Samenvatting Klinische Psychiatrie

1. Gebruik vd DSM-5
1.1 Inleiding
1.1.1 Psychopathologie
 Wetenschap of studie vh geestelijk of psychisch lijden
 2 benaderingen
o Syndroombenadering: psychologie vh pathologische: samenhangend geheel
van klachten en symptomen (klachten die binnen een syndroom passen)
o Symptoombenadering: pathologie vh psychische (beschrijving vh psychisch
functioneren en waar treedt er een pathologie op)
 2 types diagnoses
o Syndroomdiagnose/descriptieve diagnose: is alleen beschrijvend en geeft
geen info over de redenen en manier van ontstaan
o Structuurdiagnose: geeft naast een beschrijving vd symptoomatologie aan
waardoor en op welke wijze het syndroom ontstaan is
 Factoren die iemand kwetsbaar maken (predisponerende factoren)
 Factoren die de stoornis uitlokken (luxerende factoren)
 Factoren die de stoornis onderhouden/versterken (onderhoudende)

1.1.2 Psychiatrische stoornis
 ‘Abnormaal’ verschijnsel
o Afwijkend vd sociale norm of van wat in de cultuur als ‘normaal gedrag’ geldt
 Psychische aandoening: veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de
betrokkene en/of omgeving
 Modellen
o Medisch model (‘disease’)
 Etiologie (ontstaan)
 Oorzakelijke factoren (predispositie)
 Uitlokkende factoren (precipitatie)
 In stand houdende factoren (perpetuatie)
 Pathogenese (ontwikkeling)
 Prognose (natuurlijk beloop)
 Behandeling (preventie/therapie)
o Psychologisch model: ziektebeleving (‘illness’) door de patiënt
o Sociologisch model: ziekterol
o Combinatie: biopsychosociaal model (wordt gebruikt bij psychische prob)
 Diagnostiek: etiopathogenese, prognose en behandeling


1.2 Classificatie
 Doel: orde scheppen, fenomenen groeperen en een gemeensch taal ontwikkelen
 Ideaal perfecte representatie vd onderliggende realiteit en diversiteit, voorspelt het
verloop de oorzaken en de reacties op de behandeling


1

,  Nuttig: communicatiemiddel en registratiemiddel

 Soorten classificatie
o Categorische: dichotoom onderscheid tussen ziek en gezond
o Dimensionale: onderscheid (meer of minder) tussen ziek en gezond
o Prototypische: continuum (grote variabiliteit en gemeensch kenmerken)
 Psychiatrisch stoornissen worden onderverdeeld naar de mate waarin
ze gelijken op een prototypisch beeld
 Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disorders (DSM) (5 edities, laatste 2013)
 International Classification of Diseases (ICD) (11 edities, laatste 2015)
 Voordelen DSM
o Research is verbeterd
o Communicatiemiddel tussen onderzoekers en behandelaars
o Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid: positief
 Nadelen DSM
o Koppeling hulpverlening en psychofarma
o Koppeling verzekeringsmaatschappij (DBC)
o Constructvaliditeit: negatief
 Geschiedenis
o DSM-1 en 2: Freud model
o DSM-3 en 4: Kraeplin model(schizofrenie, bipolaire, schizoaffectieve stoornis)
o DSM-5: neurowetenschappen model


1.3 Diagnostiek
 Classificerende (beschrijvende) diagnostiek
 Handelingsgerichte (verklarende) diagnostiek
 Afkappunt normaal-abnormaal: als iemand er last van heeft
 Verschil tussen classificatie en diagnostiek: diagnostiek is eerder zorg op maat voor
de patiënt
 Een DSM diagnose
o Is een poging om de veelheid van symptomen die een patiënt op een bepaald
ogenblik vertoont, samen te vatten in een syndroom
o Zegt niets over de oorzaken: bijna altijd multifactorieel
o Biedt geen dynamische verklaring
o Zegt niets over de behandeling


1.4 Globale veranderingen DSM-5
 Het belang van ontwikkelingsaspecten die met de stoornissen samenhangen
 Autistische stoornis, stoonis van Asperger en PDD  autismespectrumstoornis
 Integratie wetenschappelijke bevindingen
o Genetische en fysiologische risicofactoren
o Prognostische indicatoren en veronderstelde biologische markers
 Gestroomlijnde classificatie van bipolaire- en depressieve stemmingsstoornissen
 Herstructurering stoornissen in het gebruik ve middel


2

,  Overgang in conceptualisering vd persoonlijkheidsstoornissen
 Deel 3: nieuwe stoornissen en kenmerken (niet)
o Dimensionele maten voor ernst van symptomen voor 13 symptoomdomeinen
o WHODAS: globale mate van beperkingen (ICF) vervangt GAF


1.5 Opzet DSM-5 (niet)
1.5.1 Deel 1
 Uitleg en instructies voor gebruik en verantwoording

1.5.2 Deel 2
 Beschrijving vd 20 categorieën en versch stoornissen
 22 hoofdstukken
 Geen afzonderlijk luik kinder- en jeugdpsychiatrie
 Specifiers: beloop, ernst, specifieke kenmerken
 Categorieën: angst, OCD, trauma
 Stoornissen: eetbuistoornis, MND, verzamelwoede
 Ze zijn van 16 naar 20 categorieën gegaan

1.5.3 Deel 3
 Veranderingen die eerst verder onderzoek vereisten
o Internetgaming, niet-suïcidale zelfbeschadiging,…


1.6 Stemmingen
 DSM-5 is niet wetenschappelijk: geen onderliggende verklaringsmodellen
 Explosie van stoornissen (+3%)
 Door DSM meer pillen: geen behandelingsinstrument
 Amerikaanse invloeden
 Invloed Big Pharma: tegenstrijdige belangen transparant gemaakt


1.7 Conclusie
 Geen radicale breuk met DSM-4
 Meer dimensionele benadering bij persoonlijkheidsstoornissen, maar ook andere
 Toch behoud vd gekende categorieën
 Vaak integratie van ernstmetingen




3

, 2. Inleiding
2.1 Inleiding
 Gezondheid/ziekte
o Polair begrippenpaar
o Dimensionele werkelijkheid (continuum van meer en minder gezond/ziek)
o Alle aspecten vh menselijk functioneren: biologisch, psychisch en sociaal
 Normaliteit beantwoord aan een bepaalde (statistische) norm
o Cultureel aspect: homoseksualiteit, psychoses, dwangneurose
o Tijdaspect: depressies komen vooral sinds de laatste 3-4 decennia voor
o Criteria
 Evolutieve: bepaalde gedragingen correleren met een bepaalde leeftijd
 Kwantitatieve: gemiddelde
 Normatieve criteria: 3 basisbegrippen
 Autonomie
 Integratie: interne vs externe realiteit
 Aanpassing
 Probleem vd subjectiviteit
o Individuele subjectiviteit
 Eigen normen en waarden en eigen voordelen en idealen
o Sociaal-culturele subjectiviteit
 Men moet zich het referentiekader vd patiënt eigen maken
 Epidemiologie
o Psychiatrische epidemiologie houdt zich bezig met psychische morbiditeit in
de hele populatie, ongeacht of mensen wel of niet in behandeling zijn
o Incidentie: aantal nieuwe gevallen/totale populatiegroep in bepaalde periode
o Prevalentie: aantal oude en nieuwe gevallen/totale populatie
o Uitgedrukt per 100.000 inwoners en per jaar
o Het beloop: acuut, intermitterend, statisch, progressief verloop
o Klinische gerichte (individueel) en populatiegerichte benadering (groep)
o Ongelijkheid in de verdeling van psychiatrische morbiditeit
 SES, stedelijke gebieden, alleenstaand, leeftijd en etniciteit
 Algemene prevalentie
o European Study on Epidemiology: 1/4 ooit psychische problemen
o In Vlaanderen: toename psychische problemen bij kdn en jongeren
o Ieder van ons krijgt hier vroeg of laat mee te kampen: zelf of in de persoon ve
ouder, partner, kind, broer, zus, vriend of buur
o Minimale Psychiatrische Gegevens (MPG) (2006)
 95.300 opnames
o Epidemiologische gegevens CGG (2009)
 50.000 in behandeling voor psychische problemen




4