Samenvatting Probleem 4. Kwaliteit van leven

Week 4. Kwaliteit van leven

Voorbespreking
Vignet 1
Ligt besluit bij ouder of dokter?
Arts kan iemand (tijdelijk) uit ouderlijke macht laten zetten als deze niet wilsbekwaam is.

Wat is kwaliteit van leven? → Eigen beleving, tevredenheid, subjectief.
Een beperking is niet per se definitie voor slecht leven
Jonathan is wel gevangen in zijn eigen hoofd (niet praten, taalgebied is slechter)
Als je niet doorhebt dat je ziek bent, geeft het meer kwaliteit van leven(?)
Mobiliteit is een belangrijk onderdeel van kwaliteit.
Zelfstandigheid is ook van hoge kwaliteit
Sociale omgeving zorgt ook voor mindere kwaliteit van leven

Vignet 2
Blijkbaar is kwaliteit van leven dus wel een optelsom..
Maar de interpretatie van deze score is weer een ander verhaal.

Leerdoelen
1. Wat is kwaliteit van leven?
2. Welke factoren bepalen de kwaliteit van leven?
3. Hoe wordt kwaliteit van leven gemeten?
a. Wanneer wordt welke vragenlijst ingezet (ziektespecifiek, domeinspecifiek, generiek)?
4. Wie bepaalt uiteindelijk over de kwaliteit van leven en waarom?




1

,Nabespreking
1. Wat is kwaliteit van leven?
Bron: college
Er zijn veel definities van kwaliteit van leven (KvL)
Gezondheid is fysieke, mentale en sociale welzijn en niet alleen de afwezigheid van ziekte (WHO)
Verschillende velden hebben een mening over (gezondheid gerelateerd) kwaliteit van leven:
1. Klinische beslissing maken
2. Epidemiologie (public health)
3. Gezondheidseconomie
KvL is en mag subjectief zijn
Er is een verschil als je vanaf buitenstaander (proxies) er naar kijkt en als je het aan de patiënt vraagt
(vb. hoe vind een gezond persoon om in een rolstoel te zitten en hoe vindt de patiënt het zelf)
Men zegt vaak dat KvL multidimensioneel is

Bron: Medische professionaliteit: H14 (De Bree & Bruiskool)
Kwaliteit
Met de term kwaliteit duiden we aan of iets goed of slecht is
Op deze manier gebruiken we deze termen normatief
Het normatieve gebruik van de term kwaliteit veronderstelt dat er een maatlat bestaat waarmee je
kunt bepalen wat de kwaliteit van iets is
We noemen iets goed, als het zijn functie goed uitoefent (Aristoteles)

Kwaliteit van leven
Er bestaan twee soorten criteria van kwaliteit van leven (KvL): objectieve- en subjectieve criteria
Objectieve criteria
Onder objectieve criteria vallen:
 Medisch professionele benadering
 Lichaam is biologisch gezien gezond en kan daarbij zonder problemen functioneren
 Iemand heeft een goede KvL als zijn lichaam doet wat het moet doen en zonder functioneert
 Het uitvoeren van zelfstandig algemene dagelijks routines/levensverrichtingen (ADL)
 Het realiseren van life goals
 Als men na behandeling totaal afhankelijk is van zorg en niets meer kan realiseren moet hij de
behandeling niet krijgen
 Mate van nuttigheid voor de maatschappij en mogelijkheden tot ontwikkeling
 Sociale interacties
 Economische status
Dus: KvL wordt niet alleen bepaald door de functionaliteit of gezondheid van het lichaam, maar ook
door wat men met dat lichaam kan doen.
Bij een objectief oordeel gaat KvL over details en zijn de KvL-metingen erg gedetaileerd

Capabilities approach
 Een benadering binnen de economische wetenschap
 KvL wordt gebruikt als maat om de kwaliteit van samenlevingen met elkaar te vergelijken
 Er wordt gekeken naar de mogelijkheid die burgers hebben om hun leven vorm te geven en de
mate waarin daadwerkelijk van die mogelijkheden gebruikt wordt gemaakt.

Kritiek op de objectieve criteria
 Er wordt niet gekeken naar wat iemand ervaart
 Er wordt gesuggereerd dat je een normatieve maatstaf ernaast kan leggen, maar er zal altijd een
achterliggende subjectieve visie in zitten.
 Je meet wel iets, maar is dit daadwerkelijk kwaliteit van leven?

2

,  Goed onderbouwen waarom bovenstaande punten echt belangrijk zijn.
Subjectieve criteria
Kwaliteit van leven = iemands perceptie van zijn/haar positie in het leven
De patiënt (het subject) is leidend voor de beoordeling van het KvL
Bij een subjectief oordeel gaat KvL niet over details, maar over de grote lijnen in iemands leven.
Het is ook logische de patiënt zelf beslist over zijn eigen kwaliteit van leven
Daarnaast is het ook erg lastig om als buitenstaander (vb. arts) te bepalen hoe een ander een
bepaalde situatie beoordeelt en hoe een ander zijn/haar leven waardeert.

Onder de subjectieve criteria vallen:
 Patiënt zelf mag beslissen over medische ingrepen op zijn lichaam.
 KvL kan objectief gezien goed zijn, maar patiënt kan zich er toch ongelukkig onder voelen
 Iedereen heeft andere levensdoelen
 Leven na de behandeling kan altijd meevallen
 Iedereen ziet de gevolgen van een operatie anders.
Dit mag en kan een arts niet voor iemand invullen en moet dus altijd in overleg; patiënt beslist

Kritiek op de subjectieve criteria:
 Sommige patiënten kunnen eigen KvL niet aangeven (baby’s, ernstige ziekte, dementie)
 Sommige mensen vinden het moeilijk om uit te leggen of te verwoorden
 Veel mensen weten hun life goals niet expliciet, levensopvattingen kunnen veranderen.
Dus: de evaluatie van een patiënt van zijn leven is geen vaststaand of onveranderlijk oordeel

Criteria van KvL bij baby’s
Objectieve criteria wordt meegenomen en er wordt besloten door artsen.
Er zijn vier determinanten waar naar wordt gekeken (met zicht op de toekomst):
 Zelfredzaamheid
 Mogelijkheid tot communicatie
 Afhankelijkheid
 Lijden

Conclusie
De KvL-theorieën moeten we niet opvatten als verklarende theorieën maar als normatieve theorieën
Normatieve theorieën geven handvatten om invulling te geven aan het begrip KvL
KvL is een centraal begrip, maar de betekenis(sen) ervan zijn niet geheel vast te pinnen.

Bron: Medische Psychologie: H18 (Taminiau-Bloem)
Kwaliteit van leven
Het geheel van lichamelijke, psychische en sociale gevolgen van een ziekte en/of behandeling zoals
die door de patiënt worden ervaren (WHO)
Bestaat uit drie concepten:
1. Lichamelijke gevolgen
 De hinderen die de patiënt heeft van lichamelijke klachten
 De mate waarin de patiënt beperkt is in het uitvoeren van dagelijkse handelingen
2. Psychische gevolgen
 Emotionele klachten (vb. boosheid, angst, depressie)
 Gevoelens van welbevinden (tevredenheid)
 Klachten die de patiënt ervaart bij het cognitief functioneren (concentratiestoornis)
3. Sociale gevolgen
 Mogelijke veranderingen in persoonlijke relaties, sociale activiteiten en maatschappelijke
participatie

3