Samenvatting Onderzoeksmethoden en -technieken (HOC)

1. Introductie tot wetenschappelijk denken
1.1 Hoe werken wetenschappers
 Wetenschap is gebasseerd op empirie
o Empirische methode is gebasseerd op data van directe zintuiglijke
waarnemingen en meetinstrumenten
o Empirische wetenschappers trachten systematisch, nauwkeurig en
repliceerbaar onderzoek te verichten
o Empirie is niet gebaseerd op eigen ervaring, intuïtie of autoriteitsfiguren
 Wetenschappers testen theorieën
o Theorie-data cyclus
 Theorie  onderzoeksvragen  onderzoeksopzet  hypotheses toetsen
 data
 Data komt overeen met de theorie: biedt ondersteuning voor de
theorie
 Data komt niet overeen met de theorie: ofwel is de theorie
mogelijk fout ofwel is er iets fout gelopen in het onderzoek zelf
o Kenmerken ve goede theorie
 Ondersteund door data
 Falsifieerbaar (bij een theorie die niet falsifieerbaar is kan je niet
aantonen of die juist of fout is)  we noemen dit pseusowetenschap
 Parsimonie: je moet iets niet complexer maken dan nodig
 Principe van “occam’s razor”: als alles gelijk is, dan is de
simpelste verklaring voor een fenomeen de beste verklaring
 Wetenschap kan fundamentele en toegepaste vragen beantwoorden
o Fundamenteel onderzoek: onderzoek waarbij niet direct praktische toepassing is
 Vormt de basis van toegepast onderzoek
o Vertalend onderzoek: vertaalt fundamenteel naar toegepast onderzoek
 Is er een verband tussen X en Y is nog altijd vertalend onderzoek
o Toegepast onderzoek: onderzoek die een theorie toepast
 Wetenschap is continu in ontwikkeling
o Theorieën worden continu getest, aangepast en gefalsifieerd
o Wetenschappers zetten vervolgonderzoek op (voor andere wetenschappers)
 Wetenschappers publiceren hun resultaten in vaktijdschriften
o Manuscripten worden ingestuurd naar wetenschappelijke tijdschriften (bv:
Nature, Sciece, Psychological Bulletin)
o Rol vd editor: neemt een beslissing of het artikel op eerste zicht aanvaard
wordt of geweigerd (is het interresant?, past het in ons tijdschrift?)
o Rol vd reviewers: beoordelen het artikel (double-blind proces: de schrijver en
reviewerd weten van elkaar niet wie ze zijn) en maken een aanbeveling
 Reject: het artikel wordt alsnog niet aanvaard
 Revise: het artikel wordt teruggestuurd, want sommige dingen moeten
nog aangepast worden
 Accept: het artikel is in orde en wordt gepubliceerd


1

,  Wetenschappers communiceren met het brede publiek via journalisten
o Journalisten verwijderen vaak details/nuances uit de theorie


1.2 Bronnen van info
 Onderzoekers
o Gebruiken een vergelijkingsgroep
o Controleren voor derde variabelen (confounders)
o Trachten info te evalueren zonder bias
 Onderzoek is beter dan ervaring en intuïtie

1.2.1 Onderzoek vs ervaring
 Ervaring heeft geen vergelijkingsgroep
 Er zijn derde variabelen (confounders) bij ervaring
 Bottom line: onderzoek is beter dan ervaring
 Ervaring is ‘confounded’: we controleren onze eigen ervaringen niet voor meerdere,
gelijktijdige optredende factoren die een invloed hebben op onze gevoelens en
gedrag
 Onderzoek is beter dan eigen ervaring want onderzoekers gebruiken een controle
groep, controleren voor derde variabelen en trachten info te evalueren zonder bias
o Bv: onderzoek Bushman naar catharsis hypothese

1.2.2 Onderzoek vs intuïtie
 Intuïtie is biased door foute redeneringen
o Een goed verhaal: het klinkt goed, maar is daarom niet juist
o Availability heuristiek: we gebruiken niet alle info die we hebben, enkel info
die makkelijk beschikbaar is (meestal recente info)
o Present/present bias: mensen denken meestal enkel terug aan de momenten
waarbij beide dingen waarin ze geïnteresseerd waren samen voorkomen
 Bv: ‘boos thuis komen en frustraties uiten’ herinneren we langer dan
‘boos thuis komen en niets doen’
 Intuïtie is biased door onze motivatie
o Confirmation bias: we nemen enkel info op die onze ideeën bevestigd
o Confirmatory hypothesis testing: onderzoek wordt zo uitgevoerd/info wordt zo
verzameld (onbewust) zodat we data bekomen die in lijn ligt met de theorie
o Bias blind spot: we denken van onszelf dat we ons niet laten vangen aan
biases, terwijl dit in werkelijkheid niet is

1.2.3 Autoriteitsargumeten
 Uitspraken van autoriteitsfiguren geloven gewoon omdat ze een autoriteitsfiguur zijn
(terwijl wetenschappelijk onderzoek kan het zelfs tegenspreekt)

1.2.3 Wetenschappelijke bronnen en structuur van artikels
 Verschillende vormen
o Empirische artikels gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften
o Review artikels gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften (bv: meta-
analyse)



2

, o Boekhoofdstukken of boeken (worden niet beoordeeld door revierwers)
 Niet wetenschappelijk
o Boeken voor brede publiek
o Wikipedia
o Populaire media
 Structuur van artikels: abstract, introductie, methode, resultaten, discussie, referentie




3