DEEL II. ALGEMEEN DEEL: HET VERMOGEN,
HET VERHAALRECHT VAN SCHULDEISERS, DE
SAMENKOOP VAN SCHULDEISERS
1
, HOOFDSTUK I
H E T B EG R I P V E R M O G E N
AFDELING A.
HET BERGIP ZOALS HET ONTSTAAN IS UIT DE RECHTSONTWIKKELING
Het begrip vermogen hangt samen met enkele basiskenmerken van het privaatrecht:
Zakenrecht = geheel aan regels die de toebedeling van materiële/lichamelijke
goederen organiseren aan personen
--> wat is van wie?
--> aan één of meer personen
--> in een bepaald opzicht aan de ene en in een ander opzicht aan de andere
--> niet vatbaar voor particuliere eigendom maar ander statuut krijgen
je hebt recht op een zaak
Schuldvorderingen c.q. verbintenissen = een rechtsband die bij niet-nakoming van
de verschuldigde prestatie verhaal op de goederen van de SA mogelijk maakt
= een schuldvordering is een waarde in je vermogen
= onlichamelijk goed
--> deze goederen worden een gemeenschappelijk onderpand voor de SE’s, dan
spreekt men van activa en passiva
--> vermogen is een geheel van activa en passiva die tegelijk onderworpen zijn aan
verhaal voor schulden
je hebt recht op een prestatie van een persoon
Vermogensvereffening: Er ontstaan wijzen waarop een dergelijk vermogen vereffend
kan worden
Vermogen als juridische algemeenheid: Dit geheel van goederen (die bezwaard zijn
met passiva) het voorwerp vormen van juridische regels en gebeurtenissen. Het
vermogen wordt een juridische algemeenheid.
De regels die ontstaan zijn in het zakenrecht toepassen op andere waarden dan
zaken.
--> categorie van de onlichamelijke goederen ontstaat zo als goederenrecht
--> het zakenrecht wordt zo een goederenrecht
--> vb. een schuldvordering van een persoonlijke band tussen schuldeiser en
schuldenaar is ook een overdraagbaar en beslagbaar vermogensbestanddeel van de
schuldeiser geworden
2
, AFDELING B.
HET BEGRIP VERMOGEN IN HET BELGISCH POSITIEVE RECHT-
BEGINSEL: DE ENKELVOUDIGHEID EN EENHEID VAN VERMOGEN
Positiefrechtelijk concept: 1 persoon = 1 vermogen
--> Vermogensafscheiding vereist dus in beginsel een nieuwe persoon
--> Uitgezonderd afgescheiden vermogens
Uitgangspunten van de klassieke theorie van het vermogen:
- Elke persoon (NP en RP) heeft een vermogen
--> het bestaan van een vermogen is immers onafscheidelijk van de concrete inhoud
ervan
- Elke rechtssubject heeft in beginsel slechts één vermogen
--> gevolg: alle goederen dienen in beginsel tot gemeenschappelijk onderpand van de
SE’s
- Een vermogensafscheiding moet in principe gebeuren door de oprichting van een
rechtspersoon
--> want apart vermogen vereist dus in beginsel een aparte persoon
- Er bestaan in beginsel ook geen vermogens andere dan die van (natuurlijke of rechts- )
personen
Deze beginselen zijn niet absoluut, afwijking is mogelijk (bv. in ons recht bestaan er wel bepaalde
soorten afgescheiden vermogens.
3
, HOOFDSTUK II
A C T I VA E N H U N S TAT U U T
AFDELING A.
INDELING VAN GOEDEREN
Soorten goederen (zie goederenrecht):
Indeling volgens aard (onroerend, roerende zaken, registergoederen, onroerend door
bestemming, schuldvorderingen, waardepapieren, aandelen in vermogen, intellectuele
rechten…)
Indeling volgens vatbaarheid voor private eigendom (in de handel, res communes, res in uso
publico, res sacrae, lichaam & persoonlijkheid, andere goederen buiten de handel w.o. niet
opengevallen nalatenschap en toekomstige erfrechten)
Andere indelingen (bv. « financiële activa »)
AFDELING B.
BASISKENMERKEN VAN ZAKELIJKE RECHTEN (
SCHULDVORDERINGEN)
Rechtstreekse toebedeling zaak aan persoon of vermogen (><schuldvordering: prestatie
van schuldenaar)
Kan dus worden uitgeoefend erga omnes (niet via de persoon van de schuldenaar en zijn
vermogen).
Gevolgen: minstens afzonderingsrecht, meestal ook afscheidingsrecht (« separatist », d.i.
recht van revindicatie of individuele executie) (zie verder)
Keerzijde: gebondenheid van derden
Anterioriteitsbeginsel (nemo plus iura transferre potest quam) (2 betekenissen:
zakenrechtelijk, verbintenisrechtelijk)
Beperkingen volgrecht: 1° indien bevoegdheid, 2° na tenietgaan wegens gebrek aan
voorwerp zakelijk recht, 3° derdenbescherming
Technisch verschil tss. volgrecht en niet-tegenwerpelijkheid (infra)
4
HET VERHAALRECHT VAN SCHULDEISERS, DE
SAMENKOOP VAN SCHULDEISERS
1
, HOOFDSTUK I
H E T B EG R I P V E R M O G E N
AFDELING A.
HET BERGIP ZOALS HET ONTSTAAN IS UIT DE RECHTSONTWIKKELING
Het begrip vermogen hangt samen met enkele basiskenmerken van het privaatrecht:
Zakenrecht = geheel aan regels die de toebedeling van materiële/lichamelijke
goederen organiseren aan personen
--> wat is van wie?
--> aan één of meer personen
--> in een bepaald opzicht aan de ene en in een ander opzicht aan de andere
--> niet vatbaar voor particuliere eigendom maar ander statuut krijgen
je hebt recht op een zaak
Schuldvorderingen c.q. verbintenissen = een rechtsband die bij niet-nakoming van
de verschuldigde prestatie verhaal op de goederen van de SA mogelijk maakt
= een schuldvordering is een waarde in je vermogen
= onlichamelijk goed
--> deze goederen worden een gemeenschappelijk onderpand voor de SE’s, dan
spreekt men van activa en passiva
--> vermogen is een geheel van activa en passiva die tegelijk onderworpen zijn aan
verhaal voor schulden
je hebt recht op een prestatie van een persoon
Vermogensvereffening: Er ontstaan wijzen waarop een dergelijk vermogen vereffend
kan worden
Vermogen als juridische algemeenheid: Dit geheel van goederen (die bezwaard zijn
met passiva) het voorwerp vormen van juridische regels en gebeurtenissen. Het
vermogen wordt een juridische algemeenheid.
De regels die ontstaan zijn in het zakenrecht toepassen op andere waarden dan
zaken.
--> categorie van de onlichamelijke goederen ontstaat zo als goederenrecht
--> het zakenrecht wordt zo een goederenrecht
--> vb. een schuldvordering van een persoonlijke band tussen schuldeiser en
schuldenaar is ook een overdraagbaar en beslagbaar vermogensbestanddeel van de
schuldeiser geworden
2
, AFDELING B.
HET BEGRIP VERMOGEN IN HET BELGISCH POSITIEVE RECHT-
BEGINSEL: DE ENKELVOUDIGHEID EN EENHEID VAN VERMOGEN
Positiefrechtelijk concept: 1 persoon = 1 vermogen
--> Vermogensafscheiding vereist dus in beginsel een nieuwe persoon
--> Uitgezonderd afgescheiden vermogens
Uitgangspunten van de klassieke theorie van het vermogen:
- Elke persoon (NP en RP) heeft een vermogen
--> het bestaan van een vermogen is immers onafscheidelijk van de concrete inhoud
ervan
- Elke rechtssubject heeft in beginsel slechts één vermogen
--> gevolg: alle goederen dienen in beginsel tot gemeenschappelijk onderpand van de
SE’s
- Een vermogensafscheiding moet in principe gebeuren door de oprichting van een
rechtspersoon
--> want apart vermogen vereist dus in beginsel een aparte persoon
- Er bestaan in beginsel ook geen vermogens andere dan die van (natuurlijke of rechts- )
personen
Deze beginselen zijn niet absoluut, afwijking is mogelijk (bv. in ons recht bestaan er wel bepaalde
soorten afgescheiden vermogens.
3
, HOOFDSTUK II
A C T I VA E N H U N S TAT U U T
AFDELING A.
INDELING VAN GOEDEREN
Soorten goederen (zie goederenrecht):
Indeling volgens aard (onroerend, roerende zaken, registergoederen, onroerend door
bestemming, schuldvorderingen, waardepapieren, aandelen in vermogen, intellectuele
rechten…)
Indeling volgens vatbaarheid voor private eigendom (in de handel, res communes, res in uso
publico, res sacrae, lichaam & persoonlijkheid, andere goederen buiten de handel w.o. niet
opengevallen nalatenschap en toekomstige erfrechten)
Andere indelingen (bv. « financiële activa »)
AFDELING B.
BASISKENMERKEN VAN ZAKELIJKE RECHTEN (
SCHULDVORDERINGEN)
Rechtstreekse toebedeling zaak aan persoon of vermogen (><schuldvordering: prestatie
van schuldenaar)
Kan dus worden uitgeoefend erga omnes (niet via de persoon van de schuldenaar en zijn
vermogen).
Gevolgen: minstens afzonderingsrecht, meestal ook afscheidingsrecht (« separatist », d.i.
recht van revindicatie of individuele executie) (zie verder)
Keerzijde: gebondenheid van derden
Anterioriteitsbeginsel (nemo plus iura transferre potest quam) (2 betekenissen:
zakenrechtelijk, verbintenisrechtelijk)
Beperkingen volgrecht: 1° indien bevoegdheid, 2° na tenietgaan wegens gebrek aan
voorwerp zakelijk recht, 3° derdenbescherming
Technisch verschil tss. volgrecht en niet-tegenwerpelijkheid (infra)
4
