Coll6 – Vaas – 17477352
Joost van Buuren – Controlekwaliteit blijft een belevenis
Het artikel van Joost van Buuren gaat in op de ontwikkelingen die spelen rondom
controlekwaliteit, waarbij IAASB centraal staat. De aanleiding voor het schrijven van dit artikel is
de steeds terugkerende discussie over controlekwaliteit. Het artikel is afkomstig uit 2015 en is dan
ook nog steeds recent. Wat is nu eigenlijk controlekwaliteit? Controlekwaliteit blijft tot
hedendaags een complex begrip. Het artikel combineert verschillende academische literatuur om
kenmerken van controlekwaliteit te kunnen identificeren. Dit wordt voornamelijk gedaan door
academische controlekwaliteit raamwerken te hanteren van Francis (2011) en Knechel (2013).
Aan de hand daarvan geeft Van Buuren suggesties om het raamwerk van controlekwaliteit van de
IAASB te verbeteren.
Van Buuren geeft aan dat het doel van de jaarrekeningcontrole ten opzichte van vroeger in
essentie hetzelfde is, namelijk controleren of de financiële verantwoordelijk een getrouw beeld
weergeeft. Het is echter het doel van de financiële verantwoording dat veranderd is. Vroeger was
het doel hiervan bepalen wat de vergoeding van de gildeleden zou zijn waarop ze recht hadden.
Tegenwoordig is het doel van de financiële verantwoording niet enkel meer gericht op de
vergoeding van belanghebbenden, maar ook gericht op belastingen aan de fiscus, of de waarde
van het aandelenkapitaal. Er zijn ook meer belanghebbenden en iedere belanghebbenden heeft
zijn eigen doel voor de financiële verantwoording en dus heeft iedere belanghebbenden een ander
perspectief omtrent controlekwaliteit.
Van Buuren benadert controlekwaliteit in dit artikel vanuit de gebruiker van de jaarrekening en
noemt vanuit dit perspectief een viertal kenmerken van controlekwaliteit:
1. Relevantie van de controle
Hierbij gaat het om de eisen van de jaarrekeninggebruiker. Hoe beter de accountant deze
tegemoet kan komen, hoe hoger controlekwaliteit wordt. De aspecten die hierbij een rol
spelen zijn (a) de verhoging van de informatiewaarde en geloofwaardigheid van de
gerapporteerde resultaten en (b) de verlaging van informatieasymmetrie tussen
management en principaal. Er zijn echter meerdere jaarrekeninggebruikers
(belanghebbenden) die ieder andere perspectieven hebben. De kunst is dus om zoveel
mogelijk belanghebbenden tegemoet te komen zodat de controle voor zoveel mogelijk
belanghebbenden relevantie heeft.
2. Verwachtingen van de controle
Het gaat hierbij om de verwachtingen van de controle die de verschillende gebruikers
hebben. Hierbij wordt Limperg’s leer van het gewekte vertrouwen genoemd. Wanneer de
gebruiker hogere verwachtingen heeft van de controle dan van de accountant verwacht
kan worden, zal dit voor deze gebruiker een negatieve invloed hebben op de
controlekwaliteit. Het werkt echter ook andersom, de accountant dient niet meer
verwachtingen op te roepen dan gerechtvaardigd is.
3. Rapportage van controlebevindingen
Bij de rapportage van controlebevindingen gaat het om de relevantie en kwaliteit hiervan
voor de jaarrekeninggebruiker. De accountant dient af te wegen wat relevant is om te
rapporteren en wat niet. Hierbij speelt materialiteit ook een rol, omdat de hoogte hiervan
invloed heeft op de relevantie van te rapporteren afwijkingen. Wanneer zal een afwijking
effect hebben op een besluit van de gebruiker? Dat is de vraag die hierbij speelt.
4. Vaktechnische kwaliteit
, Het laatste kenmerk dat Van Buuren noemt inzake de bepaling van controlekwaliteit gaat
in op de vaktechnische vaardigheden en kennis van de accountant om materiële
afwijkingen te ontdekken gedurende de controle. De vaktechnische vaardigheden zijn
volgens van Buuren onder te verdelen in twee takken: enerzijds de kwaliteit van de
controleplanning en risicoanalyse en anderzijds de kwaliteit van de uitvoering van de
controle. Controlekwaliteit is dus ook in belangrijke mate afhankelijk van de accountant
als individu.
Volgens van Buuren is het eerste kenmerk (relevantie controle) het ultieme aspect en
dienen de overige 3 kenmerken als ondersteuning om de relevantie bereiken. Ook geeft
van Buuren aan dat de definitie van controlekwaliteit aan verandering onderhevig is,
omdat de belanghebbenden en verwachtingen veranderen. Hij geeft daarnaast aan dat
vanuit de IAASB geen definitie van controlekwaliteit is beschreven en de accountant een
passieve houding heeft, omdat er geen aansporing is om hierover te discussiëren of na te
denken. In tegenstelling hiertoe wordt geaccepteerd dat het lastig is en aan de tijd
onderhevig en derhalve geen definitie gevormd.
Het raamwerk van de Engelse toezichthouder (FRC) gaat voornamelijk in op aspecten van de
accountant (cultuur binnen de accountantsorganisatie, vaktechnische kennis en vaardigheden,
effectiviteit van de controle, betrouwbaarheid en bruikbaarheid rapportage en factoren die buiten
de invloedsfeer van de accountant liggen). Het raamwerk van de IAASB heeft veel
overeenkomsten, maar gaat veel meer in op de context en factoren van buitenaf. In het kader van
controlekwaliteit gaat de IAASB uit van het principe dat deze samen wordt bepaald met
belanghebbenden en dus daarvan af hangt (de context).
Controlekwaliteit is dus niet meer homogeen, waardoor het noodzaak is indicatoren te
onderkennen van waaruit de mate van controlekwaliteit kan worden bepaald. Knechel (2013)
heeft hiertoe een raamwerk ontwikkeld. Knechel et al. Benadrukken hierbij ook dat
controlekwaliteit een perceptie van de gebruiker is en er dus geen vaste definitie mogelijk is, zij
stellen echter wel dat de controlekwaliteit wordt gevormd door de accountant. Knechel et al.
Maken hierbij gebruik van inputs, process, outcomes en context en noemen per aspect factoren
die een rol spelen bij het tot stand komen van de controlekwaliteit.
Van Buuren concludeert dat dit ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren een eerste stap is, maar
nog lang niet genoeg. Er dient een agenda te komen voor innovatie en accountants dienen
hieraan actief deel te nemen door te discussiëren over controlekwaliteit en hoe deze verandert.
De wensen van de gebruikers zijn aan verandering onderhevig en dus ook de definitie van
controlekwaliteit.
Ik vond dit artikel in grote lijnen een open deur, omdat ik tijdens mijn scriptie ook een stukje ben
ingegaan op controlekwaliteit en een mogelijke definitie hiervan. Dat deze afhankelijk is van de
gebruiker en deze veranderd was mij dus al duidelijk. Ik vond het wel interessant om de
verschillende kenmerken te lezen die Van Buuren noemt en denk dan ook dat hij daarin zeker in
punt heeft. Hoewel ik het met hem eens ben betreft de rol van de accountant hierin en dat er nog
veel moet gebeuren, denk ik ook dat de discussie rondom controlekwaliteit altijd een issue zal
blijven.
Joost van Buuren – Controlekwaliteit blijft een belevenis
Het artikel van Joost van Buuren gaat in op de ontwikkelingen die spelen rondom
controlekwaliteit, waarbij IAASB centraal staat. De aanleiding voor het schrijven van dit artikel is
de steeds terugkerende discussie over controlekwaliteit. Het artikel is afkomstig uit 2015 en is dan
ook nog steeds recent. Wat is nu eigenlijk controlekwaliteit? Controlekwaliteit blijft tot
hedendaags een complex begrip. Het artikel combineert verschillende academische literatuur om
kenmerken van controlekwaliteit te kunnen identificeren. Dit wordt voornamelijk gedaan door
academische controlekwaliteit raamwerken te hanteren van Francis (2011) en Knechel (2013).
Aan de hand daarvan geeft Van Buuren suggesties om het raamwerk van controlekwaliteit van de
IAASB te verbeteren.
Van Buuren geeft aan dat het doel van de jaarrekeningcontrole ten opzichte van vroeger in
essentie hetzelfde is, namelijk controleren of de financiële verantwoordelijk een getrouw beeld
weergeeft. Het is echter het doel van de financiële verantwoording dat veranderd is. Vroeger was
het doel hiervan bepalen wat de vergoeding van de gildeleden zou zijn waarop ze recht hadden.
Tegenwoordig is het doel van de financiële verantwoording niet enkel meer gericht op de
vergoeding van belanghebbenden, maar ook gericht op belastingen aan de fiscus, of de waarde
van het aandelenkapitaal. Er zijn ook meer belanghebbenden en iedere belanghebbenden heeft
zijn eigen doel voor de financiële verantwoording en dus heeft iedere belanghebbenden een ander
perspectief omtrent controlekwaliteit.
Van Buuren benadert controlekwaliteit in dit artikel vanuit de gebruiker van de jaarrekening en
noemt vanuit dit perspectief een viertal kenmerken van controlekwaliteit:
1. Relevantie van de controle
Hierbij gaat het om de eisen van de jaarrekeninggebruiker. Hoe beter de accountant deze
tegemoet kan komen, hoe hoger controlekwaliteit wordt. De aspecten die hierbij een rol
spelen zijn (a) de verhoging van de informatiewaarde en geloofwaardigheid van de
gerapporteerde resultaten en (b) de verlaging van informatieasymmetrie tussen
management en principaal. Er zijn echter meerdere jaarrekeninggebruikers
(belanghebbenden) die ieder andere perspectieven hebben. De kunst is dus om zoveel
mogelijk belanghebbenden tegemoet te komen zodat de controle voor zoveel mogelijk
belanghebbenden relevantie heeft.
2. Verwachtingen van de controle
Het gaat hierbij om de verwachtingen van de controle die de verschillende gebruikers
hebben. Hierbij wordt Limperg’s leer van het gewekte vertrouwen genoemd. Wanneer de
gebruiker hogere verwachtingen heeft van de controle dan van de accountant verwacht
kan worden, zal dit voor deze gebruiker een negatieve invloed hebben op de
controlekwaliteit. Het werkt echter ook andersom, de accountant dient niet meer
verwachtingen op te roepen dan gerechtvaardigd is.
3. Rapportage van controlebevindingen
Bij de rapportage van controlebevindingen gaat het om de relevantie en kwaliteit hiervan
voor de jaarrekeninggebruiker. De accountant dient af te wegen wat relevant is om te
rapporteren en wat niet. Hierbij speelt materialiteit ook een rol, omdat de hoogte hiervan
invloed heeft op de relevantie van te rapporteren afwijkingen. Wanneer zal een afwijking
effect hebben op een besluit van de gebruiker? Dat is de vraag die hierbij speelt.
4. Vaktechnische kwaliteit
, Het laatste kenmerk dat Van Buuren noemt inzake de bepaling van controlekwaliteit gaat
in op de vaktechnische vaardigheden en kennis van de accountant om materiële
afwijkingen te ontdekken gedurende de controle. De vaktechnische vaardigheden zijn
volgens van Buuren onder te verdelen in twee takken: enerzijds de kwaliteit van de
controleplanning en risicoanalyse en anderzijds de kwaliteit van de uitvoering van de
controle. Controlekwaliteit is dus ook in belangrijke mate afhankelijk van de accountant
als individu.
Volgens van Buuren is het eerste kenmerk (relevantie controle) het ultieme aspect en
dienen de overige 3 kenmerken als ondersteuning om de relevantie bereiken. Ook geeft
van Buuren aan dat de definitie van controlekwaliteit aan verandering onderhevig is,
omdat de belanghebbenden en verwachtingen veranderen. Hij geeft daarnaast aan dat
vanuit de IAASB geen definitie van controlekwaliteit is beschreven en de accountant een
passieve houding heeft, omdat er geen aansporing is om hierover te discussiëren of na te
denken. In tegenstelling hiertoe wordt geaccepteerd dat het lastig is en aan de tijd
onderhevig en derhalve geen definitie gevormd.
Het raamwerk van de Engelse toezichthouder (FRC) gaat voornamelijk in op aspecten van de
accountant (cultuur binnen de accountantsorganisatie, vaktechnische kennis en vaardigheden,
effectiviteit van de controle, betrouwbaarheid en bruikbaarheid rapportage en factoren die buiten
de invloedsfeer van de accountant liggen). Het raamwerk van de IAASB heeft veel
overeenkomsten, maar gaat veel meer in op de context en factoren van buitenaf. In het kader van
controlekwaliteit gaat de IAASB uit van het principe dat deze samen wordt bepaald met
belanghebbenden en dus daarvan af hangt (de context).
Controlekwaliteit is dus niet meer homogeen, waardoor het noodzaak is indicatoren te
onderkennen van waaruit de mate van controlekwaliteit kan worden bepaald. Knechel (2013)
heeft hiertoe een raamwerk ontwikkeld. Knechel et al. Benadrukken hierbij ook dat
controlekwaliteit een perceptie van de gebruiker is en er dus geen vaste definitie mogelijk is, zij
stellen echter wel dat de controlekwaliteit wordt gevormd door de accountant. Knechel et al.
Maken hierbij gebruik van inputs, process, outcomes en context en noemen per aspect factoren
die een rol spelen bij het tot stand komen van de controlekwaliteit.
Van Buuren concludeert dat dit ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren een eerste stap is, maar
nog lang niet genoeg. Er dient een agenda te komen voor innovatie en accountants dienen
hieraan actief deel te nemen door te discussiëren over controlekwaliteit en hoe deze verandert.
De wensen van de gebruikers zijn aan verandering onderhevig en dus ook de definitie van
controlekwaliteit.
Ik vond dit artikel in grote lijnen een open deur, omdat ik tijdens mijn scriptie ook een stukje ben
ingegaan op controlekwaliteit en een mogelijke definitie hiervan. Dat deze afhankelijk is van de
gebruiker en deze veranderd was mij dus al duidelijk. Ik vond het wel interessant om de
verschillende kenmerken te lezen die Van Buuren noemt en denk dan ook dat hij daarin zeker in
punt heeft. Hoewel ik het met hem eens ben betreft de rol van de accountant hierin en dat er nog
veel moet gebeuren, denk ik ook dat de discussie rondom controlekwaliteit altijd een issue zal
blijven.
