Opdracht Wijkanalyse
Integrale Toets 2
Buurt | Tuindorp en Van Lieflandlaan-west
Wijk | Noordoost
Stad | Utrecht
, 2
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ......................................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1: Voorbereidingsopdracht 1 ................................................................................................. 3
Hoofdstuk 2: Voorbereidingsopdracht 2 ................................................................................................. 8
Hoofdstuk 3: Stap 1 Wijk bepalen......................................................................................................... 11
Hoofdstuk 4: Stap 2 Wijk observatie ..................................................................................................... 12
Hoofdstuk 5: Stap 3 Gegevensverzameling........................................................................................... 19
Hoofdstuk 6: Stap 4 Sociale kaart ......................................................................................................... 27
Hoofdstuk 7: Stap 5 Advies wethouder ................................................................................................. 35
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 46
, 3
Hoofdstuk 1: Voorbereidingsopdracht 1
Onderstaande begrippen zijn van belang binnen de gezondheidszorg. In dit hoofdstuk worden de
begrippen die van belang zijn voor het lezen van de wijkanalyse gedefinieerd en wordt uitgelegd wat
de link is tussen de begrippen en de wijkanalyse.
Expertisegebied wijkverpleegkundige:
Een bundel van informatie voor de wijkverpleegkundigen, cliënten en hun naasten. Wat wordt er van
een wijkverpleegkundige verwacht en over welke competenties moet een wijkverpleegkundige
beschikken (Rosendal, 2019). In de wijkanalyse is het van belang om te weten wat een
wijkverpleegkundige doet, met welke vragen je terecht kunt en wat er van de wijkverpleging wordt
verwacht.
Zelfmanagement:
Een grotere zorgonafhankelijkheid creëren doordat een patiënt vaardig omgaat met de aandoening, de
klachten die daarbij horen en de veranderingen in de leefstijl als gevolg van het gezondheidsprobleem
(Sassen, 2018).
Er wordt verwacht dat een wijkverpleegkundige het zelfmanagement van de bewoners van de wijk
bevorderd en ondersteund. Dit dient de wijkverpleegkundige te doen vanuit haar rol als
gezondheidsbevorderaar. Wanneer een bewoner van de wijk een verhoogd risico heeft op specifieke
gezondheidsproblemen zal de wijkverpleegkundige de bewoner benaderen. Een wijkverpleegkundige
zal proberen om gezond gedrag van mensen met en zonder risico op gezondheidsproblemen te
stimuleren en daardoor de leefstijl te beïnvloeden.
Shared-decision making:
De werkwijze waarbij er door de zorgvrager en zorgverlener gezamenlijke beslissingen worden
genomen over de behandeling en de gewenste zorg (Sassen, 2018).
In een wijkanalyse kan worden onderzocht en uitgewerkt in welke mate bewoners worden betrokken
bij de beslissingen binnen de wijk.
Sociale kaart:
De sociale kaart is een (online) overzicht waar informatie van instellingen op het gebied van zorg- en
welzijn, recreatie en sport overzichtelijk in kaart zijn gebracht. De sociale kaart is er zowel voor de
burgers als voor de professionals binnen de gemeente (Sociale Kaart Nederland, z.d.).
Een wijkverpleegkundige kan de sociale kaart gebruiken om de bewoners een overzicht te geven van
de faciliteiten binnen de wijk en daardoor het zelfmanagement te stimuleren. De sociale kaart is in een
wijkanalyse belangrijk om inzicht te krijgen in de voorzieningen die beschikbaar zijn in en om de
wijk.
, 4
Wijkgezondheidsprofiel:
Een profiel dat de gezondheidssituatie van de wijk in kaart brengt. De situatie, de wensen en
behoeften en de gezondheidsbeleving van de inwoners van de wijk staat hierin centraal (Loket
Gezondleven, z.d.-a).
Een wijkgezondheidsprofiel wordt gemaakt zodat er inzicht komt over de aandoeningen die
voorkomen in de wijk. Wanneer de wijkverpleegkundige daarvan op de hoogte is kunnen er
interventies komen die zich richten op een groep mensen in plaats van op een individu.
Informele zorg:
Volgens de website www.wijkteamswerken.nl (z.d.) is informele zorg, zorg die wordt geboden door
mensen die dit niet als beroep uitoefenen en niet voor de zorg die ze leveren betaald krijgen.
Voorbeelden zijn mantelzorgers en vrijwilligers die zorg bieden.
Binnen de wijkverpleging zijn mantelzorgers en vrijwilligers erg belangrijk. Via een wijkanalyse
wordt er duidelijk hoeveel informele zorg er geleverd wordt binnen de wijk. Zo weet men of er een
beroep gedaan kan worden op de informele zorg wanneer dit nodig is bij een interventie voor een
gezondheidsprobleem. Zo wordt de formele en informele zorg binnen de wijk samengebracht.
Multimorbiditeit:
Een term die gebruikt wordt wanneer er tegelijkertijd twee of meer (chronische) aandoeningen bij 1
persoon aanwezig zijn (Pel-Littel, 2010).
Multimorbiditeit is van belang om mee te nemen in een wijkanalyse omdat deze patiëntencategorie
erg afhankelijk kan zijn van het wijkteam en de zorg in het algemeen. Er kan gekeken worden binnen
de wijkanalyse welke voorzieningen of eventueel nieuwe voorzieningen deze patiënten kunnen
ondersteunen.
Selectieve preventie:
Preventie is het voorkomen van problemen gericht op de gezondheid. Selectieve preventie is gericht
op het deel van de bevolking dat een hoger risico heeft op een specifieke aandoening (Loket
Gezondleven, z.d.-b).
Het is belangrijk dat mensen met een verhoogd risico op een bepaalde ziekte gemotiveerd worden de
juiste levensstijl aan te houden. In een wijkanalyse kan er onderzoek gedaan worden naar wat er
vanuit de gemeente aan selectieve preventie wordt geregeld.
Gezondheid (volgens Machteld Huber):
‘Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en de eigen regie te voeren in het
licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’ (Huber et al., 2011).
Integrale Toets 2
Buurt | Tuindorp en Van Lieflandlaan-west
Wijk | Noordoost
Stad | Utrecht
, 2
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ......................................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1: Voorbereidingsopdracht 1 ................................................................................................. 3
Hoofdstuk 2: Voorbereidingsopdracht 2 ................................................................................................. 8
Hoofdstuk 3: Stap 1 Wijk bepalen......................................................................................................... 11
Hoofdstuk 4: Stap 2 Wijk observatie ..................................................................................................... 12
Hoofdstuk 5: Stap 3 Gegevensverzameling........................................................................................... 19
Hoofdstuk 6: Stap 4 Sociale kaart ......................................................................................................... 27
Hoofdstuk 7: Stap 5 Advies wethouder ................................................................................................. 35
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 46
, 3
Hoofdstuk 1: Voorbereidingsopdracht 1
Onderstaande begrippen zijn van belang binnen de gezondheidszorg. In dit hoofdstuk worden de
begrippen die van belang zijn voor het lezen van de wijkanalyse gedefinieerd en wordt uitgelegd wat
de link is tussen de begrippen en de wijkanalyse.
Expertisegebied wijkverpleegkundige:
Een bundel van informatie voor de wijkverpleegkundigen, cliënten en hun naasten. Wat wordt er van
een wijkverpleegkundige verwacht en over welke competenties moet een wijkverpleegkundige
beschikken (Rosendal, 2019). In de wijkanalyse is het van belang om te weten wat een
wijkverpleegkundige doet, met welke vragen je terecht kunt en wat er van de wijkverpleging wordt
verwacht.
Zelfmanagement:
Een grotere zorgonafhankelijkheid creëren doordat een patiënt vaardig omgaat met de aandoening, de
klachten die daarbij horen en de veranderingen in de leefstijl als gevolg van het gezondheidsprobleem
(Sassen, 2018).
Er wordt verwacht dat een wijkverpleegkundige het zelfmanagement van de bewoners van de wijk
bevorderd en ondersteund. Dit dient de wijkverpleegkundige te doen vanuit haar rol als
gezondheidsbevorderaar. Wanneer een bewoner van de wijk een verhoogd risico heeft op specifieke
gezondheidsproblemen zal de wijkverpleegkundige de bewoner benaderen. Een wijkverpleegkundige
zal proberen om gezond gedrag van mensen met en zonder risico op gezondheidsproblemen te
stimuleren en daardoor de leefstijl te beïnvloeden.
Shared-decision making:
De werkwijze waarbij er door de zorgvrager en zorgverlener gezamenlijke beslissingen worden
genomen over de behandeling en de gewenste zorg (Sassen, 2018).
In een wijkanalyse kan worden onderzocht en uitgewerkt in welke mate bewoners worden betrokken
bij de beslissingen binnen de wijk.
Sociale kaart:
De sociale kaart is een (online) overzicht waar informatie van instellingen op het gebied van zorg- en
welzijn, recreatie en sport overzichtelijk in kaart zijn gebracht. De sociale kaart is er zowel voor de
burgers als voor de professionals binnen de gemeente (Sociale Kaart Nederland, z.d.).
Een wijkverpleegkundige kan de sociale kaart gebruiken om de bewoners een overzicht te geven van
de faciliteiten binnen de wijk en daardoor het zelfmanagement te stimuleren. De sociale kaart is in een
wijkanalyse belangrijk om inzicht te krijgen in de voorzieningen die beschikbaar zijn in en om de
wijk.
, 4
Wijkgezondheidsprofiel:
Een profiel dat de gezondheidssituatie van de wijk in kaart brengt. De situatie, de wensen en
behoeften en de gezondheidsbeleving van de inwoners van de wijk staat hierin centraal (Loket
Gezondleven, z.d.-a).
Een wijkgezondheidsprofiel wordt gemaakt zodat er inzicht komt over de aandoeningen die
voorkomen in de wijk. Wanneer de wijkverpleegkundige daarvan op de hoogte is kunnen er
interventies komen die zich richten op een groep mensen in plaats van op een individu.
Informele zorg:
Volgens de website www.wijkteamswerken.nl (z.d.) is informele zorg, zorg die wordt geboden door
mensen die dit niet als beroep uitoefenen en niet voor de zorg die ze leveren betaald krijgen.
Voorbeelden zijn mantelzorgers en vrijwilligers die zorg bieden.
Binnen de wijkverpleging zijn mantelzorgers en vrijwilligers erg belangrijk. Via een wijkanalyse
wordt er duidelijk hoeveel informele zorg er geleverd wordt binnen de wijk. Zo weet men of er een
beroep gedaan kan worden op de informele zorg wanneer dit nodig is bij een interventie voor een
gezondheidsprobleem. Zo wordt de formele en informele zorg binnen de wijk samengebracht.
Multimorbiditeit:
Een term die gebruikt wordt wanneer er tegelijkertijd twee of meer (chronische) aandoeningen bij 1
persoon aanwezig zijn (Pel-Littel, 2010).
Multimorbiditeit is van belang om mee te nemen in een wijkanalyse omdat deze patiëntencategorie
erg afhankelijk kan zijn van het wijkteam en de zorg in het algemeen. Er kan gekeken worden binnen
de wijkanalyse welke voorzieningen of eventueel nieuwe voorzieningen deze patiënten kunnen
ondersteunen.
Selectieve preventie:
Preventie is het voorkomen van problemen gericht op de gezondheid. Selectieve preventie is gericht
op het deel van de bevolking dat een hoger risico heeft op een specifieke aandoening (Loket
Gezondleven, z.d.-b).
Het is belangrijk dat mensen met een verhoogd risico op een bepaalde ziekte gemotiveerd worden de
juiste levensstijl aan te houden. In een wijkanalyse kan er onderzoek gedaan worden naar wat er
vanuit de gemeente aan selectieve preventie wordt geregeld.
Gezondheid (volgens Machteld Huber):
‘Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en de eigen regie te voeren in het
licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’ (Huber et al., 2011).
