Motorische ontwikkeling, T1
MOTORISCHE ONTWIKKELING 1: BABY 6 SEPT 2017
Van Wiechenschema (leer uit je hoofd!):
- Wordt gebruikt op het consultatiebureau (CB) door de CB-arts of CB-verpleegkundige
- Ontwikkeld in de jaren 60 door huisarts ‘Hans van Wiechen’
- Periodieke controle 4 weken – 4 jaar
- Drie clusters
• Fijne motoriek, adaptatie, persoonlijkheid, sociaal gedrag
• Communicatie
• Grove motoriek
- Schema voor zuigeling (tot 15 maanden) en peuters (15 – 48 maanden)
- Criterium-referenced onderzoek (er wordt niet vergeleken, het is wel of niet aanwezig)
- Van de items die een kind op een bepaalde leeftijd moet kunnen uitvoeren, is bekend dat 90% van de
Nederlandse kinderen van diezelfde leeftijd ze kan uitvoeren
- Dient om ontwikkelingsstoornissen te signaleren, geen conclusies trekken (constateren)!
State-indeling volgens Prechtl:
1. Ogen gesloten, regelmatige ademhaling, geen bewegingen
2. Ogen gesloten, onregelmatige ademhaling, geen grote bewegingen
3. Ogen open, geen grote bewegingen
4. Ogen open, grote bewegingen, geen huilen
5. Ogen open of gesloten, huilen
6. Anders: beschrijf (bijvoorbeeld coma)
State 3 of 4 is het beste om een onderzoek te doen.
State-indeling volgens Brazelton:
1. Diepe slaap met een regelmatige ademhaling, ogen gesloten, geen spontane activiteit, geen oogbewegingen
2. Lichte slaap met gesloten ogen (rem-slaap), onregelmatige ademhaling
3. Slaperig, doezelig, ogen open of gesloten, variabele activiteit, in het algemeen vloeiende bewegingen
4. Alert, met een heldere blik, minimale motorische activiteit
5. Ogen open, behoorlijke activiteit
6. Huilen
State 4 of 5 is het beste om een onderzoek te doen.
Alberta Infant Motor Scale (AIMS) van Piper & Darrah:
- Meetinstrument voor de grove motoriek
- Ontwikkeld in Canada (1992)
- Aard: discriminatief (wel vergelijken met het gemiddeld) en evaluatief (vaker doen om veranderingen te
kunnen zien)
- Observatie van spontane en uitgelokte motoriek (haal alles eruit wat erin zit)
- 58 items in 4 uitgangshoudingen
• Buikligging • Zit
• Rugligging • Stand
- Leeftijd 0-18 maanden (tot loslopen)
Afname AIMS:
- Kind in rompertje
- Eerst zelf laten bewegen; observeren
- Eventueel rollen en tot stand komen en uitlokken met speeltje
- Indien lopen: naar moeder lopen
- Vaste volgorde items, je wil zoveel mogelijk scoren
1
, Motorische ontwikkeling, T1
Buikligging ontwikkeling Rugligging ontwikkeling Zit Staan
(21 items) (9 items) (12 items) (16 items)
Flexie naar extensie Physiologische flexie (in de foetus Gesteunde zit, hoofdbalans Staan met steun; neemt af en toe
houding) enkele seconden gewicht op de benen – staan op
benen
Hoofdbalans; steeds hoger Assymetrische tonische nek Zitten, kort steunend op armen Trekt op tot stand (symmetrisch,
optillen reflex (ATNR) (naar rechts kijken, met ronde rug asymmetrisch)
links flexeert, rechts extendeert)
Steun name op armen; ellebogen Hoofdrotatie naar de middenlijn Hoofdbalans bij optrekken tot zit Staan met steun, kan roteren (1
eerst achter schouders, steeds (flexie knieën) hand los)
meer naar voren
Rollen zonder rotatie – met Handen naast het lichaam – naar Zitten zonder steun, meer Loopt langs zonder rotatie
rotatie het lichaam (vaak symmetrisch) extensie wervelkolom
Reiken met 1 arm Actieve extensie (tot zijligging) Steeds steviger, zelf gewicht Schutterstand (steun op 1 knie en
verplaatsen 1 voet)
Pivoteren (draaien om eigen as) Handen naar knieën en voeten Wervelkolom roteren in zit Gecontroleerd naar de grond
zakken vanuit stand
Kruiphouding Rollen zonder rotatie – met Van zit naar lig komen Langs lopen met rotatie
rotatie
Tijgeren en kruipen Van zit naar kruiphouding komen Los staan (heel even tot stevig)
Reiken in kruiphouding Stappen maken (snel en korte
stappen tot gecontroleerd)
Squaten
Score AIMS:
- Je scoort of je een item hebt waargenomen of niet (O = Observed / NO = Not Observed)
- Alle waargenomen items zij het ‘window’
- Elke item dat je waarneemt in het window levert 1 punt op
- Alle items vóór het window leveren ook 1 punt op, ook al observeer je die houdingen niet meer
- Range ruwe score loopt van 0-58 punten
- Totaal ruwe score wordt uitgezet t.o.v de leeftijd in grafiek met p-waarden
- Interpretatie: <p5 is significant vertraagde grof motorische ontwikkeling
Wat is een percentielscore?
- Wat betekent p50? gemiddeld, 50% scoort hetzelfde of lager
- Wat betekent p90? 90% scoort hetzelfde of hoger, 10% lager
- Wat betekent p5? 5% scoort hetzelfde of lager, 95% hoger
Andere manier van scoren; Z-score:
- Z-score is het aantal standaarddeviaties (SD)
- Z-score = score kind minus gemiddelde score, gedeeld door SD
- Interpretatie
• Normaal tussen -1 SD en +1 SD (68%)
• Suspect tussen -1 SD en -2 SD van -2 tot +2 is 95%
• Afwijkend onder de -2 SD
Psychometrische eigenschappen van de AIMS:
- Geen Nederlandse normwaarden
- Meest bruikbaar vanaf 4 maanden tot het lopen
- Intrabeoordelaar betrouwbaarheid ICC: .95 - .98 (hoog)
- Inter-beoordelaars betrouwbaarheid ICC: .96 - .98 (hoog)
- Concurrent validiteit: .84 - .93 (hoog)
- Kinderen die zich billen schuivend voortbewegen scoren laag op de AIMS, omdat je veel items niet kunt
scoren
2
, Motorische ontwikkeling, T1
Vanuit kinderfysiotherapie 4A & 4B
Motoriek foetus:
- PM (postmenstruele leeftijd)
• Vanaf 7 weken zijwaartse hoofd en romp bewegingen, een week later andere ledematen
• Vanaf 8 weken startle (= kortdurende plotselinge beweging)
- GM (general movement)
• Vanaf 9 weken complexe en gevarieerde bewegingen, het hele lichaam doet mee
- De foetus beweegt om te overleven
Eerste weken na de geboorte:
- De Moro-reactie Prikkeling van het vestibulum en nekpropriocepsis (getriggerd door ongecontroleerde
bewegingen van het hoofd) lokken een abductie-extensie beweging van de armen uit
die gevolgd worden een door adductie-flexiebeweging.
- Writhing GM’s Krachtige GM’s, lijken op stuiptrekkingen; komen voornamelijk voor bij preterme baby’s
die zich rond de à terme datum bevinden.
- Fidgety GM’s Elegante bewegingen, onregelmatig over het lichaam verspreid; rond 2-3 maanden na de
à terme datum.
Gedragstoestanden baby’s:
1. Non-remslaap
2. Remslaap
3. Wakker zonder bewegelijkheid
4. Wakker en bewegen
5. Huilen
Afwijkingen bij jonge baby’s:
- Problemen in het jonge zenuwstelsel uiten zich anders dan bij een volwassen zenuwstelsel. Er zijn maar een
paar mogelijke manieren op disfuncties te uiten, dit wil zeggen dat het type afwijking niet perse in relatie
staat met de oorzaak.
- Neurologische disfuncties Fungeren meer als een ‘alarmsignaal’ voor een verhoogd risico op
ontwikkelingsstoornissen (bv. CP, onhandige motoriek, gedragsproblemen, etc.)
Ontwikkeling van een zuigeling:
- Sensorische ontwikkeling
• Tastzin, reflexen
• Visueel Gezichtsscherpte is 40x geringer dan dat van een volwassene
Vanaf 4/5 maanden begint de zuigeling diepte te zien
Visuele ontwikkeling loopt door tot de 7/8/9 jaar
- Cognitieve ontwikkeling
• Aandacht, geheugen, probleemoplossend vermogen, taal
- Motorische ontwikkeling
• Mijlpalen
▪ Vertraagde ontwikkeling gevolg van een of meer factoren; hersenbeschadiging, cognitieve of
visuele beperkingen, een diffuus, lichamelijke beperkingen, etc.
3
MOTORISCHE ONTWIKKELING 1: BABY 6 SEPT 2017
Van Wiechenschema (leer uit je hoofd!):
- Wordt gebruikt op het consultatiebureau (CB) door de CB-arts of CB-verpleegkundige
- Ontwikkeld in de jaren 60 door huisarts ‘Hans van Wiechen’
- Periodieke controle 4 weken – 4 jaar
- Drie clusters
• Fijne motoriek, adaptatie, persoonlijkheid, sociaal gedrag
• Communicatie
• Grove motoriek
- Schema voor zuigeling (tot 15 maanden) en peuters (15 – 48 maanden)
- Criterium-referenced onderzoek (er wordt niet vergeleken, het is wel of niet aanwezig)
- Van de items die een kind op een bepaalde leeftijd moet kunnen uitvoeren, is bekend dat 90% van de
Nederlandse kinderen van diezelfde leeftijd ze kan uitvoeren
- Dient om ontwikkelingsstoornissen te signaleren, geen conclusies trekken (constateren)!
State-indeling volgens Prechtl:
1. Ogen gesloten, regelmatige ademhaling, geen bewegingen
2. Ogen gesloten, onregelmatige ademhaling, geen grote bewegingen
3. Ogen open, geen grote bewegingen
4. Ogen open, grote bewegingen, geen huilen
5. Ogen open of gesloten, huilen
6. Anders: beschrijf (bijvoorbeeld coma)
State 3 of 4 is het beste om een onderzoek te doen.
State-indeling volgens Brazelton:
1. Diepe slaap met een regelmatige ademhaling, ogen gesloten, geen spontane activiteit, geen oogbewegingen
2. Lichte slaap met gesloten ogen (rem-slaap), onregelmatige ademhaling
3. Slaperig, doezelig, ogen open of gesloten, variabele activiteit, in het algemeen vloeiende bewegingen
4. Alert, met een heldere blik, minimale motorische activiteit
5. Ogen open, behoorlijke activiteit
6. Huilen
State 4 of 5 is het beste om een onderzoek te doen.
Alberta Infant Motor Scale (AIMS) van Piper & Darrah:
- Meetinstrument voor de grove motoriek
- Ontwikkeld in Canada (1992)
- Aard: discriminatief (wel vergelijken met het gemiddeld) en evaluatief (vaker doen om veranderingen te
kunnen zien)
- Observatie van spontane en uitgelokte motoriek (haal alles eruit wat erin zit)
- 58 items in 4 uitgangshoudingen
• Buikligging • Zit
• Rugligging • Stand
- Leeftijd 0-18 maanden (tot loslopen)
Afname AIMS:
- Kind in rompertje
- Eerst zelf laten bewegen; observeren
- Eventueel rollen en tot stand komen en uitlokken met speeltje
- Indien lopen: naar moeder lopen
- Vaste volgorde items, je wil zoveel mogelijk scoren
1
, Motorische ontwikkeling, T1
Buikligging ontwikkeling Rugligging ontwikkeling Zit Staan
(21 items) (9 items) (12 items) (16 items)
Flexie naar extensie Physiologische flexie (in de foetus Gesteunde zit, hoofdbalans Staan met steun; neemt af en toe
houding) enkele seconden gewicht op de benen – staan op
benen
Hoofdbalans; steeds hoger Assymetrische tonische nek Zitten, kort steunend op armen Trekt op tot stand (symmetrisch,
optillen reflex (ATNR) (naar rechts kijken, met ronde rug asymmetrisch)
links flexeert, rechts extendeert)
Steun name op armen; ellebogen Hoofdrotatie naar de middenlijn Hoofdbalans bij optrekken tot zit Staan met steun, kan roteren (1
eerst achter schouders, steeds (flexie knieën) hand los)
meer naar voren
Rollen zonder rotatie – met Handen naast het lichaam – naar Zitten zonder steun, meer Loopt langs zonder rotatie
rotatie het lichaam (vaak symmetrisch) extensie wervelkolom
Reiken met 1 arm Actieve extensie (tot zijligging) Steeds steviger, zelf gewicht Schutterstand (steun op 1 knie en
verplaatsen 1 voet)
Pivoteren (draaien om eigen as) Handen naar knieën en voeten Wervelkolom roteren in zit Gecontroleerd naar de grond
zakken vanuit stand
Kruiphouding Rollen zonder rotatie – met Van zit naar lig komen Langs lopen met rotatie
rotatie
Tijgeren en kruipen Van zit naar kruiphouding komen Los staan (heel even tot stevig)
Reiken in kruiphouding Stappen maken (snel en korte
stappen tot gecontroleerd)
Squaten
Score AIMS:
- Je scoort of je een item hebt waargenomen of niet (O = Observed / NO = Not Observed)
- Alle waargenomen items zij het ‘window’
- Elke item dat je waarneemt in het window levert 1 punt op
- Alle items vóór het window leveren ook 1 punt op, ook al observeer je die houdingen niet meer
- Range ruwe score loopt van 0-58 punten
- Totaal ruwe score wordt uitgezet t.o.v de leeftijd in grafiek met p-waarden
- Interpretatie: <p5 is significant vertraagde grof motorische ontwikkeling
Wat is een percentielscore?
- Wat betekent p50? gemiddeld, 50% scoort hetzelfde of lager
- Wat betekent p90? 90% scoort hetzelfde of hoger, 10% lager
- Wat betekent p5? 5% scoort hetzelfde of lager, 95% hoger
Andere manier van scoren; Z-score:
- Z-score is het aantal standaarddeviaties (SD)
- Z-score = score kind minus gemiddelde score, gedeeld door SD
- Interpretatie
• Normaal tussen -1 SD en +1 SD (68%)
• Suspect tussen -1 SD en -2 SD van -2 tot +2 is 95%
• Afwijkend onder de -2 SD
Psychometrische eigenschappen van de AIMS:
- Geen Nederlandse normwaarden
- Meest bruikbaar vanaf 4 maanden tot het lopen
- Intrabeoordelaar betrouwbaarheid ICC: .95 - .98 (hoog)
- Inter-beoordelaars betrouwbaarheid ICC: .96 - .98 (hoog)
- Concurrent validiteit: .84 - .93 (hoog)
- Kinderen die zich billen schuivend voortbewegen scoren laag op de AIMS, omdat je veel items niet kunt
scoren
2
, Motorische ontwikkeling, T1
Vanuit kinderfysiotherapie 4A & 4B
Motoriek foetus:
- PM (postmenstruele leeftijd)
• Vanaf 7 weken zijwaartse hoofd en romp bewegingen, een week later andere ledematen
• Vanaf 8 weken startle (= kortdurende plotselinge beweging)
- GM (general movement)
• Vanaf 9 weken complexe en gevarieerde bewegingen, het hele lichaam doet mee
- De foetus beweegt om te overleven
Eerste weken na de geboorte:
- De Moro-reactie Prikkeling van het vestibulum en nekpropriocepsis (getriggerd door ongecontroleerde
bewegingen van het hoofd) lokken een abductie-extensie beweging van de armen uit
die gevolgd worden een door adductie-flexiebeweging.
- Writhing GM’s Krachtige GM’s, lijken op stuiptrekkingen; komen voornamelijk voor bij preterme baby’s
die zich rond de à terme datum bevinden.
- Fidgety GM’s Elegante bewegingen, onregelmatig over het lichaam verspreid; rond 2-3 maanden na de
à terme datum.
Gedragstoestanden baby’s:
1. Non-remslaap
2. Remslaap
3. Wakker zonder bewegelijkheid
4. Wakker en bewegen
5. Huilen
Afwijkingen bij jonge baby’s:
- Problemen in het jonge zenuwstelsel uiten zich anders dan bij een volwassen zenuwstelsel. Er zijn maar een
paar mogelijke manieren op disfuncties te uiten, dit wil zeggen dat het type afwijking niet perse in relatie
staat met de oorzaak.
- Neurologische disfuncties Fungeren meer als een ‘alarmsignaal’ voor een verhoogd risico op
ontwikkelingsstoornissen (bv. CP, onhandige motoriek, gedragsproblemen, etc.)
Ontwikkeling van een zuigeling:
- Sensorische ontwikkeling
• Tastzin, reflexen
• Visueel Gezichtsscherpte is 40x geringer dan dat van een volwassene
Vanaf 4/5 maanden begint de zuigeling diepte te zien
Visuele ontwikkeling loopt door tot de 7/8/9 jaar
- Cognitieve ontwikkeling
• Aandacht, geheugen, probleemoplossend vermogen, taal
- Motorische ontwikkeling
• Mijlpalen
▪ Vertraagde ontwikkeling gevolg van een of meer factoren; hersenbeschadiging, cognitieve of
visuele beperkingen, een diffuus, lichamelijke beperkingen, etc.
3
