HC Week 1 Formeel Strafrecht

WEEK 1 COLLEGES

INTRODUCTIE:
Fasen van het strafproces:
1) Opsporing
Politieagenten, rechercheurs doen onderzoeken naar een verdenking onder leiding van de OvJ Ze hebben
bijzondere opsporingsbevoegdheden, kunnen een verdachte in voorarrest plaatsen, in sommige gevallen komt
er nog een RC aan te pas. In het voorbereidend onderzoek wordt de informatie vergaard die later op het
onderzoek ter terechtzitting relevant is


2) Vervolging
Officier beslist of de verdachte al dan niet vervolgd gaat worden en waarvoor dan.


3) Berechting
Rechter beoordeelt in een openbaar proces of die beschuldiging klopt. Verdachte kan zich hiertegen
verdedigen, al dan niet met een advocaat Slachtoffer kan zijn schadeverhalen


4) Rechtsmiddelen
Als de verdachte (of OvJ) het niet eens is met het vonnis, dan kan diegene in hoger beroep (in HB is er veel
meer mogelijk dan in cassatie)


VIDEOCOLLEGE 1.1
Aard, doelen en bronnen van het strafprocesrecht
 Aard en doel van het strafprocesrecht
 Legaliteitsbeginselen: bronnen en beginselen van strafvordering  Art. 1 Sv


Art. 1 Sv: het strafprocesrecht kan alleen op wijze zoals in het formele wet geregeld is.
 Dat betekent dus dat al het strafprocesrecht dat er is, dat moet in een wet in formele zin worden gevangen.


Wat is het formeel strafrecht/het strafprocesrecht?
K&K (boek): Strafprocesrecht bestaat uit het geheel van regels die betrekking hebben op de toepassing van het
strafrecht in een concreet geval.
 Het strafprocesrecht, dus strafvordering, zorgt voor de realisatie van het materiële strafrecht (Sr) en is
(uiteindelijk) gericht op de totstandkoming van een beslissing van de strafrechter.
 Denk bijvoorbeeld aan het voorbeeld dat de buurman jou een klap geeft en je daarna naar het
politiebureau gaat en je aangifte doet, omdat je denkt dat het mishandeling is, dan verwacht je dat de
politie dan gaat handelen om te kijken of er sprake is van een strafbaar feit.


Hoofddoel van het strafprocesrecht is tweezijdig:
Het gaat in het strafprocesrecht om het verzekeren van de juiste toepassing van het materiële strafrecht, dus:
 Schuldigen gestraft
 Onschuldigen niet gestraft


De balans is niet gelijk verdeeld (de balans is in het voordeel van de verdachte). Want er is sprake van de
onschuldpresumptie:
 Onschuldpresumptie = je bent onschuldig totdat een rechter heeft verklaard dat je schuldig bent

, 4 bijkomende doelen van het strafprocesrecht, die neerkomen op:
a. Onschuldigen zo min mogelijk met het strafproces belasten
b. Derden zo min mogelijk met het strafprocesrecht belasten
 Bijv bij vriendin binnenvallen en blijkt dat vriend helemaal niet de verdachte was)
c. Eerlijk proces bieden
d. In alle openheid
 Zodat we met de gehele samenleving een beeld kunnen vormen of er een eerlijk proces werd
geboden, en dat iedereen kan zien wat er is gebeurd in het voorbereidend onderzoek en of dat
allemaal door de beugel kan.
 De samenleving vindt dit ook met name belangrijk: want door alle openheid kunnen wij als
burgers controleren hoe de opsporing te werk gaat, hoe justitie daarmee aan de haal gaat en
hoe uiteindelijk de rechter daarover oordeelt. Waardoor wij daar als burgers met z’n allen
daarover een beeld kunnen scheppen en of er dus een eerlijk proces is geboden
 Deze 4 bijkomende doelen moeten ervoor zorgen dat het hoofddoel, dus het rechtig toepassen van het
materiële strafrecht, dat dat wordt bereikt.


Modernisering Wetboek van Strafvordering: nog steeds zelfde doel
Hoofddoel (Memorie van Toelichting, versie juli 2020): toepassing strafwet op de werkelijk schuldige en
voorkomen dat onschuldige wordt veroordeeld (of zelfs: voorkomen dat de onschuldige vervolgd wordt)
 Belangrijke nevendoelstellingen: rechten verdachte eerbiedigen en recht doen aan belangen van het
slachtoffer
 Voor tentamen minder belangrijk, maar er wordt wel in de loop der tijd aangekaart van wat er gaat
komen qua geldend recht.


Samenhang tussen materieel en formeel strafrecht
Het strafprocesrecht geeft ‘handen en voeten’ aan het materiële recht. Dus wat niet mag staat in de ene wet,
en hoe we daar tegen optreden staat in de andere wet.
 Recht doen via het formele strafrecht op basis van de materiële waarheid (wat er echt is gebeurd), maar
alleen voor zover strafbare feiten betreft (materieel strafrecht).


Legaliteitsbeginsel
Het strafprocesrecht kan behoorlijke inbreuken maken op de persoonlijke levenssfeer van de personen die
betrokken zijn. Dus op onze grondrechten kan het strafvorderlijk optreden van de overheid een aanzienlijke
inbreuk maken. Daarom is ook art. 1 Sv de belangrijkste bepaling van het boek van Strafvordering. Want dit
geeft aan dat al het strafvorderlijk optreden van de overheid bij de wet moet zijn voorzien.
 Maar hoe lichter de inbreuk, hoe sneller een algemeen regulerende bepaling volstaat
 Hoe zwaarder en concreter de inbreuk, des te concreter en voorzienbaarder moet de bepaling in het
wetboek van Strafvordering zijn opgeschreven. Optreden moet voorzienbaar en kenbaar zijn.


Art. 1 Sv hoeksteen van het strafprocesrecht
Specifiek voor het voorbereidend onderzoek:
 Arrest Afvoerpijp
 Arrest Beoordelingskader vormverzuimen


Sv maakt potentieel vergaande inbreuken op (grond)rechten van burgers, moet dus kenbaar en voorzienbaar
geregeld zijn: arrest Kruslin & Huvig




Hoe gedetailleerd moet alles in de wet staan?