Basis van gedrag 2
1. Stromingen
1.3. Geschiedenis van de psychologie
Een korte geschiedenis maar een ver verleden.
Korte geschiedenis: 1879.
Sporen die terug gaan tot in het Oude Griekenland.
1.3.1. De verre voorgeschiedenis
4e Eeuw voor Christus Griekse filosofie.
Expliciete manier waarop ze zich vragen stelden.
Systematiek in het aanbrengen van inzichten.
De ‘duistere middeleeuwen’:
→ Na de val van het Romeinse Rijk eiste de Kerk alle kennis rond “de ziel” op.
→ God stond garant voor “de waarheid”.
1.3.2. De meer directe voorgeschiedenis
Belangrijke inzichten in de 16e Eeuw (wetenschappelijke revolutie!).
→ Ontdekkingsreizen, boekdrukkunst, hernieuwde aandacht voor Antieke Oudheid.
(‘Renaissance’)
→ Sterrenkunde (o.a. Copernicus en Galilei), Fysica (Newton), Geneeskunde (Vesalius).
1
, a) Ontwikkelingen in de filosofie: wat is wetenschap, kennis?
b) Impulsen vanuit de natuurwetenschappen: wetmatigheden?
a. Ontwikkelingen in filosofie: wat is wetenschap, kennis?
Twee stromingen om kennis te verzamelen.
Rationalisme Empirisme
René Descartes John Locke
Dualisme: lichaam versus geest Bewustzijn
Nativisme Tabula rasa
Rationalisme (Descartes): logisch denken
Methodische twijfel ( o.a. Ik denk, dus ik ben)
→ Nativisme: kennis is aangeboren.
Dualisme:
→ Res cogitans (denkend vermogen; geest/ ziel) versus res extensa (materie; lichaam)
→ Alleen res extensa kan wetenschappelijk (=empirisch) onderzocht worden…!
Vb. enkel lichaam kan onderzocht worden, hoe je je voelt niet.
→ De geest kan enkel via het denken (de filosofie) onderzocht worden.
Hinder voor de psychologie (en voor de menswetenschappen in het algemeen)!
Empirisme (Locke): zintuigelijke waarneming
Ideeën en kennis zijn niet aangeboren (tabula rasa), maar worden opgebouwd via indrukken die we
opdoen via onze zintuigen.
Tabula rasawit blad
Ziel/ Geest ‘bewustzijn’.
→ Het (eigen, innerlijke) bewustzijn is wel toegankelijk voor observatie.
Doorstart van de psychologie (cf verder: experimentele bewustzijnspsychologie)
2
1. Stromingen
1.3. Geschiedenis van de psychologie
Een korte geschiedenis maar een ver verleden.
Korte geschiedenis: 1879.
Sporen die terug gaan tot in het Oude Griekenland.
1.3.1. De verre voorgeschiedenis
4e Eeuw voor Christus Griekse filosofie.
Expliciete manier waarop ze zich vragen stelden.
Systematiek in het aanbrengen van inzichten.
De ‘duistere middeleeuwen’:
→ Na de val van het Romeinse Rijk eiste de Kerk alle kennis rond “de ziel” op.
→ God stond garant voor “de waarheid”.
1.3.2. De meer directe voorgeschiedenis
Belangrijke inzichten in de 16e Eeuw (wetenschappelijke revolutie!).
→ Ontdekkingsreizen, boekdrukkunst, hernieuwde aandacht voor Antieke Oudheid.
(‘Renaissance’)
→ Sterrenkunde (o.a. Copernicus en Galilei), Fysica (Newton), Geneeskunde (Vesalius).
1
, a) Ontwikkelingen in de filosofie: wat is wetenschap, kennis?
b) Impulsen vanuit de natuurwetenschappen: wetmatigheden?
a. Ontwikkelingen in filosofie: wat is wetenschap, kennis?
Twee stromingen om kennis te verzamelen.
Rationalisme Empirisme
René Descartes John Locke
Dualisme: lichaam versus geest Bewustzijn
Nativisme Tabula rasa
Rationalisme (Descartes): logisch denken
Methodische twijfel ( o.a. Ik denk, dus ik ben)
→ Nativisme: kennis is aangeboren.
Dualisme:
→ Res cogitans (denkend vermogen; geest/ ziel) versus res extensa (materie; lichaam)
→ Alleen res extensa kan wetenschappelijk (=empirisch) onderzocht worden…!
Vb. enkel lichaam kan onderzocht worden, hoe je je voelt niet.
→ De geest kan enkel via het denken (de filosofie) onderzocht worden.
Hinder voor de psychologie (en voor de menswetenschappen in het algemeen)!
Empirisme (Locke): zintuigelijke waarneming
Ideeën en kennis zijn niet aangeboren (tabula rasa), maar worden opgebouwd via indrukken die we
opdoen via onze zintuigen.
Tabula rasawit blad
Ziel/ Geest ‘bewustzijn’.
→ Het (eigen, innerlijke) bewustzijn is wel toegankelijk voor observatie.
Doorstart van de psychologie (cf verder: experimentele bewustzijnspsychologie)
2
