EUROPEES RECHT
VUB Rechtenstudent – De Mentor
,Inhoudsopgave
LES 1: DE EUROPESE UNIE EN EUROPEES RECHT I ........................................................................ 2
LES 2: DE EUROPESE UNIE IN HISTORISCH PERSPECTIEF ........................................................ 11
LES 3: INSTELLINGEN: HET EUROPEES PARLEMENT ................................................................. 25
LES 4: INSTELLINGEN: EUROPESE RAAD EN RAAD VAN DE EUROPESE UNIE .................... 38
LES 5: INSTELLINGEN: DE EUROPESE COMMISSIE, DE ECB EN DE REKENKAMER.......... 49
LES 6: INSTELLINGEN: HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EU ..................................................... 64
LES 7: NORMEN: HET PRIMAIRE OF CONSTITUTIONELE RECHT VAN DE EU .................... 76
LES 8: NORMEN: HET SECUNDAIRE OF AFGELEIDE EU-RECHT .............................................. 92
LES 9: NORMEN: DIRECTE WERKING EN VOORRANG EU- RECHT ....................................... 105
LES 10: NALEVING EU-RECHT EN RECHTSBESCHERMING...................................................... 116
LES 11: RECHTSBESCHERMING EN PREJUDICIËLE VRAGEN ................................................. 130
1
, LES 1: De Europese Unie en Europees Recht I
1. DE EUROPESE UNIE EN DE BEHANDELDE THEMA’S IN EUROPEES RECHT I
1.1. HET BELANG VAN HET EU-RECHT
A. REIKWIJDTE
Ongeveer 70% van alle nationale wetgeving is van oorsprong EU-recht (bv. omzetting van EU-
richtlijnen in nationaal recht)
EU-regelgeving beslaat nagenoeg alle beleidsdomeinen.
Oorspronkelijk klassiek economisch recht, thans zeer ruim:
Ø Mededingingsrecht
Ø Consumentenbescherming
Ø Milieurecht: bescherming van natuurgebieden, emissienormen (auto’s)
Ø Sociale zekerheid en arbeidsrecht
Ø Asielrecht: in Europese verdragen en wetgeving
Ø Intellectuele eigendom
Ø Strafrecht: uitlevering, straf uitzitten in land waar dader wordt gevonden
Ø Privaatrecht: erkenning en tenuitvoerlegging van authentieke akten
Ø Geneesmiddelen
Ø …
→ Nationale wetgeving is de uitvoering van het EU-recht
B. COMPLEXITEIT
De complexiteit van de Europese wetgeving maakt dat het moeilijk is om deadlines en procedureregels
na te leven. EU-recht is complex omdat het een compromisrecht is → veel actoren, 27 lidstaten, veel
internationale organisaties
EU-recht is evolutief en incrementeel (bouwt verder op elkaar) → laatste 30 jaar explosief gegroeid:
aantal bevoegdheden en aantal lidstaten.
2
, C. RECHTSPRAAK
De rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU is richtinggevend in alle domeinen van het EU-recht,
met name op het vlak van de grondrechten en het constitutioneel recht.
Hoe komt het Hof bij zijn beslissingen? Wat is de redenering erachter? Hoe kan je zien in welke richting
het Hof zal gaan?
Rechtspraak van het Hof is zeer sterk geëvolueerd, het Hof vervult steeds meer de rol als
‘Grondwettelijk Hof’.
Enkele voorbeelden van recente rechtspraak:
TWEEDEHANDS E-BOOKS
Is een e-book te vergelijken met een gewoon boek? De kwaliteit van e-books in tegenstelling tot gewone
boeken verslechterd natuurlijk niet. Hierbij bestaat een Europese regeling waarbij dit in nationale regels
werd omgezet.
Op de verkoop van e-books bestaan auteursrechten. Normaal gezien gelden de auteursrechten enkel bij
de eerste verkoop, men mag dus wel tweedehands verkopen (auteursrechten vallen dan weg) MAAR bij
e-books is deze regel niet van toepassing. De uitputtingsregel is slechts voorbehouden voor echte
boeken.
Arrest in zaak C-263/18: Nederlands Uitgeversverbond en Groep Algemene Uitgevers/Tom Kabinet
Internet BV e.a.
Ø Uitputtingsregel richtlijn auteursrecht: voorbehouden aan de verspreiding van tastbare zaken,
zoals boeken op een materiële drager
Ø Voor e-books: de kwaliteit van digitale kopieën van e-books gaat door het gebruik niet achteruit
en dergelijke kopieën zijn op de tweedehandsmarkt dus perfecte vervangers voor nieuwe
kopieën
COOKIES
Arrest HvJ (2019) C-673/17: Bundesverband der Verbraucherzentralen
Ø Voor het plaatsen van cookies is de actieve toestemming van de internetgebruikers vereist
Ø Een standaard aangevinkt selectievakje is dus onvoldoende. De persoon die toegang wil tot een
website zou de vakjes zelf moeten aanvinken zodat dit een “actieve” keuze is.
AIRBNB
Arrest in zaak C-390/18: Airbnb Ireland
Ø Frankrijk kan van de vennootschap Airbnb niet eisen dat zij beschikt over een beroepskaart van
vastgoedmakelaar
Ø Reden: Frankrijk heeft verzuimd overeenkomstig de richtlijn inzake elektronische handel de
Commissie van dat vereiste in kennis te stellen
Ø Maar in de arresten C-724/18 en C-727/18 Cali Appartements (2020): regulering (vergunning)
kortstondige verhuur aan niet-inwoners mag wel bij schaarste beschikbare woonruimte.
1. Airbnb moeten op de markt actief kunnen zijn: vrij verkeer van diensten.
2. Dieper ingaan op de eigenlijke vraag die te maken hebben met korte verhuringen van
Airbnb à in steden met veel toerisme rees er het probleem dat er geen beschikbare
woonruimte meer was. Voor eigenaars was het gewoon interressant om via Airbnb te
verhuren. Nu aantal Airbnb’s aan banden leggen met goede reden want
woningschaarste.
3
VUB Rechtenstudent – De Mentor
,Inhoudsopgave
LES 1: DE EUROPESE UNIE EN EUROPEES RECHT I ........................................................................ 2
LES 2: DE EUROPESE UNIE IN HISTORISCH PERSPECTIEF ........................................................ 11
LES 3: INSTELLINGEN: HET EUROPEES PARLEMENT ................................................................. 25
LES 4: INSTELLINGEN: EUROPESE RAAD EN RAAD VAN DE EUROPESE UNIE .................... 38
LES 5: INSTELLINGEN: DE EUROPESE COMMISSIE, DE ECB EN DE REKENKAMER.......... 49
LES 6: INSTELLINGEN: HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EU ..................................................... 64
LES 7: NORMEN: HET PRIMAIRE OF CONSTITUTIONELE RECHT VAN DE EU .................... 76
LES 8: NORMEN: HET SECUNDAIRE OF AFGELEIDE EU-RECHT .............................................. 92
LES 9: NORMEN: DIRECTE WERKING EN VOORRANG EU- RECHT ....................................... 105
LES 10: NALEVING EU-RECHT EN RECHTSBESCHERMING...................................................... 116
LES 11: RECHTSBESCHERMING EN PREJUDICIËLE VRAGEN ................................................. 130
1
, LES 1: De Europese Unie en Europees Recht I
1. DE EUROPESE UNIE EN DE BEHANDELDE THEMA’S IN EUROPEES RECHT I
1.1. HET BELANG VAN HET EU-RECHT
A. REIKWIJDTE
Ongeveer 70% van alle nationale wetgeving is van oorsprong EU-recht (bv. omzetting van EU-
richtlijnen in nationaal recht)
EU-regelgeving beslaat nagenoeg alle beleidsdomeinen.
Oorspronkelijk klassiek economisch recht, thans zeer ruim:
Ø Mededingingsrecht
Ø Consumentenbescherming
Ø Milieurecht: bescherming van natuurgebieden, emissienormen (auto’s)
Ø Sociale zekerheid en arbeidsrecht
Ø Asielrecht: in Europese verdragen en wetgeving
Ø Intellectuele eigendom
Ø Strafrecht: uitlevering, straf uitzitten in land waar dader wordt gevonden
Ø Privaatrecht: erkenning en tenuitvoerlegging van authentieke akten
Ø Geneesmiddelen
Ø …
→ Nationale wetgeving is de uitvoering van het EU-recht
B. COMPLEXITEIT
De complexiteit van de Europese wetgeving maakt dat het moeilijk is om deadlines en procedureregels
na te leven. EU-recht is complex omdat het een compromisrecht is → veel actoren, 27 lidstaten, veel
internationale organisaties
EU-recht is evolutief en incrementeel (bouwt verder op elkaar) → laatste 30 jaar explosief gegroeid:
aantal bevoegdheden en aantal lidstaten.
2
, C. RECHTSPRAAK
De rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU is richtinggevend in alle domeinen van het EU-recht,
met name op het vlak van de grondrechten en het constitutioneel recht.
Hoe komt het Hof bij zijn beslissingen? Wat is de redenering erachter? Hoe kan je zien in welke richting
het Hof zal gaan?
Rechtspraak van het Hof is zeer sterk geëvolueerd, het Hof vervult steeds meer de rol als
‘Grondwettelijk Hof’.
Enkele voorbeelden van recente rechtspraak:
TWEEDEHANDS E-BOOKS
Is een e-book te vergelijken met een gewoon boek? De kwaliteit van e-books in tegenstelling tot gewone
boeken verslechterd natuurlijk niet. Hierbij bestaat een Europese regeling waarbij dit in nationale regels
werd omgezet.
Op de verkoop van e-books bestaan auteursrechten. Normaal gezien gelden de auteursrechten enkel bij
de eerste verkoop, men mag dus wel tweedehands verkopen (auteursrechten vallen dan weg) MAAR bij
e-books is deze regel niet van toepassing. De uitputtingsregel is slechts voorbehouden voor echte
boeken.
Arrest in zaak C-263/18: Nederlands Uitgeversverbond en Groep Algemene Uitgevers/Tom Kabinet
Internet BV e.a.
Ø Uitputtingsregel richtlijn auteursrecht: voorbehouden aan de verspreiding van tastbare zaken,
zoals boeken op een materiële drager
Ø Voor e-books: de kwaliteit van digitale kopieën van e-books gaat door het gebruik niet achteruit
en dergelijke kopieën zijn op de tweedehandsmarkt dus perfecte vervangers voor nieuwe
kopieën
COOKIES
Arrest HvJ (2019) C-673/17: Bundesverband der Verbraucherzentralen
Ø Voor het plaatsen van cookies is de actieve toestemming van de internetgebruikers vereist
Ø Een standaard aangevinkt selectievakje is dus onvoldoende. De persoon die toegang wil tot een
website zou de vakjes zelf moeten aanvinken zodat dit een “actieve” keuze is.
AIRBNB
Arrest in zaak C-390/18: Airbnb Ireland
Ø Frankrijk kan van de vennootschap Airbnb niet eisen dat zij beschikt over een beroepskaart van
vastgoedmakelaar
Ø Reden: Frankrijk heeft verzuimd overeenkomstig de richtlijn inzake elektronische handel de
Commissie van dat vereiste in kennis te stellen
Ø Maar in de arresten C-724/18 en C-727/18 Cali Appartements (2020): regulering (vergunning)
kortstondige verhuur aan niet-inwoners mag wel bij schaarste beschikbare woonruimte.
1. Airbnb moeten op de markt actief kunnen zijn: vrij verkeer van diensten.
2. Dieper ingaan op de eigenlijke vraag die te maken hebben met korte verhuringen van
Airbnb à in steden met veel toerisme rees er het probleem dat er geen beschikbare
woonruimte meer was. Voor eigenaars was het gewoon interressant om via Airbnb te
verhuren. Nu aantal Airbnb’s aan banden leggen met goede reden want
woningschaarste.
3
