SAMENGEVAT – INLEIDING STAATS- EN
BESTUURSRECHT
ERASMUS SCHOOL OF LAW
ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM
©COPYRIGHT 2023
,Inhoudsopgave
Week 1...............................................................................................................................3
Probleem 1 – (On-) democratische rechtsstaat?..................................................................3
Wat is de Trias Politica en hoe heeft dat in NL vorm gekregen?..........................................3
Wat is de democratische rechtsstaat?................................................................................4
Wat zijn de Regering en het kabinet en hoe komen deze organen tot stand?......................8
Wat zijn de TK en EK, wat is hun functie en hoe worden ze gekozen?................................12
De Staten Generaal..........................................................................................................12
Hoe houden deze organen uit leerdoel 3 en 4 samen?......................................................15
Hoorcollege 1...................................................................................................................19
Jurisprudentie..................................................................................................................25
Week 2.............................................................................................................................26
Probleem 2 Wie bepaalt wat?..........................................................................................26
Welke soorten wetten zijn er en wat is hun verhouding?..................................................26
De totstandkoming van een wet in formele zin.................................................................28
Wat is decentralisatie & welke vormen van decentralisatie zijn er?..................................33
Mag een gemeentelijke ordening de privésfeer van een burger raken?............................35
Welke organen zijn er binnen een gemeente en hoe verhouden zij zich tot elkaar?...........36
Jurisprudentie..................................................................................................................40
Probleem 3 Sommige zijn meer gelijk dan anderen... & Hoorcollege 2..............................42
Wat zijn grondrechten en welke soorten zijn er?...............................................................43
Hoe en waar staan grondrechten opgenomen?................................................................45
Hoe kan de overheid grondwettelijke grondrechten beperken?........................................48
Hoe werkt het recht op gelijke behandeling?....................................................................55
Jurisprudentie..................................................................................................................56
Week 3.............................................................................................................................58
Probleem 4.......................................................................................................................58
Wat is overig internationaal recht en hoe werkt dit door in de Nederlandse rechtsorde?..58
Wat is het recht van de Europese Unie en hoe werkt het door in de nationale rechtsorde?
........................................................................................................................................59
Jurisprudentie..................................................................................................................64
Probleem 5 Bonte bestuurlijke beslissing & Hoorcollege 3................................................65
Wat is een besluit?...........................................................................................................65
1
,Welke soorten besluiten zijn er?.......................................................................................69
Wat is een bestuursorgaan?.............................................................................................74
Wanneer ben je belanghebbende?...................................................................................75
Jurisprudentie..................................................................................................................79
Week 4.............................................................................................................................80
Probleem 6 over vorm en de inhoud & Hoorcollege 4.......................................................80
Wat zijn de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb's)?..................................80
Wat zijn de gevolgen van schending van een abbb?.........................................................86
Hoe werkt handhaving in het bestuursrecht?...................................................................86
Jurisprudentie..................................................................................................................94
Probleem 7 Naar de rechter! Of niet?...............................................................................95
Wat zijn de functies van een bestuurlijke voorprocedure?................................................95
Wat is bezwaar & hoe verloopt een bezwaarprocedure?..................................................96
Wat is administratief beroep?........................................................................................102
Hoe werkt de procedure voor een voorlopige voorziening?.............................................104
Probleem 8 Naar de rechter! Maar welke?.....................................................................106
Welke instantie is bevoegd het beroep te behandelen?...................................................106
Welke instantie is bevoegd het hoger beroep te behandelen?.........................................109
Welke kenmerken heeft het beroep bij de bestuursrechter?............................................111
Wat moet een rechter doen als een beroepschrift door een andere rechter moet worden
behandeld?....................................................................................................................111
Welke uitspraakmogelijkheden heeft de bestuursrechter?..............................................112
Jurisprudentie................................................................................................................116
2
, Week 1
Probleem 1 – (On-) democratische rechtsstaat?
Wat is de Trias Politica en hoe heeft dat in NL vorm
gekregen?
Om te voorkomen dat de machthebbers hun macht zouden misbruiken, werd de theorie van
de trias politica bedacht door Montesquieu. Hij stelde dat de overheidsfuncties dienden te
worden verdeeld in strikt onderling gescheiden en onafhankelijke machten.
Checks and balances
Ieder orgaan kan slechts een deel van het gezag uitoefenen en daarvoor heeft het de andere
organen nodig. Ze moeten rekening houden met de mening van andere organen en mensen,
soms zelfs is daarvoor verantwoording schuldig aan een ander orgaan. Zo houden de
organen elkaar in evenwicht, daarvoor moet er een verdeelsleutel tussen organen gevonden
worden. Idee komt van Montesquieu. De machten functioneren niet meer onafhankelijk van
elkaar, vaststelling van wetten is de taak van regering en parlement samen. Bestuur is taak
van de regering, maar regering staat bij de uitoefening daarvan voortdurend onder controle
van parlement. Overheid bestaat dus uit samenstel van organen die ieder een overheidstaak
uitoefenen, zo hebben ze elkaar dus nodig en houden ze elkaar in evenwicht omdat ze elkaar
controleren.
Ook nog territoriale verdeling, men verleent dan of laat een deel van de bevoegdheid over
aan de regionale overheden (delegeren). In Nederland verlenen we vrij vergaande
bevoegdheden aan gemeentelijke en provinciale organen waarbij echter geen terreinen
principieel zijn uitgesloten van centrale bemoeienis, een gedecentraliseerde eenheidsstaat.
3
BESTUURSRECHT
ERASMUS SCHOOL OF LAW
ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM
©COPYRIGHT 2023
,Inhoudsopgave
Week 1...............................................................................................................................3
Probleem 1 – (On-) democratische rechtsstaat?..................................................................3
Wat is de Trias Politica en hoe heeft dat in NL vorm gekregen?..........................................3
Wat is de democratische rechtsstaat?................................................................................4
Wat zijn de Regering en het kabinet en hoe komen deze organen tot stand?......................8
Wat zijn de TK en EK, wat is hun functie en hoe worden ze gekozen?................................12
De Staten Generaal..........................................................................................................12
Hoe houden deze organen uit leerdoel 3 en 4 samen?......................................................15
Hoorcollege 1...................................................................................................................19
Jurisprudentie..................................................................................................................25
Week 2.............................................................................................................................26
Probleem 2 Wie bepaalt wat?..........................................................................................26
Welke soorten wetten zijn er en wat is hun verhouding?..................................................26
De totstandkoming van een wet in formele zin.................................................................28
Wat is decentralisatie & welke vormen van decentralisatie zijn er?..................................33
Mag een gemeentelijke ordening de privésfeer van een burger raken?............................35
Welke organen zijn er binnen een gemeente en hoe verhouden zij zich tot elkaar?...........36
Jurisprudentie..................................................................................................................40
Probleem 3 Sommige zijn meer gelijk dan anderen... & Hoorcollege 2..............................42
Wat zijn grondrechten en welke soorten zijn er?...............................................................43
Hoe en waar staan grondrechten opgenomen?................................................................45
Hoe kan de overheid grondwettelijke grondrechten beperken?........................................48
Hoe werkt het recht op gelijke behandeling?....................................................................55
Jurisprudentie..................................................................................................................56
Week 3.............................................................................................................................58
Probleem 4.......................................................................................................................58
Wat is overig internationaal recht en hoe werkt dit door in de Nederlandse rechtsorde?..58
Wat is het recht van de Europese Unie en hoe werkt het door in de nationale rechtsorde?
........................................................................................................................................59
Jurisprudentie..................................................................................................................64
Probleem 5 Bonte bestuurlijke beslissing & Hoorcollege 3................................................65
Wat is een besluit?...........................................................................................................65
1
,Welke soorten besluiten zijn er?.......................................................................................69
Wat is een bestuursorgaan?.............................................................................................74
Wanneer ben je belanghebbende?...................................................................................75
Jurisprudentie..................................................................................................................79
Week 4.............................................................................................................................80
Probleem 6 over vorm en de inhoud & Hoorcollege 4.......................................................80
Wat zijn de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb's)?..................................80
Wat zijn de gevolgen van schending van een abbb?.........................................................86
Hoe werkt handhaving in het bestuursrecht?...................................................................86
Jurisprudentie..................................................................................................................94
Probleem 7 Naar de rechter! Of niet?...............................................................................95
Wat zijn de functies van een bestuurlijke voorprocedure?................................................95
Wat is bezwaar & hoe verloopt een bezwaarprocedure?..................................................96
Wat is administratief beroep?........................................................................................102
Hoe werkt de procedure voor een voorlopige voorziening?.............................................104
Probleem 8 Naar de rechter! Maar welke?.....................................................................106
Welke instantie is bevoegd het beroep te behandelen?...................................................106
Welke instantie is bevoegd het hoger beroep te behandelen?.........................................109
Welke kenmerken heeft het beroep bij de bestuursrechter?............................................111
Wat moet een rechter doen als een beroepschrift door een andere rechter moet worden
behandeld?....................................................................................................................111
Welke uitspraakmogelijkheden heeft de bestuursrechter?..............................................112
Jurisprudentie................................................................................................................116
2
, Week 1
Probleem 1 – (On-) democratische rechtsstaat?
Wat is de Trias Politica en hoe heeft dat in NL vorm
gekregen?
Om te voorkomen dat de machthebbers hun macht zouden misbruiken, werd de theorie van
de trias politica bedacht door Montesquieu. Hij stelde dat de overheidsfuncties dienden te
worden verdeeld in strikt onderling gescheiden en onafhankelijke machten.
Checks and balances
Ieder orgaan kan slechts een deel van het gezag uitoefenen en daarvoor heeft het de andere
organen nodig. Ze moeten rekening houden met de mening van andere organen en mensen,
soms zelfs is daarvoor verantwoording schuldig aan een ander orgaan. Zo houden de
organen elkaar in evenwicht, daarvoor moet er een verdeelsleutel tussen organen gevonden
worden. Idee komt van Montesquieu. De machten functioneren niet meer onafhankelijk van
elkaar, vaststelling van wetten is de taak van regering en parlement samen. Bestuur is taak
van de regering, maar regering staat bij de uitoefening daarvan voortdurend onder controle
van parlement. Overheid bestaat dus uit samenstel van organen die ieder een overheidstaak
uitoefenen, zo hebben ze elkaar dus nodig en houden ze elkaar in evenwicht omdat ze elkaar
controleren.
Ook nog territoriale verdeling, men verleent dan of laat een deel van de bevoegdheid over
aan de regionale overheden (delegeren). In Nederland verlenen we vrij vergaande
bevoegdheden aan gemeentelijke en provinciale organen waarbij echter geen terreinen
principieel zijn uitgesloten van centrale bemoeienis, een gedecentraliseerde eenheidsstaat.
3
