Romaanse kunst 900-1150
Inleiding
Rondom 910 zijn er pogingen gedaan (vanuit landgoed Cluny) om het christelijk geloof een nieuw
leven in te blazen. Dit is nodig omdat er een grote wanorde, geweld en corruptie in de kerk
plaatsvind. Dit is ontstaan door de vermenging van de wereldlijke en geestelijke macht. Deze
pogingen worden gestimuleerd door de Paus, die toezichthouder is van het huis Cluny. In klooster
die onder het gezegde van Cluny staan worden door monniken en wetenschappers allerlei
activiteiten en studies verricht. Deze activiteiten stimuleren de culturele ontwikkelingen in West-
Europa.
Overal worden nieuwe scholen, kerken en kloosters gebouwd. In deze kloosters worden allerlei
ambachtshandelingen verricht, verder worden er handschriften gekopieerd zoals heiligenlevens
en Bijbelgedeelten. Deze ontwikkelingen leiden tot het ontstaan van de Romaanse kunst. Deze
naam wordt gedankt aan de grote overeenkomsten met de Romaanse bouwkunst.
Er worden vaak bedevaartkerken gebouwd (langs pelgrimsroutes en plaatsen waar heiligen
hebben gewoond). Vanaf de tiende eeuw neemt heiligenverering toe, hierdoor is het aantal altaren
in de kerken sterk toegenomen. Om plaats te bieden hieraan zijn er aan absis van grote kerken
diverse kapellen, de zogenoemde absiden of straalkapellen aangebouwd.
Architectuur
Saint Sernin in Toulouse is een voorbeeld van een Romaanse kerk.
De vorm van deze kerk is een romaans kruis. Deze vorm is ontstaan door het toevoegen van een
dwarsschip (transept) op het middenschip van de basilica. Deze biedt extra ruimte voor het
toenemende aantal monniken en altaren.
Bovenop de kruising van het middenschip wordt een vieringtoren geplaatst. Het altaar is
geplaatst onder de vieringtoren.
Torens en het koor zijn verbonden door arcaden: rij zuilen of pilaren, die door bogen met elkaar
verbonden zijn.
De muren zijn dik en stevig om het enorme gewicht van het tongewelf te kunnen dragen. De
ramen zijn klein gehouden om de constructie niet te verzwakken.
Men voegt reliëfachtige versieringen toe om de buitenkant van het gebouw niet zo massief te
laten lijken dmv pilasters en rondbogen. De architect hanteert (net als romaanse bouwmeesters)
vaste maatverhoudingen.
De geweldige afmetingen en massiviteit van de kerk geven de gelovige een gevoel van kleinheid
en nietigheid ten opzichte van het goddelijke.
Schilderkunst
Er blijkt een duidelijke relatie met Byzantijnse vormen en motieven. Een centraal thema hierin is
de Majestas Domini (Christusfiguur afgebeeld op een troon). Christus wordt in deze periode
veelvuldig op dezelfde wijze afgebeeld.
De grote muuroppervlakken in kerken, beiden uitstekende ruimte voor fresco’s. Ook zuilen,
kapitelen en bogen worden beschilderd. De compositie van de ‘Majestas’ is symmetrisch. De
strenge lineaire vormgeving valt op. Er is sprake van enigszins natuurgetrouwe weergave, maar er
Inleiding
Rondom 910 zijn er pogingen gedaan (vanuit landgoed Cluny) om het christelijk geloof een nieuw
leven in te blazen. Dit is nodig omdat er een grote wanorde, geweld en corruptie in de kerk
plaatsvind. Dit is ontstaan door de vermenging van de wereldlijke en geestelijke macht. Deze
pogingen worden gestimuleerd door de Paus, die toezichthouder is van het huis Cluny. In klooster
die onder het gezegde van Cluny staan worden door monniken en wetenschappers allerlei
activiteiten en studies verricht. Deze activiteiten stimuleren de culturele ontwikkelingen in West-
Europa.
Overal worden nieuwe scholen, kerken en kloosters gebouwd. In deze kloosters worden allerlei
ambachtshandelingen verricht, verder worden er handschriften gekopieerd zoals heiligenlevens
en Bijbelgedeelten. Deze ontwikkelingen leiden tot het ontstaan van de Romaanse kunst. Deze
naam wordt gedankt aan de grote overeenkomsten met de Romaanse bouwkunst.
Er worden vaak bedevaartkerken gebouwd (langs pelgrimsroutes en plaatsen waar heiligen
hebben gewoond). Vanaf de tiende eeuw neemt heiligenverering toe, hierdoor is het aantal altaren
in de kerken sterk toegenomen. Om plaats te bieden hieraan zijn er aan absis van grote kerken
diverse kapellen, de zogenoemde absiden of straalkapellen aangebouwd.
Architectuur
Saint Sernin in Toulouse is een voorbeeld van een Romaanse kerk.
De vorm van deze kerk is een romaans kruis. Deze vorm is ontstaan door het toevoegen van een
dwarsschip (transept) op het middenschip van de basilica. Deze biedt extra ruimte voor het
toenemende aantal monniken en altaren.
Bovenop de kruising van het middenschip wordt een vieringtoren geplaatst. Het altaar is
geplaatst onder de vieringtoren.
Torens en het koor zijn verbonden door arcaden: rij zuilen of pilaren, die door bogen met elkaar
verbonden zijn.
De muren zijn dik en stevig om het enorme gewicht van het tongewelf te kunnen dragen. De
ramen zijn klein gehouden om de constructie niet te verzwakken.
Men voegt reliëfachtige versieringen toe om de buitenkant van het gebouw niet zo massief te
laten lijken dmv pilasters en rondbogen. De architect hanteert (net als romaanse bouwmeesters)
vaste maatverhoudingen.
De geweldige afmetingen en massiviteit van de kerk geven de gelovige een gevoel van kleinheid
en nietigheid ten opzichte van het goddelijke.
Schilderkunst
Er blijkt een duidelijke relatie met Byzantijnse vormen en motieven. Een centraal thema hierin is
de Majestas Domini (Christusfiguur afgebeeld op een troon). Christus wordt in deze periode
veelvuldig op dezelfde wijze afgebeeld.
De grote muuroppervlakken in kerken, beiden uitstekende ruimte voor fresco’s. Ook zuilen,
kapitelen en bogen worden beschilderd. De compositie van de ‘Majestas’ is symmetrisch. De
strenge lineaire vormgeving valt op. Er is sprake van enigszins natuurgetrouwe weergave, maar er
