie van het hart in het cardiovasculair stelsel ........................................................................................ 114
Uitwendige bouw hart .................................................................................................................................... 115
Inwendige bouw hart ...................................................................................................................................... 119
Contractiële elementen hart ........................................................................................................................... 122
Hartcyclus: ..................................................................................................................................................... 123
Hartdynamica ................................................................................................................................................. 127
De bloedvaten: ................................................................................................................................................... 129
Volumeverdeling door de bloedvaten ............................................................................................................. 138
De bloeddruk .................................................................................................................................................. 138
Lymfe .............................................................................................................................................................. 147
Sensorisch stelsel: .............................................................................................................................................. 154
De reuk ........................................................................................................................................................... 155
De smaak ........................................................................................................................................................ 156
De tast ............................................................................................................................................................ 157
Het oog ........................................................................................................................................................... 159
Het zicht: ........................................................................................................................................................ 163
Het oor ........................................................................................................................................................... 166
Het gehoorapparaat: ...................................................................................................................................... 168
Het evenwichtsapparaat: ................................................................................................................................ 169
2
,Fysiologie, zorg en begeleiding: 1VRK2
Vitale functies
Definitie:
1. Def. bij levensreddend handelen:
- fct die bij uitval levensbedreigend zijn
- BWZ(= het ervaren van prikkels en daar betekenis aan geven) circulatie
ademhaling
2. Def. in de klinische situatie
- Door CZST geregelde fct; essentieel voor fct lichaam
- Circulatie(pols en RR), ademhaling, lichaamstemp.
- Vitale parameters
Vitale parameters:
- Veranderlijke grootheid die een proces beïnvloeden
- Elke parameter op zekere zin belangrijk
- Nog relevanter verband met anamnese, labo, diagnose…
Modified Early Warning Score (MEWS):
➔ Score die zegt wanneer je de arts moet bellen
SBAR score:
Normale parameters van een volwassene:
Lichaamstemperatuur:
Homeostase van de lichaamstemperatuur:
- Thermoregulatoir centrum van de hypothalamus
- 36-37 graden celcius: er zijn individuele en fysiologische schommelingen
- Evenwicht tussen warmteproductie en warmteverlies
Definitie: temperatuur in het lichaam is niet overal gelijk
- Lichaamstemperatuur = kerntemperatuur
- Kerntemperatuur = temp. In diepliggende weefsels van lichaam
<-> schiltemperatuur
Fysiologische schommelingen:
- Spijsvertering
3
, - Leeftijd: afkoeling bij kind door groter opp. En bij ouderen door trager
metabolisme
- Tijdstip van de dag: hoog tss. 20-24h en laag tss. 4-6h
- Hormonaal: bv. Vapeurs
- Arbeid
- Omgevingstemperatuur
- Emoties
Pathologische schommelingen:
1) Hypothermie: Elke daling van lichaamstemp. Lager dan 36°C
- Warmteproductie deel hypoth.(TRC) gestimuleerd met gevolg:
➔ Toename van waakzaamheid en spieractiviteit, toename beweging en rillen,
stimulatie OS(ADR/NOR): kippenvel, bleekheid, koud, geen transpiratie
➔ stimulatie thyroid = celmetabolisme
- Oorzaken: afkoeling, ontoereikende voeding, CZST, endocriene stoornis(bv.
Thyroid), shock, prematuren, toxische stoffen, kunstmatig
- Therapie: causaal= afkoeling beletten, voedingstoestand verbeteren en
symptomatsich = opwarmen
2) Hyperthermie: De kerntemp. Wordt hoget dan 41°C :spoedeisende aandoening, kan
onherstelbare hersenschade veroorzaken
➔ Wordt niet veroorzaakt door pyrogenen(pyrexie) maar ontstaat wanneer het lichaam
meer warmte produceert en meer warmte uit de omgeving opneemt dan het kan
afstaan.
- Oorzaken: onvoldoende warmteverlies, verhoogde warmteproductie, letsels v.h.
thermoregulatiecentrum in de hersenen
3) Pyrexie: stijging van de lichaamstemp. Boven de 38°C omdat de hypothalamus de
normwaarde hoger instelt
- Oorzaken: pyrogenen: afbraakproduct cel, toxine bacterie, vreemd EW
- Gradaties:
1. Subfebriele temp.: 37,5 – 37,9°C
2. Koorts: boven 38°C
3. Zeer hoge koorts: 40°C en meer
Koortstypen:
- Acute koortsaanval: plotse hoge koorts (bv. Sepsis)
- Intermitterende koorts: temp. Daalt binnen 24h naar normaalwaarden en stijgt
dan opnieuw
- Remitterende koorts: opvallende temp.variaties binnen 24h, de laagst gemeten
temp. Ligt evenwel boven de normaalwaarden
- Continue koorts: patient heeft gedurende verschillende dagen een lichaamstemp.
Boven 38°C
Koortsstadia: koude rilling:
- Beginstadium met oplopende koorts
- Kenmerken: snellere pols, snellere en diepere AH, vasoconstrictie, verminderde
stranspiratie
4
