Samenvatting - Bestuursrecht

Hoofdstuk 1: Afbakening van het
administratief recht
1. Situering van het administratief recht en
begripsomschrijving
1.1. Situering van het administratief recht

 Elke gemeenschap streeft naar een organisatie en structuren na
 Om samenleven te ordenen
 Rechtsregels worden inhoudelijk gegroepeerd in rechtstakken
bv: grondwettelijk recht
 Behoren tot het publiek- en/of privaatrecht

1.1.1. Nationaal of internationaal recht?
 Belgische regelgever kan enkel samenleven in België ordenen
 Nationaal recht geldt enkel binnen landsgrenzen, soms ook voor eigen burgers in
buitenland
 Tegenover nationaal recht staat internationaal recht
 Internationaal recht geldt over de landsgrenzen heen
 Ontstaat uit samenwerking tussen staten en/of het gaat uit van internationale en
supranationale instellingen die staten hebben opgericht
 Verdragsrecht omvat rechtsregels die in verdragen zijn vastgelegd en door Belgische
wetgever zijn goedgekeurd
 Administratief recht is recht voor administratieve of bestuurlijke overheden en diensten
in ons land

1.1.2. Privaat- of publiekrecht?
 Privaatrecht
 Worden statuut en verhoudingen tussen private personen geregeld
 Burgers mogen afwijken van rechtsregels, tenzij deze dwingend van aard zijn
 Publiekrecht
 Regelt organisatie en werking van overheden, ook onderlinge horizontale
verhoudingen en verticale verhoudingen tot private personen
 Beginsel van dwingend recht
 Besturen en burgers kunnen regelingen niet zomaar naast zich neerleggen, tenzij
wet dat toelaat
 Grens tussen privaat- en publiekrecht is soms vaag
 Algemeen wordt aangenomen dat rechtstakken als grondwettelijk recht en
administratief recht de kern vormen van publiekrecht
 Basisregels met betrekking UM worden uitgewerkt in administratief recht




1

,1.2. Begrip administratief recht
 Administratief recht behoort tot publiekrecht
 Organiseert openbaar bestuur
 Regelt taakvervulling binnen krijtlijnen van grondwettelijk recht
 (openbaar) bestuur omvat bestuurlijke overheden die in Grondwet zijn ingericht
 Federale en regionale uitvoerende macht
 Provincies en gemeenten
o Omvat eveneens bijkomende bestuurlijke diensten opgericht of erkend door
deze overheden
o Functioneren onder toezicht van de in Grondwet ingerichte bestuurlijke
overheden en kunnen derde verbinden door nemen van eenzijdige
beslissingen
 Bestuur is verantwoordelijk voor algemeen welzijn of algemeen belang
 Actuele verzorgingsstaat wordt overheidstaak breed opgevat

2. Administratief recht is uitzonderingsrecht
2.1. Rechtvaardiging
 Bestuur is verantwoordelijk voor algemeen welzijn en moet daartoe nodige beslissingen
kunnen nemen, desnoods eenzijdig
 Bestuur is onderworpen aan gemeenrecht
 Gekenmerkt door gelijkwaardigheid van partijen en moet kunnen overleggen en
overeenkomsten zien te vinden
 Bestuur heeft nood aan bijkomende eigen rechtsregels aangepast aan zijn specifieke taak
van algemeen belang

2.2. Eigen rechtsregels
 Administratief recht wijkt af van gemeenrecht
 Omvat eigen rechtsregels voor administratieve overheden
 Gekenmerkt door
 Eigen (ruimere) rechten en voorrechten
 Eigen (zwaardere) plichten
 Administratief recht hanteert ook vaak eigen terminologie
 Bestuur beschikt over eigen publiekrechtelijke middelen
 Binnen wettelijke grenzen kan bestuur inbreuken op zijn reglementaire voorschriften
strafbaar stellen met straf- of administratieve sancties




2

,3. Uitvoerbare beslissingen
3.1. Begrip en situering
 Uitvoerbare beslissingen zijn beslissingen die bestuur dagelijks neemt in kader van zijn
taakvervulling
 Bestuur heeft bevoegdheid om in algemeen belang eenzijdig beslissingen te nemen =
eenzijdige administratieve rechtshandeling of uitvoerbare beslissingen
 Soms gaat het om materiële handeling zonder rechtsgevolgen
 Deze handelingen verwezenlijken de rechtsgevolgen van administratieve
handelingen
 Andere gevallen gaat het administratieve rechtshandelingen = hebben
rechtsgevolgen die bestuur bewust gewild heeft
 Kunnen meerzijdig of eenzijdig zijn
 Meerzijdige: akkoord gekomen met instem van betrokkenen
 Eenzijdige: hebben rechtsgevolgen zonder akkoord van betrokkenen -> uitvoerbare
beslissingen
 Deze beslissingen die door administratieve rechter (RVS) vernietigd kunnen worden
in geval van onwettigheid

3.2. Voorrechten
 Uitvoerbare beslissingen kennen bijzondere voorrechten die het privaatrecht niet kent
 Komen eenzijdig tot stand
 Zijn geacht in overeenstemming te zijn met het recht
 Zijn uitvoerbaar

3.2.1. Eenzijdig
 Ze geeft iemand rechten en/of legt hem plichten op zonder zijn akkoord
 Nemen van uitvoerbare beslissingen treedt bestuurlijke overheid gezagshalve op
 Overheid bestuurt immers in het algemeen belang

3.2.2. Wettigheid vermoed
 Uitvoerbare beslissingen wordt weerlegbaar vermoed in overeenstemming te zijn met
het recht
 Moeten niet vooraf naar de rechter stappen -> wordt eenvoudig vermoed wettig te zijn

3.2.3. Uitvoerbaar
 Vermoede wettigheid onderbouwt dat deze beslissingen uitvoerbaar zijn, zelfs in geval
van betwisting
 Tot bewijs van tegendeel wordt eenzijdige beslissing wettig geacht en meteen ook
uitvoerbaar
 Uitvoerbare beslissing houdt bijgevolg voor administratie mogelijkheid om aanspraken
die uit haar beslissing meent te realiseren zonder voorafgaande erkenning van
aanspraken door de rechtbank
 Uitvoerbaarheid bij voorbaat
 Recht om ambtshalve tot gedwongen uitvoering over te gaan




3

, 3.2.3.1. Uitvoerbaar bij voorbaat
 Houdt in administratieve overheid eenzijdige beslissing ten uitvoer mag leggen zonder
vooraf door rechter wettigheid van beslissing te horen erkennen
 Zelfs in geval wettigheid van bestuur beslissing wordt betwist
 Bestuur hoeft niet te wachten op uitspraak van rechter
 Instellen jurisdictioneel beroep schorst uitvoerbaarheid van beslissing niet = aparte
schorsing voor nodig

3.2.3.2. Ambtshalve gedwongen uitvoerbaar
A. Principe
 Houdt in dat administratieve overheid burger tot uitvoering van beslissing kan dwingen
 Bestuur kan hiertoe desnoods hulp inroepen van openbare macht zonder eest over
vonnis te beschikken
 Impliceert het bevel aan openbare macht om titel uit te voeren, desnoods met geweld
B. Nuancering
 Is slechts aan orde wanneer een verplichting wordt opgelegd waarvan uitvoering van zijn
initiatief afhangt
 Bovendien geldt dit voorrecht niet absoluut

3.3. Indeling
 Reglementaire en individuele beslissingen
 Beslissingen die wel en geen rechten verlenen
 Beslissingen genomen met discretionaire en met gebonden bevoegdheid
3.3.1. Reglementaire en individuele beslissingen
3.3.1.1. Begrippen
 Reglementaire beslissingen -> zijn geschreven rechtsregels met algemene draagwijdte
 Zijn toepasselijk op iedereen
 Zijn rechtsregels in materiële en in formele zin
 Individuele beslissingen -> slechts een individuele draagwijdte
 Zijn toepasselijk op bepaald aantal personen
 Zijn geen materiële, maar formele rechtsregels
3.3.1.2. Belang van het onderscheid
 Reglementaire besluiten
 Moeten aan iedereen bekendgemaakt worden
 Wijze en termijn van publicatie kan verschillen per soort rechtsregel
 Individuele besluiten
 Volstaat kennisgeving aan belanghebbende = betekening
 Beschikking een publiek belang -> verkort bekendgemaakt
 Uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen en algemeen beginsel
 Zijn niet van toepassing op reglementaire maar wel op individuele besluiten
 Beschikkingen moeten uitdrukkelijk of formeel gemotiveerd worden
 Reglementaire besluiten moeten in principe inhoudelijke motivering hebben
 Federale of regionale regelgevers moeten reglementaire ontwerpbesluiten voor advies
voorleggen aan afdeling wetgeving van RVS
 Verplichting geldt niet voor individuele of beschikkende besluiten van diezelfde
niveaus


4