CULTURELE DIVERSITEIT & HULPVERLENING
Academiejaar 2021-2022
1
,Inhoud
1 Week 1: casusanalyse ..................................................................................................................................... 9
1.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 9
1.2 Casusanalyse.......................................................................................................................................... 9
1.2.1 Toeleiding naar geestelijke gezondheidszorg.................................................................................... 9
1.2.2 Diagnostische beeldvorming ............................................................................................................. 9
1.2.3 Therapeutische interventies ........................................................................................................... 10
1.2.4 Therapeutische relatie .................................................................................................................... 10
1.3 Casus .................................................................................................................................................... 11
2 Kennisclip 1: Culturele Psycholgie: Wat is het en waarom hebben we het nodig? ...................................... 13
2.1 DEEL 1: Wat is cultuur? ........................................................................................................................ 13
2.1.1 Een werkdefinitie… .......................................................................................................................... 13
2.2 DEEL 2: Wat is culturele psychologie? ................................................................................................. 14
2.2.1 Vergelijking algemene psychologie en culturele psychologie ......................................................... 14
2.2.2 Mutual constitution......................................................................................................................... 14
2.3 DEEL 3: Waarom hebben we culturele psychologie nodig? ................................................................ 15
3 Kennisclip 2: Culturele verschillen in zelf-concept ....................................................................................... 15
3.1 DEEL 1: Mr, myself and I – culturele verschillen in zelf ....................................................................... 15
3.1.1 Zelf-concept en modellen van zelf? ................................................................................................ 15
3.1.2 Onafhankelijke context ................................................................................................................... 16
3.1.3 Interafhankelijke context ................................................................................................................ 17
4 Kennisclip 3: Culturele verschillen in motivatie en agency ........................................................................... 18
4.1 DEEL 1: Voor wie of wat doe je het? Culturele verschillen in motivatie ............................................. 19
4.1.1 Wanneer blijven doorgaan? ............................................................................................................ 19
4.1.2 Voor jou of voor mij?....................................................................................................................... 19
4.2 DEEL 2: Some action, please! Cultuele verschillen in agency .............................................................. 21
4.2.1 Gebrek aan agency? ........................................................................................................................ 21
4.2.2 Verschillende vormen van agency................................................................................................... 21
4.2.3 Kiezen of niet? ................................................................................................................................. 22
5 Kennisclip 4: Culturele verschillen in perceptie en cognitie ......................................................................... 23
5.1 DEEL 1: I spy with my little eye – Een andere kijk op de wereld ......................................................... 23
5.1.1 Zelfde wereld, andere perceptie ..................................................................................................... 23
5.2 DEEL 2: Niet zo fundamenteel – De wereld anders begrijpen ............................................................. 24
5.2.1 Zelfde wereld, andere attributie ..................................................................................................... 24
6 Interactieve les 1: “Universality without uniformity”, hoe gaan we daar best mee om in de praktijk? ...... 25
6.1 DEEL 1: Hoe vatten we kernboodschap uit Cultuur psychologische studies samen ........................... 25
2
, 6.1.1 Universality without uniformity ...................................................................................................... 25
6.2 DEEL 2: Wat is de positie van een individu in de culturele wereld en welke inzichten nemen we
daaruit mee ....................................................................................................................................................... 25
6.2.1 Allemaal hetzelfde én verschillend ................................................................................................. 26
6.3 DEEL 3: Wat zijn dan ‘nuttige’ competenties voor de interculturele hulpverlening ........................... 27
7 kennisclip 1 Hoe kunnen we samen cultuur doen: de ‘enculturalisatie’ van kinderen ................................ 28
7.1 DEEL 1: Mama Mia! Culturele verschillen in dagelijkse ouderlijke praktijken ..................................... 28
7.1.1 Ouderlijke praktijken ....................................................................................................................... 28
7.1.2 Ouderlijke etnotheorieën (Keller et al., 2004) ................................................................................ 29
7.2 DEEL 2: Een kind van je ouders. Hoe ouder-kind interacties mee vorm geven aan de psyche ........... 29
7.2.1 Perceptie en cognitie....................................................................................................................... 30
7.2.2 Zelf-concept..................................................................................................................................... 30
7.2.3 Emoties ............................................................................................................................................ 30
7.3 DEEL 3: Een kind van de wereld. Hoe instituties en producten mee vorm geven aan de psyche ....... 31
7.3.1 Zelf-concept & emoties ................................................................................................................... 31
7.3.2 Emoties ............................................................................................................................................ 31
7.3.3 Ook in de volwassen wereld ............................................................................................................ 32
7.3.4 We doen dus allemaal cultuur ........................................................................................................ 32
8 Kennisclip 2: Hoe we samen aan cultuur doen: emoties in interacties ........................................................ 32
8.1 PART 1: Why study emotions and culture? ......................................................................................... 32
8.2 PART 2: Do people do emotions differently in social interactions? .................................................... 33
9 Kennisclip 3: Cultuur en welzijn: Fysieke gezondheid en het voorbeeld van Traditional Chinese Medicine 35
9.1 DEEL 1: Algemene versus cultuur-sensitieve benadering van fysiek welzijn ....................................... 35
9.1.1 Algemene geneeskunde .................................................................................................................. 35
9.1.2 Antropologische geneeskunde ........................................................................................................ 35
9.2 DEEL 2: Verschillende culturele modellen van fysieke gezondheid..................................................... 35
9.2.1 Biomedisch model van gezondheid ................................................................................................. 35
9.2.2 Verschillende Westerse modellen ................................................................................................... 36
9.2.3 Chinees model van gezondheid ...................................................................................................... 36
9.3 DEEL 3: Botsingen in culturele modellen van fysieke gezondheid ...................................................... 37
9.3.1 Cultural clashes?.............................................................................................................................. 37
10 Kennisclip 4: Cultuur en welzijn: Mentale gezondheid en het voorbeeld van het Kanaka Maoli model . 38
10.1 DEEL 1: Algemene versus cultuur-sensitieve benadering van mentaal welzijn ................................... 38
10.1.1 Definities ..................................................................................................................................... 38
10.2 DEEL 2: Over normaliteit en andere aandoeningen* - Culturele modellen van geestelijke gezondheid
39
10.2.1 Biomedisch model van mentale gezondheid .............................................................................. 39
3
, 10.2.2 Kanaka Maoli model van mentale gezondheid ........................................................................... 39
10.2.3 Mediteraans model van mentale gezondheid ............................................................................ 40
10.2.4 Bezit van geesten – Midden-Oosten/Afrika ................................................................................ 40
10.3 DEEL 3: Botsingen in culturele modellen van mentale gezondheid .................................................... 40
11 Interactieve les 2: Culturele modellen en cycli van ziekte en gezondheid – inzichten voor de praktijk .. 41
11.1 DEEL 1: Welke aspecten van (mentaal) welzijn zijn gelijk / verschillend over verschillende culturen?
41
11.1.1 Symptoom, syndroom & idioom ................................................................................................. 41
11.1.2 Introductie van de nieuwe stoornissen ...................................................................................... 42
11.1.3 Marketing van nieuwe labels en remedies ................................................................................. 43
11.1.4 Opdringen van behandelmethodes ............................................................................................ 43
11.2 DEEL 2: Hoe situeren we (mentale) ziekte en gezondheid in culturele cycli en welke inzichten levert
dat op? 43
11.2.1 Culturele cyclus van mentale gezondheid .................................................................................. 43
11.2.2 Implicaties ................................................................................................................................... 44
11.3 DEEL 3: Wat zijn dan ‘nuttige’ competenties voor de interculturele hulpverlening? ......................... 45
11.3.1 Cultureel geïnformeerd .............................................................................................................. 45
11.3.2 Niet wetend ................................................................................................................................ 45
11.3.3 Cultural formulation intervieus (Week 8!) .................................................................................. 45
12 kennisclip 1: en Factsheets: termen, begrippen en cijfers internationale Migratie ............................... 46
12.1 Video .................................................................................................................................................... 46
12.2 Asylum and migration in the EU: facts and figures .............................................................................. 46
12.3 Quiz ...................................................................................................................................................... 47
13 Kennisclip 2: Een traditionele kijk op acculturatie .................................................................................. 47
13.1 DEEL 1: Definitie en conceptualisatie van acculturatie ....................................................................... 47
13.2 DEEL 2: Traditionele focus van ondezoek op attitudes en identiteit ................................................... 49
13.3 DEEL 3: Verschillende acculturatie modellen: 1-2 dimensioneel en contextueel ............................... 49
13.3.1 1-dimensioneel model ................................................................................................................ 49
13.3.2 2-dimensioneel model ................................................................................................................ 50
13.3.3 Contextueel model...................................................................................................................... 50
13.4 DEEL 4: Bevindingen: Hoe accultureren attitudes en identiteiten? .................................................... 51
13.4.1 Operationalisatie van deze vraag doet ertoe! ............................................................................ 51
13.4.2 Integratie als ideaal?!.................................................................................................................. 51
13.4.3 Integratie is afhankelijk van de context ...................................................................................... 52
14 Kennisclip 3: Uitsluitingsmechanismen in de context van migratie en acculturatie ................................ 53
14.1 DEEL 1: De positie van etnisch culturele minderheden in de samenleving ......................................... 53
14.1.1 Prestatiekloof .............................................................................................................................. 53
4
Academiejaar 2021-2022
1
,Inhoud
1 Week 1: casusanalyse ..................................................................................................................................... 9
1.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 9
1.2 Casusanalyse.......................................................................................................................................... 9
1.2.1 Toeleiding naar geestelijke gezondheidszorg.................................................................................... 9
1.2.2 Diagnostische beeldvorming ............................................................................................................. 9
1.2.3 Therapeutische interventies ........................................................................................................... 10
1.2.4 Therapeutische relatie .................................................................................................................... 10
1.3 Casus .................................................................................................................................................... 11
2 Kennisclip 1: Culturele Psycholgie: Wat is het en waarom hebben we het nodig? ...................................... 13
2.1 DEEL 1: Wat is cultuur? ........................................................................................................................ 13
2.1.1 Een werkdefinitie… .......................................................................................................................... 13
2.2 DEEL 2: Wat is culturele psychologie? ................................................................................................. 14
2.2.1 Vergelijking algemene psychologie en culturele psychologie ......................................................... 14
2.2.2 Mutual constitution......................................................................................................................... 14
2.3 DEEL 3: Waarom hebben we culturele psychologie nodig? ................................................................ 15
3 Kennisclip 2: Culturele verschillen in zelf-concept ....................................................................................... 15
3.1 DEEL 1: Mr, myself and I – culturele verschillen in zelf ....................................................................... 15
3.1.1 Zelf-concept en modellen van zelf? ................................................................................................ 15
3.1.2 Onafhankelijke context ................................................................................................................... 16
3.1.3 Interafhankelijke context ................................................................................................................ 17
4 Kennisclip 3: Culturele verschillen in motivatie en agency ........................................................................... 18
4.1 DEEL 1: Voor wie of wat doe je het? Culturele verschillen in motivatie ............................................. 19
4.1.1 Wanneer blijven doorgaan? ............................................................................................................ 19
4.1.2 Voor jou of voor mij?....................................................................................................................... 19
4.2 DEEL 2: Some action, please! Cultuele verschillen in agency .............................................................. 21
4.2.1 Gebrek aan agency? ........................................................................................................................ 21
4.2.2 Verschillende vormen van agency................................................................................................... 21
4.2.3 Kiezen of niet? ................................................................................................................................. 22
5 Kennisclip 4: Culturele verschillen in perceptie en cognitie ......................................................................... 23
5.1 DEEL 1: I spy with my little eye – Een andere kijk op de wereld ......................................................... 23
5.1.1 Zelfde wereld, andere perceptie ..................................................................................................... 23
5.2 DEEL 2: Niet zo fundamenteel – De wereld anders begrijpen ............................................................. 24
5.2.1 Zelfde wereld, andere attributie ..................................................................................................... 24
6 Interactieve les 1: “Universality without uniformity”, hoe gaan we daar best mee om in de praktijk? ...... 25
6.1 DEEL 1: Hoe vatten we kernboodschap uit Cultuur psychologische studies samen ........................... 25
2
, 6.1.1 Universality without uniformity ...................................................................................................... 25
6.2 DEEL 2: Wat is de positie van een individu in de culturele wereld en welke inzichten nemen we
daaruit mee ....................................................................................................................................................... 25
6.2.1 Allemaal hetzelfde én verschillend ................................................................................................. 26
6.3 DEEL 3: Wat zijn dan ‘nuttige’ competenties voor de interculturele hulpverlening ........................... 27
7 kennisclip 1 Hoe kunnen we samen cultuur doen: de ‘enculturalisatie’ van kinderen ................................ 28
7.1 DEEL 1: Mama Mia! Culturele verschillen in dagelijkse ouderlijke praktijken ..................................... 28
7.1.1 Ouderlijke praktijken ....................................................................................................................... 28
7.1.2 Ouderlijke etnotheorieën (Keller et al., 2004) ................................................................................ 29
7.2 DEEL 2: Een kind van je ouders. Hoe ouder-kind interacties mee vorm geven aan de psyche ........... 29
7.2.1 Perceptie en cognitie....................................................................................................................... 30
7.2.2 Zelf-concept..................................................................................................................................... 30
7.2.3 Emoties ............................................................................................................................................ 30
7.3 DEEL 3: Een kind van de wereld. Hoe instituties en producten mee vorm geven aan de psyche ....... 31
7.3.1 Zelf-concept & emoties ................................................................................................................... 31
7.3.2 Emoties ............................................................................................................................................ 31
7.3.3 Ook in de volwassen wereld ............................................................................................................ 32
7.3.4 We doen dus allemaal cultuur ........................................................................................................ 32
8 Kennisclip 2: Hoe we samen aan cultuur doen: emoties in interacties ........................................................ 32
8.1 PART 1: Why study emotions and culture? ......................................................................................... 32
8.2 PART 2: Do people do emotions differently in social interactions? .................................................... 33
9 Kennisclip 3: Cultuur en welzijn: Fysieke gezondheid en het voorbeeld van Traditional Chinese Medicine 35
9.1 DEEL 1: Algemene versus cultuur-sensitieve benadering van fysiek welzijn ....................................... 35
9.1.1 Algemene geneeskunde .................................................................................................................. 35
9.1.2 Antropologische geneeskunde ........................................................................................................ 35
9.2 DEEL 2: Verschillende culturele modellen van fysieke gezondheid..................................................... 35
9.2.1 Biomedisch model van gezondheid ................................................................................................. 35
9.2.2 Verschillende Westerse modellen ................................................................................................... 36
9.2.3 Chinees model van gezondheid ...................................................................................................... 36
9.3 DEEL 3: Botsingen in culturele modellen van fysieke gezondheid ...................................................... 37
9.3.1 Cultural clashes?.............................................................................................................................. 37
10 Kennisclip 4: Cultuur en welzijn: Mentale gezondheid en het voorbeeld van het Kanaka Maoli model . 38
10.1 DEEL 1: Algemene versus cultuur-sensitieve benadering van mentaal welzijn ................................... 38
10.1.1 Definities ..................................................................................................................................... 38
10.2 DEEL 2: Over normaliteit en andere aandoeningen* - Culturele modellen van geestelijke gezondheid
39
10.2.1 Biomedisch model van mentale gezondheid .............................................................................. 39
3
, 10.2.2 Kanaka Maoli model van mentale gezondheid ........................................................................... 39
10.2.3 Mediteraans model van mentale gezondheid ............................................................................ 40
10.2.4 Bezit van geesten – Midden-Oosten/Afrika ................................................................................ 40
10.3 DEEL 3: Botsingen in culturele modellen van mentale gezondheid .................................................... 40
11 Interactieve les 2: Culturele modellen en cycli van ziekte en gezondheid – inzichten voor de praktijk .. 41
11.1 DEEL 1: Welke aspecten van (mentaal) welzijn zijn gelijk / verschillend over verschillende culturen?
41
11.1.1 Symptoom, syndroom & idioom ................................................................................................. 41
11.1.2 Introductie van de nieuwe stoornissen ...................................................................................... 42
11.1.3 Marketing van nieuwe labels en remedies ................................................................................. 43
11.1.4 Opdringen van behandelmethodes ............................................................................................ 43
11.2 DEEL 2: Hoe situeren we (mentale) ziekte en gezondheid in culturele cycli en welke inzichten levert
dat op? 43
11.2.1 Culturele cyclus van mentale gezondheid .................................................................................. 43
11.2.2 Implicaties ................................................................................................................................... 44
11.3 DEEL 3: Wat zijn dan ‘nuttige’ competenties voor de interculturele hulpverlening? ......................... 45
11.3.1 Cultureel geïnformeerd .............................................................................................................. 45
11.3.2 Niet wetend ................................................................................................................................ 45
11.3.3 Cultural formulation intervieus (Week 8!) .................................................................................. 45
12 kennisclip 1: en Factsheets: termen, begrippen en cijfers internationale Migratie ............................... 46
12.1 Video .................................................................................................................................................... 46
12.2 Asylum and migration in the EU: facts and figures .............................................................................. 46
12.3 Quiz ...................................................................................................................................................... 47
13 Kennisclip 2: Een traditionele kijk op acculturatie .................................................................................. 47
13.1 DEEL 1: Definitie en conceptualisatie van acculturatie ....................................................................... 47
13.2 DEEL 2: Traditionele focus van ondezoek op attitudes en identiteit ................................................... 49
13.3 DEEL 3: Verschillende acculturatie modellen: 1-2 dimensioneel en contextueel ............................... 49
13.3.1 1-dimensioneel model ................................................................................................................ 49
13.3.2 2-dimensioneel model ................................................................................................................ 50
13.3.3 Contextueel model...................................................................................................................... 50
13.4 DEEL 4: Bevindingen: Hoe accultureren attitudes en identiteiten? .................................................... 51
13.4.1 Operationalisatie van deze vraag doet ertoe! ............................................................................ 51
13.4.2 Integratie als ideaal?!.................................................................................................................. 51
13.4.3 Integratie is afhankelijk van de context ...................................................................................... 52
14 Kennisclip 3: Uitsluitingsmechanismen in de context van migratie en acculturatie ................................ 53
14.1 DEEL 1: De positie van etnisch culturele minderheden in de samenleving ......................................... 53
14.1.1 Prestatiekloof .............................................................................................................................. 53
4
