Samenvatting - Inleiding tot de antropologie

Inhoud
Inleiding tot de antropologie..................................................................................................................2
Les 1 Wat is antropologie...................................................................................................................2
Les 2 Museumetnologie, Expedities...................................................................................................8
Les 3: Antropologie: een nieuwe discipline......................................................................................11
Les 4: Sociologie en antropologie: materialisme en idealisme.........................................................13
Les 5: Cultuur en persoonlijkheid.....................................................................................................17
Les 6: Sociale veranderingen............................................................................................................19
Les 7 Visuele antropologie................................................................................................................22
Les 8: Symbolische Antropologie Interpretatieve & Post Modernisme (+ einde v ‘cultuur’)............25
… & Postmodernisme...................................................................................................................27
Les 9 Postkolonialisme en Dekolonisatie..........................................................................................29
Postkolonialisme...........................................................................................................................30
Les 10 Kunstantropologie.................................................................................................................32

,Inleiding tot de antropologie
Les 1 Wat is antropologie
Antropologie is de studie van de mens. Vakgebied dat verankerd zit in de troebele wateren van de
gesch v het kijken naar ‘De Ander’ maar ook zichzelf constant kritisch bevraagt en afzet tegen
duistere verleden v wetenschappelijk racisme waar het uit voort komt.

- Interesse in ‘De Ander’ al geweest, kent acceleratie in 15 de e door ontdekkingsreizen (Hendrik
de Zeevaarder, Christoffel Columbus, Vasco Da Gama enz.)
- Tweede acceleratie: opkomst v kolonisatie vanaf 18 de e
o Tegelijk ook het onderdrukken om toegang te krijgen tot de grondstoffen (en andere
kostbaarheden) v verre streken
 Westerse wereld maakten deze tot hun bezit
- Antropologie is een ‘witte’ discipline
o Westerse geschiedschrijven = dominant in de manier waarop mensen naar de wereld
kijken
 Slechts één versie v wereldgeschiedenis is gekend: gesch v witte wereld door
witte mensen beschreven (vanuit wit referentiekader)
 Rijkdommen aan kennis verloren
o Nu: antropologen proberen in te leven in andere perspectieven (andere
referentiekader), te vertellen vanuit lokale perspectieve
 Nemen de rol aan v mediator, bemiddelaar en intercultureel vertaler
- Ander blik op de wereld: Laura Nader met ‘What the Rest Thinks of the West’
o Keert blik v gesch om en vertrekt vanuit lokale verhalen en geschriften
- Antropologie als discipline is ontstaan in DE, FR, V.S., en ENG
o Teruggebracht tot klassieke oudheid
o Ook bronnen die vaak onderbelicht blijven (Confucius, Khaldun enz.)
 Daarom is omkering v westerse blik bel!
- Positionliteit: bel! in werk v antropoloog
o Gaan niet uit v voor de hand liggende, dominante narratief => op zoek naar
vergeten/verhulde stukken gesch (uitbuiting/kolonisatie)
o Ongekend gesch en actualiteit aan het licht te brengen adhv lokale kennis, verhalen
en geschriften

Methodologie

- Etnografisch veldwerk volgens principe v participerend observatie
- ‘in het veld’ voor een lange tijd, onderdompelen in lokale gebruiken en tradities (v
bestudeerde culturen) (kan tot meerdere jaren oplopen)
- Pionier v deze methode: Bronislaw Malinowski (= een v/d stichtende vaders v antro)
o Je moet deel uitmaken v lokale leven
o Participeren en observeren
o ‘Ontdekte’ deze methode v langdurig veldwerk per ongeluk
 Zat vast op Trobriandeilanden (archipeleiland v Papoea-Nieuw-Guinea) 1915
door WOII, waren Duits koloniaal bezit (tot 1918: DE kolonies ingeleverd)
 Gedowngen jarenlagne verblijf: ontdekte meerwaarde ervan
 Schreef ‘Argonauts of the Western Pacific’ 1922
o 1ste etnografie v antropologie

, o Neerslag v jarenlange veldwerk op Trobriandeilanden
o Later: bleek niet zo makkelijk leven tijdens veldwerk
o Vaak eenzaam + leven was niet zo traditioneel
(missionarissen)
 Moet om: taal te leren, gebruiken en gewoontes v lokale bevolking eige te
maken => participeren
 Nadien: verzamelde etnografische data: om cultuur te analyseren &
proberen conclusies te trekken (via interviews, notitieboekje)
 Dagelijkse momenten, omgang m kinderen enz. noteren (niets v info mag
vergaan) => dus niet enkel de rituelen, dansen en kunst
o Veldwerk en (be)schrijven v culturen = centraal in antropologie
o

o Kritiek op Margaret Mead
 Lln v Boas (stichtende vader v Amerikaanse antro)
 Veldwerk in Samoa ō adolescente meisjes
 Ze vertrok met een agenda/missie naar Samoa (wilde een punt maken): of
meisjes op Samoa seksueel vrijer waren dan die in Amerika (zelfde leeftijd)
 Weerlegging v Derek Freeman (na overlijden)
o Lesje geleerd: antropoloog best niet vertrekken met omlijnde vragen
 Gewoon afwachten er gaat gebeuren en alles laten gebeuren
 Geen te gerichte vragen stellen en ook de manier waarop (machtsdynamiek)
- Informant: actief en cruciaal onderdeel v antropologie en methodologie
o Degenen via welke je informatie wint (adoptieve familie, leiders, dorpsgenoten of
soms gwn kinderen en vrouwen die dagelijkse taken op hun nemen)
o Informant niet meer als informant benoemd in tekst: ‘respondent’ of ‘co-researcher’
 Zonder hun vertaal/interpretatiewerk zouden antropologen geen/weinig
werk hebben/carrière
- Etnografisch vangnet: grote stukken teksten rechtstreeks afkomstig v/d informanten
o Soort lange ‘quote’ die verhaal uitlegt
o Of transcriptie v opgenomen gesprek

1. Objecten van studie

- Kinship Studies (= verwantschapstudies) vormden groot deel v antro (in prille begin, 1 ste)
o Gaat ō manier v samenleven (kleinste tot macroniveau, leiderschap en macht)
o Oorsprong: Lewis Henry Morgan maakt onderscheid tss descriptieve verwantschap &
verwantschap volgens classificatie:
 Descriptieve: uw vader is uw vader, moeder is uw moeder enz.
 Classificatie (bv. in Hawaii)
 Komt voor in matrilineaire samenleving (afstam moederlijke lijn)
 Bv. oom v moeder is ‘classificatorische’ vader
 Je bent nauwer verband met je moeders broer (bij geboorte zijn
bloed, niet v je ‘vader’)
o Voor een lange tijd centraal onderwerp & bel! betekenisgever in
bestuderen v culturen=> antropologie herdoopt als kinshipology
- 2de grote thema (sinds Malinowski): exchange (uitwisseling) als basis voor economie
o In Argonauts: uitwisseling tss versch. eilanden v Trobriandarchipel, Kula

,  In Kula: arm- en halssieraden uitgewissel ō grote afstanden
 Uitwisseling via kano’s tss eilanden (= vorm v contact)
 In proces stijgen ze in waarde samen met status v eigenaar
- Ander groot thema: materiele cultuur- en kunststudie
o Einde 19de e (tot begin 20ste e) leidraad voor bestuderen v culturen v verafgelegen
gebieden
o Info ō mensen werd afgeleid uit wat ze materieel voorbrachten (objecten die ze
maakten/gebruikten)
o Ook museumperiode genoemd: periode waar musea overstelpt werden met
dergelijke objecten
- Franz Boas: één voet in museumantropologie en andere in antropologie die volwassen werd
- Malinowski materiele cultuur- en kunststudie helemaal verlaten (ook al 500 pagina’s over
uitwisseling v schelp en koraal)
o Er hing een geurtje aan ongebreidelde verzamelen door kolonisten, missionarissen,
vroege antropologen (verdween toen als topic)
o Pas vanaf 1980 weer topic: als soort subdiscipline v kunstantropologie door Object
and Others v George W. Stocking 1985
 Stockings gaat in op gesch v museums en collectioneren
o Nu: kunstantropologie verplicht ons om te kijken naar niet zo fraaie gesch v westerse
wereld allemaal heeft weggehaald, gekregen, gekocht of gestolen (Afrika, Oceanië)
 Samen met grassrootsbewegingen en debatten: bewustwording v
onrechtmatigheden (bv. standbeeld Leopold II verwijderen)

2. Vertakking

Onderverdeling in sociale en/of culturele antropologie

- Sociale antropologie: Europa en VK
- Culturele antropologie: VS
- Subdiscliplines (wijsgerige, rechts, visuele, medische)
- Nancy Scheper-Hughes – The Global Traffic in Human Organs (medische)
o Veldwerk in Brazilië
 Mensen die organen verkochten om te voorzien v levensonderhoud
 Soms vrijwillig, soms geroofd en opengesneden
 Op zwarte markt, zo naar prominente ziekenhuizen (VS)

3. Theoretische debatten

- Maatschappij/Samenleving/Cultuur (Society &/- Culture)
- Tijd en plaats
o Johannes Fabian – Time and the Other
 Super kritisch werk over hoe je als je iemand anders beschrijft je hen
(onbewust) verandert
 De antropoloog komt toe en begint te schrijven vanaf hij toekomt op die
plek, maar de geschiedenis is er al ver voor begonnen
 Het verschil tss the ethnographic present (het etnografische heden) en de
volledige geschiedenis van dat volk
 Het etnografische heden is dus problematisch
 Over mensen bevriezen in tijd en ruimte
o Kritiek op het etnografisch anders maken