HOORCOLLEGE 1
Slide 7
Waarom heft de overheid belastingen?
– De budgettaire/klassieke functie: de overheid heeft geld nodig om zijn uitgaven te kunnen voltooien.
Het zijn dus de inkomsten waarmee hij de politie en rechters bijvoorbeeld kan betalen.
– De inkomensherverdeling functie: De meeste overheden vinden dat de inkomsten die tot stand komen
door de marktwisselingen → verpleegkundige krijgt minder dan bijvoorbeeld een shellondernemer,
maar ze willen dus die grote ongelijkheden gelijktrekken door bijvoorbeeld dus ook belasting te heffen.
Dus dit is tussen personen, personen en bedrijven en ook tussen generaties.
– De instrumentele/regulerende functie: accijns → regel: zaken die niet gezond zijn. Overheden
gebruiken bijvoorbeeld accijns om het gedrag te beïnvloeden. Dus het sturen van het gedrag van
burgers en ondernemingen ten behoeve van beleidsdoelstellingen bijvoorbeeld op gebied van
economie, milieu, gezondheid, kunst en cultuur te realiseren
Slide 9
Wat zijn belastingen? → Materiële definitie
- 1e kenmerk: het is gedwongen. Je kan niet kiezen of je wel of niet belasting wilt betalen
- 2e kenmerk: er is geen tegenprestatie. Stel je bent een kluizenaar en maakt nergens gebruik van, ook
dan moet je belasting betalen.
- 3e kenmerk: het moet gaan om geld. Je kan het niet in ‘natura’ betalen
- 4e kenmerk: belastingplichtigen moeten belasting betalen. Dus dat zijn burgers en bedrijven
- 5e kenmerk: het moet democratisch tot stand komen.
→ Het cruciale verschil tussen roof en belasting: belastingen moeten via democratische regels tot stand
komen. Bij roof is dat niet.
Materiële definitie van belastingen: gedwongen financiele bijdragen van burgers en bedrijven aan de overheid
zonder individuele tegenprestatie., ter financiering van collectieve uitgaven die geheven worden volgens
democratisch tot stand gekomen regels.
Formele definitie van belastingen: belasting is elke heffing die door de wet zo wordt genoemd
Belang: art. 104 GW: belastingen mogen slechts uit kracht van een wet worden geheven (legaliteitsbeginsel)
→ Door dit artikel is het dus duidelijk dat een belastingheffing niet tot stand kan komen als het parlement er niet
mee heeft ingestemd.
“No taxation without representation” → wij willen over onze eigen belastingen kunnen beslissen. In 1909 was er
ook de suffragette beweging. Dat ging over vrouwen die niet mochten stemmen en hierdoor dus ook geen
belasting wilden betalen (no vote, no taks)
Slide 10
Welke belasting zou het meeste opleveren?
Loonbelasting → de werknemers betalen de meeste belastingen. → Dit zijn de directe belastingen, bij de
indirecte belastingen is het de omzetbelasting die het meeste oplevert.
Waarom leidt inkomstenbelasting tot een negatief bedrag?
Maar inkomstenbelasting leidt op zichzelf vaak tot een negatief bedrag (op de miljoenennota wordt hij ook altijd
samengepakt met loonbelasting want anders ziet het er gek uit)
→ Het komt door de loonheffing dat dat een voorheffing is op de inkomstenbelasting (je hoeft dus niet altijd ook
nog apart inkomstenbelasting te betalen als je werkt)
→ Waarom is het negatief? Persoonsgebonden aftrek en de hypotheekrenteaftrek is erg hoog in Nederland.
, Slide 11
Het kernprobleem van de belastingwetgeving zijn de belastingbeginselen
Hoe ga je ervoor zorgen dat iedereen een fair share bijdraagt? Hiervoor zijn de algemene beginselen, en deze
beginselen eisen 3 dingen:
- Het moet rechtvaardig zijn: wel volgens de maatschappelijke opvattingen van het moment. Dus de
belastingen moeten volgens de maatschappelijke opvattingen rechtvaardig zijn. Wat nu rechtvaardig is,
was vroeger het bijvoorbeeld niet (denk aan de gehuwde vrouw die fiscaalrechtelijk niet bestond)
- Het moet effectief zijn
- Het moet efficiënt zijn: doelmatig
→ wegen enerzijds rechtvaardigheid en anderszijds doelmatig zijn: zou rechtvaardiger zijn als je iedereen
individueel zou bekijken maar dan wordt het duurder om te innen dan de ontvangsten en dan is het niet meer
doelmatig.
Slide 12
Art. 2.10 Wet IB: draagkrachtbeginsel: de sterkte schouders moeten de zwaarste lasten dragen. In de
wetsbepaling staat alleen het tarief van de inkomstenbelasting, maar bij de eerste 2 schijven betaal je ook
premies volksverzekeringen (naast de inkomstenbelasting) → dan moet je kijken naar het gecombineerde
tarief.
Herverdeling zit in het verschil dat je geen AOW premie betaalt als je AOW + leeftijd bent. Maar het
herverdelen moet niet ertoe leiden dat mensen ontmoedigd worden om te gaan werken. En dus in plaats van
fulltime, parttime gaat werken.
Slide 13
Bij de meerkeuzevraag was het zo dat er werd gevraagd wie er meer belasting moet betalen tussen 2 burgers.
We zagen alleen het inkomen van die 2 burgers en dan kan je het niet weten, want er kunnen meerdere
dingen plaatsvinden, zoals de hypotheekrente aftrek.
Maar daarna de vraag over de belasting: ik deed alle schijven afgaan, maar je kan ook de snelle berekening
want als je de dik gedrukte tekst ziet dan kon je ook meteen gaan naar de €16320 en daarna moet je niet de
premie volksverzekeringen vergeten → Dat betaal je over de eerste 2 schijven en dat is dan dus 27,65%
over 34300 en dat is nog 9484 en betaal je dus in totaal €25.804
Bij persoon A is dus de belastingdruk de gemiddelde belastingdruk 29,15% en bij persoon B is de gemiddelde
belastingdruk 37,66% (gedeelte: geheel)
We zien dus nu dat beiden mensen evenveel belasting betalen, maar de belastingdruk is wel degelijk anders.
De belastingdruk neemt dus niet de hypotheekrente mee.
Slide 14
Factoren bij verschuldigde belasting
Verschuldigde betaling = tarief x grondslag
Slide 15
Spelers in het fiscale veld:
– Fiscale wetgever
– Uitvoerder van de belastingwet
– Belastingrechter
– Belastingplichtige (evt. met gemachtigde: bv belastingadviseur/ advocaat- belastingkundige)
Slide 7
Waarom heft de overheid belastingen?
– De budgettaire/klassieke functie: de overheid heeft geld nodig om zijn uitgaven te kunnen voltooien.
Het zijn dus de inkomsten waarmee hij de politie en rechters bijvoorbeeld kan betalen.
– De inkomensherverdeling functie: De meeste overheden vinden dat de inkomsten die tot stand komen
door de marktwisselingen → verpleegkundige krijgt minder dan bijvoorbeeld een shellondernemer,
maar ze willen dus die grote ongelijkheden gelijktrekken door bijvoorbeeld dus ook belasting te heffen.
Dus dit is tussen personen, personen en bedrijven en ook tussen generaties.
– De instrumentele/regulerende functie: accijns → regel: zaken die niet gezond zijn. Overheden
gebruiken bijvoorbeeld accijns om het gedrag te beïnvloeden. Dus het sturen van het gedrag van
burgers en ondernemingen ten behoeve van beleidsdoelstellingen bijvoorbeeld op gebied van
economie, milieu, gezondheid, kunst en cultuur te realiseren
Slide 9
Wat zijn belastingen? → Materiële definitie
- 1e kenmerk: het is gedwongen. Je kan niet kiezen of je wel of niet belasting wilt betalen
- 2e kenmerk: er is geen tegenprestatie. Stel je bent een kluizenaar en maakt nergens gebruik van, ook
dan moet je belasting betalen.
- 3e kenmerk: het moet gaan om geld. Je kan het niet in ‘natura’ betalen
- 4e kenmerk: belastingplichtigen moeten belasting betalen. Dus dat zijn burgers en bedrijven
- 5e kenmerk: het moet democratisch tot stand komen.
→ Het cruciale verschil tussen roof en belasting: belastingen moeten via democratische regels tot stand
komen. Bij roof is dat niet.
Materiële definitie van belastingen: gedwongen financiele bijdragen van burgers en bedrijven aan de overheid
zonder individuele tegenprestatie., ter financiering van collectieve uitgaven die geheven worden volgens
democratisch tot stand gekomen regels.
Formele definitie van belastingen: belasting is elke heffing die door de wet zo wordt genoemd
Belang: art. 104 GW: belastingen mogen slechts uit kracht van een wet worden geheven (legaliteitsbeginsel)
→ Door dit artikel is het dus duidelijk dat een belastingheffing niet tot stand kan komen als het parlement er niet
mee heeft ingestemd.
“No taxation without representation” → wij willen over onze eigen belastingen kunnen beslissen. In 1909 was er
ook de suffragette beweging. Dat ging over vrouwen die niet mochten stemmen en hierdoor dus ook geen
belasting wilden betalen (no vote, no taks)
Slide 10
Welke belasting zou het meeste opleveren?
Loonbelasting → de werknemers betalen de meeste belastingen. → Dit zijn de directe belastingen, bij de
indirecte belastingen is het de omzetbelasting die het meeste oplevert.
Waarom leidt inkomstenbelasting tot een negatief bedrag?
Maar inkomstenbelasting leidt op zichzelf vaak tot een negatief bedrag (op de miljoenennota wordt hij ook altijd
samengepakt met loonbelasting want anders ziet het er gek uit)
→ Het komt door de loonheffing dat dat een voorheffing is op de inkomstenbelasting (je hoeft dus niet altijd ook
nog apart inkomstenbelasting te betalen als je werkt)
→ Waarom is het negatief? Persoonsgebonden aftrek en de hypotheekrenteaftrek is erg hoog in Nederland.
, Slide 11
Het kernprobleem van de belastingwetgeving zijn de belastingbeginselen
Hoe ga je ervoor zorgen dat iedereen een fair share bijdraagt? Hiervoor zijn de algemene beginselen, en deze
beginselen eisen 3 dingen:
- Het moet rechtvaardig zijn: wel volgens de maatschappelijke opvattingen van het moment. Dus de
belastingen moeten volgens de maatschappelijke opvattingen rechtvaardig zijn. Wat nu rechtvaardig is,
was vroeger het bijvoorbeeld niet (denk aan de gehuwde vrouw die fiscaalrechtelijk niet bestond)
- Het moet effectief zijn
- Het moet efficiënt zijn: doelmatig
→ wegen enerzijds rechtvaardigheid en anderszijds doelmatig zijn: zou rechtvaardiger zijn als je iedereen
individueel zou bekijken maar dan wordt het duurder om te innen dan de ontvangsten en dan is het niet meer
doelmatig.
Slide 12
Art. 2.10 Wet IB: draagkrachtbeginsel: de sterkte schouders moeten de zwaarste lasten dragen. In de
wetsbepaling staat alleen het tarief van de inkomstenbelasting, maar bij de eerste 2 schijven betaal je ook
premies volksverzekeringen (naast de inkomstenbelasting) → dan moet je kijken naar het gecombineerde
tarief.
Herverdeling zit in het verschil dat je geen AOW premie betaalt als je AOW + leeftijd bent. Maar het
herverdelen moet niet ertoe leiden dat mensen ontmoedigd worden om te gaan werken. En dus in plaats van
fulltime, parttime gaat werken.
Slide 13
Bij de meerkeuzevraag was het zo dat er werd gevraagd wie er meer belasting moet betalen tussen 2 burgers.
We zagen alleen het inkomen van die 2 burgers en dan kan je het niet weten, want er kunnen meerdere
dingen plaatsvinden, zoals de hypotheekrente aftrek.
Maar daarna de vraag over de belasting: ik deed alle schijven afgaan, maar je kan ook de snelle berekening
want als je de dik gedrukte tekst ziet dan kon je ook meteen gaan naar de €16320 en daarna moet je niet de
premie volksverzekeringen vergeten → Dat betaal je over de eerste 2 schijven en dat is dan dus 27,65%
over 34300 en dat is nog 9484 en betaal je dus in totaal €25.804
Bij persoon A is dus de belastingdruk de gemiddelde belastingdruk 29,15% en bij persoon B is de gemiddelde
belastingdruk 37,66% (gedeelte: geheel)
We zien dus nu dat beiden mensen evenveel belasting betalen, maar de belastingdruk is wel degelijk anders.
De belastingdruk neemt dus niet de hypotheekrente mee.
Slide 14
Factoren bij verschuldigde belasting
Verschuldigde betaling = tarief x grondslag
Slide 15
Spelers in het fiscale veld:
– Fiscale wetgever
– Uitvoerder van de belastingwet
– Belastingrechter
– Belastingplichtige (evt. met gemachtigde: bv belastingadviseur/ advocaat- belastingkundige)
