Samenvatting ‘Interculturele psychologie’
4e druk
Hoofdstuk 1 t/m 9 & colleges 7 t/m 9
Hoofdstuk 1. Wat is interculturele psychologie?
1.1 Inleiding
Er is steeds meer sprake van aanraking met andere culturen en migratie. Cultureel-relativistisch perspectief
houdt in dat de ene cultuur niet beter is dan de andere. Ook hebben culturen het recht om hun eigen normen
en waarden te kiezen. Etnocentrisme: eigen omgeving/volk/cultuur is bewust of onbewust de maatstaf om de
rest van de wereld te beoordelen.
1.2 Definitie van cultuur
Herskovits zijn definitie van cultuur is ‘the man made part of environment’. Een cultuur heeft een emotioneel
en materieel element: subjectieve aspect van cultuur (normen, waarden en opvattingen) en objectieve
aspect (observeerbare producten van mensen). De definitie van cultuur door Oudenhoven is een door een
gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes, gedragingen,
communicatiemiddelen en producten ervan, die van generatie op generatie worden overgeleverd. Er bestaan
wel universele gedragingen, zoals feesten, die tot alle culturen behoren.
1.3 Elementen van cultuur
Belangrijke aspecten van de cultuur:
Cultuur wordt niet door iedereen in gelijke mate gedeeld
Er zijn grote verschillen tussen mensen in de manier waarop zij cultuur verwerken etc. Sommige
identificeren zich met het geheel, anderen met enkele opvattingen. Hangt af van de hechtheid van
een cultuur, de tightness versus loosness; verwijst naar de mate waarin sterke sociale normen
bestaan en sancties.
Cultuur beïnvloed de mensen en mensen hebben invloed op de cultuur
Cultuur is geen gegeven. Dit geld nog sterker voor kleinere gemeenschappen zoals organisaties.
Cultuur is niet statisch, maar adaptief
Cultuur richt zich naar ecologische en economische omstandigheden.
Overdracht van cultuur vindt plaats door enculturatie en socialisering
Enculturatie: het aanleren van cultuurelementen zowel naar formele als informele processen.
Socialisering: vorm van Enculturatie, waarbij iemand cultuurkenmerken zich eigen maakt.
Cultuur en ras zijn verschillende zaken:
Ras wijst naar fysieke kenmerken. Wanneer een groep met overeenkomstig ras dezelfde
cultuurelementen deelt is het pas een culturele groep. Indelingen op basis van ras is erg moeilijk
omdat het vaak samengaat met een waardering van groepen, terwijl ras niets zegt over
persoonlijkheid.
Cultuur en etniciteit zijn verwant
Cultuur kan als basis dienen voor het onderscheid tussen etnische groepen.
Cultuur is niet hetzelfde als nationaliteit
Er bestaan weinig nationaliteiten met één gemeenschappelijke taal en religie. Nationaliteiten
verschillen ook doordat men in een gebied een bepaald klimaat en staatkundige structuur en
economie. Dit beïnvloedt het gedrag, denken en cultuur.
1.4 Over het ontstaan van culturele verschillen
Cultuur is het resultaat van aanpassingen van een gemeenschap aan de ecologische gemeenschap. Het eco-
cultureel model (Triandis) beschrijft de invloed van cultuur op gedrag. Kritiek op dit model was dat het
onvolledig was omdat de variabelen niet altijd in dezelfde volgorde hoefden te lopen. Ook hoeven niet alle
schakels te doorlopen worden. De biologische grondslag wordt ook niet meegenomen als oorzaak van gedrag.
Ecologie Cultuur Enculturatie Individuele eigenschappen Gedrag
, 1.5 Cultuurdimensies van Hofstede
Machtsafstand: verwijst naar de ongelijkheid van mensen op verschillende gebieden
- Zwakke afstand: er wordt gestreefd naar zo veel mogelijk gelijkheid en waar er weinig
machtsafstand is tussen mensen.
- Sterke afstand: hiërarchische relaties
Onzekerheidsvermijding: verwijst naar de behoefte aan zekerheid.
- Lage vermijding: men accepteert het leven zoals het komt en gaat eerder nieuwe ideeën
uitproberen.
- Hoge vermijding: behoefte aan zekerheid is hoog. Men blijft graag op bekende weg, staat
afwijzend tegen nieuwe ideeën.
Individualisme versus collectivisme: verwijst naar de band tussen het individu en allerlei groepen.
- Individualistische samenleving: banden erg los, individualisme.
- Collectivistische samenleving: belang van groep voorop.
Masculiniteit versus femininiteit: verwijst naar de rollen die de 2 seksen vervullen.
- Masculiene samenleving: traditioneel mannelijk gericht. Verschillen tussen man en vrouw groot.
- Feminiene samenleving: Verschillen tussen man en vrouw klein. Zorg voor leefomstandigheden
groter.
Dimensies hangen samen met economische indicatoren. Kritiek op de dimensies van Hofstede:
Gebaseerd op IBM-medewerkers (selectieprobleem).
Gegevens zijn meer dan 50 jaar oud; wereld veranderd.
Hij maakt onvoldoende duidelijk of het gaat om de gewenste of feitelijke cultuur.
De dimensies gaan alleen over de gemiddelde (dominante) cultuur in een land en dat maakt de
dimensies star.
Methodologie en wetenschapstheorie bij cross-culturele psychologie: deze psychologie zoekt naar verbanden
tussen culturen. Karl Popper wees erop dat de wetenschappelijke uitspraken de werkelijkheid niet gewoon
afbeelden. Bij onderwerpen als genderstudies is het gelijk duidelijk, maar intelligentie is moeilijk te
onderzoeken. Wetenschappers staan onder invloed van de binnen hun cultuur overheersende interpretatie.
4e druk
Hoofdstuk 1 t/m 9 & colleges 7 t/m 9
Hoofdstuk 1. Wat is interculturele psychologie?
1.1 Inleiding
Er is steeds meer sprake van aanraking met andere culturen en migratie. Cultureel-relativistisch perspectief
houdt in dat de ene cultuur niet beter is dan de andere. Ook hebben culturen het recht om hun eigen normen
en waarden te kiezen. Etnocentrisme: eigen omgeving/volk/cultuur is bewust of onbewust de maatstaf om de
rest van de wereld te beoordelen.
1.2 Definitie van cultuur
Herskovits zijn definitie van cultuur is ‘the man made part of environment’. Een cultuur heeft een emotioneel
en materieel element: subjectieve aspect van cultuur (normen, waarden en opvattingen) en objectieve
aspect (observeerbare producten van mensen). De definitie van cultuur door Oudenhoven is een door een
gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes, gedragingen,
communicatiemiddelen en producten ervan, die van generatie op generatie worden overgeleverd. Er bestaan
wel universele gedragingen, zoals feesten, die tot alle culturen behoren.
1.3 Elementen van cultuur
Belangrijke aspecten van de cultuur:
Cultuur wordt niet door iedereen in gelijke mate gedeeld
Er zijn grote verschillen tussen mensen in de manier waarop zij cultuur verwerken etc. Sommige
identificeren zich met het geheel, anderen met enkele opvattingen. Hangt af van de hechtheid van
een cultuur, de tightness versus loosness; verwijst naar de mate waarin sterke sociale normen
bestaan en sancties.
Cultuur beïnvloed de mensen en mensen hebben invloed op de cultuur
Cultuur is geen gegeven. Dit geld nog sterker voor kleinere gemeenschappen zoals organisaties.
Cultuur is niet statisch, maar adaptief
Cultuur richt zich naar ecologische en economische omstandigheden.
Overdracht van cultuur vindt plaats door enculturatie en socialisering
Enculturatie: het aanleren van cultuurelementen zowel naar formele als informele processen.
Socialisering: vorm van Enculturatie, waarbij iemand cultuurkenmerken zich eigen maakt.
Cultuur en ras zijn verschillende zaken:
Ras wijst naar fysieke kenmerken. Wanneer een groep met overeenkomstig ras dezelfde
cultuurelementen deelt is het pas een culturele groep. Indelingen op basis van ras is erg moeilijk
omdat het vaak samengaat met een waardering van groepen, terwijl ras niets zegt over
persoonlijkheid.
Cultuur en etniciteit zijn verwant
Cultuur kan als basis dienen voor het onderscheid tussen etnische groepen.
Cultuur is niet hetzelfde als nationaliteit
Er bestaan weinig nationaliteiten met één gemeenschappelijke taal en religie. Nationaliteiten
verschillen ook doordat men in een gebied een bepaald klimaat en staatkundige structuur en
economie. Dit beïnvloedt het gedrag, denken en cultuur.
1.4 Over het ontstaan van culturele verschillen
Cultuur is het resultaat van aanpassingen van een gemeenschap aan de ecologische gemeenschap. Het eco-
cultureel model (Triandis) beschrijft de invloed van cultuur op gedrag. Kritiek op dit model was dat het
onvolledig was omdat de variabelen niet altijd in dezelfde volgorde hoefden te lopen. Ook hoeven niet alle
schakels te doorlopen worden. De biologische grondslag wordt ook niet meegenomen als oorzaak van gedrag.
Ecologie Cultuur Enculturatie Individuele eigenschappen Gedrag
, 1.5 Cultuurdimensies van Hofstede
Machtsafstand: verwijst naar de ongelijkheid van mensen op verschillende gebieden
- Zwakke afstand: er wordt gestreefd naar zo veel mogelijk gelijkheid en waar er weinig
machtsafstand is tussen mensen.
- Sterke afstand: hiërarchische relaties
Onzekerheidsvermijding: verwijst naar de behoefte aan zekerheid.
- Lage vermijding: men accepteert het leven zoals het komt en gaat eerder nieuwe ideeën
uitproberen.
- Hoge vermijding: behoefte aan zekerheid is hoog. Men blijft graag op bekende weg, staat
afwijzend tegen nieuwe ideeën.
Individualisme versus collectivisme: verwijst naar de band tussen het individu en allerlei groepen.
- Individualistische samenleving: banden erg los, individualisme.
- Collectivistische samenleving: belang van groep voorop.
Masculiniteit versus femininiteit: verwijst naar de rollen die de 2 seksen vervullen.
- Masculiene samenleving: traditioneel mannelijk gericht. Verschillen tussen man en vrouw groot.
- Feminiene samenleving: Verschillen tussen man en vrouw klein. Zorg voor leefomstandigheden
groter.
Dimensies hangen samen met economische indicatoren. Kritiek op de dimensies van Hofstede:
Gebaseerd op IBM-medewerkers (selectieprobleem).
Gegevens zijn meer dan 50 jaar oud; wereld veranderd.
Hij maakt onvoldoende duidelijk of het gaat om de gewenste of feitelijke cultuur.
De dimensies gaan alleen over de gemiddelde (dominante) cultuur in een land en dat maakt de
dimensies star.
Methodologie en wetenschapstheorie bij cross-culturele psychologie: deze psychologie zoekt naar verbanden
tussen culturen. Karl Popper wees erop dat de wetenschappelijke uitspraken de werkelijkheid niet gewoon
afbeelden. Bij onderwerpen als genderstudies is het gelijk duidelijk, maar intelligentie is moeilijk te
onderzoeken. Wetenschappers staan onder invloed van de binnen hun cultuur overheersende interpretatie.
