KUL - Handelsingenieur
Accountancy
Alexandra Van den Abbeele
Christine Vanliederkerke
Ann Gaeremynck
Inhoud
Topic 1: Boekhouden: definitie en situering ............................................................................................. 2
Topic 2: basisaspecten van boekhouden................................................................................................... 3
Topic 3 ........................................................................................................................................................ 4
Topic 4: Einde boekjaar .............................................................................................................................. 5
Topic 6: Voorraden..................................................................................................................................... 7
Topic 7: Facturen ........................................................................................................................................ 9
Topic 8: MVA ............................................................................................................................................ 13
Topic 9: IVA............................................................................................................................................... 17
Topic 10: Oprichtingskosten .................................................................................................................... 19
Topic 11: FVA............................................................................................................................................ 20
Topic 12: VA – winstmanagement en samenvatting .............................................................................. 22
Topic 13: Vlottende activa ....................................................................................................................... 23
Topic 14: Overlopende rekeningen ......................................................................................................... 25
Topic 15: Passiva ...................................................................................................................................... 26
Topic 16: Resultaatbepaling en verdeling ............................................................................................... 29
Topic 17: Winstmanagement ................................................................................................................... 31
Eindejaarverrichtingen ............................................................................................................................. 32
1
, KUL - Handelsingenieur
Topic 1: Boekhouden: definitie en situering
- Boekhouden vindt haar oorsprong in de activiteiten van de onderneming
- Boekhouden = verzamelen en verwerken van beslissingen en activiteiten
- Schulden: betaling uitstel
- Vorderingen: geld te goed
- Doel: informatie verstrekken over de drie bedrijfscycli van een entiteit
o Operationele cyclus: korte termijn (aankopen, verkopen, …)
o Investeringscyclus: lange termijn (machines, gebouwen, …)
o Financieringscyclus: waar het geld vandaan halen?
- Beslissingsnemers: interne gebruikers (management) en externe gebruikers
(aandeelhouders, klanten, …)
Financieel boekhouden: jaarrekening
- Een jaarrekening is interessant voor aandeelhouders, schuldeisers, werknemers, overheid, …
- Doel: verleden prestaties rapporteren, basis besluiten voor externe partijen
- Tijdigheid: over het voorbije jaar
- Beperking: gereguleerd (dus regels/wetten)
- Enkel financiële informatie die objectief en controleerbaar is
- Geaggregeerde omvang: op ondernemingsniveau
Principes rond fundamenteel boekhouden
- Boekhoud entiteit: privé kosten bv niet
- Periodiciteit: altijd over dezelfde periode -> om te vergelijken
- Continuïteit: de onderneming blijft bestaan (m.a.w. heeft rechten en plichten)
- Kwantitatief: enkel zaken die objectief zijn (geen imago, kwaliteit, …)
- Getrouwd beeld: zo correct mogelijk, zonder misleidingen
Principes rond waarderingsregels
- Geldwaarde-uitdrukking
- Consistentie: altijd dezelfde methodes gebruiken (bv. methode van historische kost)
- Volledigheid: compensatieverbod (kosten niet al compenseren door winst)
- Objectiviteitsprincipe: zoveel mogelijk verantwoordingstukken verzamelen (documentatie)
- Materialiteit: niet op de euro precies maar mag geen verandering brengen voor de
belanghebbende (bv. afrondingen bij wisselkoers)
- Historische kost: waardering aan aankoopprijs
- Realisatieprincipe: K/O wordt ingeboekt wanneer verkoop is doorgegaan
- Matchingprincipe: K/O toewijzen aan betrekkende periode
- Voorzichtigheid: geen risico’s nemen, het niet te mooi inschatten
Basis financieel boekhouden
- Boekhoudprincipes (GAAP): basis voor verschillende nationale boekhoudwetgevingen
- International Financial Reporting Standards (IFRS): bijkomend voor grote ondernemingen
- Belgische boekhoudnormen (CBN)
Modellen voor boekjaren vanaf 01/2016
- Drie standaardmodellen: volledig model, verkort model en micromodel
- Verplicht volledig model bij overschrijding van meer dan één van deze limieten
2
, KUL - Handelsingenieur
o Jaargemiddelde van het personeelsbestand: 50
o Jaaromzet: 9.000.000 EUR (excl. btw)
o Balanstotaal: 4.500.000 EUR
Topic 2: basisaspecten van boekhouden
Enkele definities
- Boekhouden: noteren van gevolgen van beslissingen en activiteiten overeenkomstig
boekhoudprincipes en boekhoudrecht
- = verrichtingen ontleden en herleiden tot +B, -B, +Se, -Se, +Sd, -Sd
- Boekhouding: concretiseren van boekhouden in boeken, fiches, bestanden, …
- Jaarrekening: periodieke synthese van de registratie
o Enkelvoudige jaarrekening: voor grote ondernemingen geld 1 jaarrekening/bedrijf
o Geconsolideerde jaarrekening: + jaarrekening voor de volledige onderneming
Stelsels boekhouden
- Cash-based: cameralistisch of kasboekhouden: heel basic: opbrengsten wanneer contanten
worden ontvagen of betaald (bv. studentenclubs)
- Accrual-based: opbrengsten wanneer ze worden verdiend, kosten wanneer schuld
o Enkel boekhouden: eenvoudiger maar minder diepgang
o Dubbel boekhouden: elke verrichting krijgt een tegenboeking (D en C)
Grondregels dubbel boekhouden
- Dubbeleffect principe: per boeking voor zelfde bedrag debiteren en crediteren
- Entiteitsbeginsel (zaaktheorie): zaak is een zelfstandige eenheid met bezittingen en schulden
- Boekhoudkundige vergelijking: bezittingen B = eigen vermogen (Se) + vreemd vermogen (Sd)
- De zaak = onderneming en leidt een volledig zelfstandig en onafhankelijk leven
- Kern van boekhouden: enkel uitgeven wat je hebt
Regels dubbel boekhouden
- Mutatie in activa: geld uit de kas (-B) op de bank (+B)
- Mutatie in passiva: deel van LT-lening (-Sd) moet binnen het jaar afgelost worden (+Sd)
- Stijging van actief of passief: geld lenen (+B) bij de bank (+Sd)
- Daling van actief of passief: betaling schulden (-Sd) via bankrekening (-B)
Nodige informatie voor de jaarrekening
- Balans: staat van bezittingen en schulden (momentopname)
- Resultatenrekening: opbrengsten en kosten
- Toelichting: additionele informatie (bv. principes die gebruikt worden)
De balans
- Momentopname van het vermogen (welbepaald moment!)
Actief Passief
Aanwending vermogen Oorsprong vermogen
Bezittingen = werkmiddelen Schulden = financieringsmiddeling
Geordend: –liquiditeit + Geordend: – opeisbaarheid +
=
3
, KUL - Handelsingenieur
- Soorten balansen
o Beginbalans en eindbalans: eindbalans 1 = beginbalans 2 (niet altijd kalenderjaar)
o Oprichtingsbalans
o Tussentijdse balans: verplicht voor grote ondernemingen
o Proef- en saldibalans: niet verplicht
▪ Doel: fouten opzoeken
▪ Proefbalans = lijst alle gebruikte rekeningen
▪ Saldibalans = lijst alle saldo’s van gebruikte rekeningen
- Schema van de balans
Start boekhouding
- Beginbalans = eindbalans vorig jaar (of oprichtingsbalans voor nieuwe onderneming)
- Boekhouding = opeenvolging van balansen
- !!! Dubbel boekhouden: bij elke transactie veranderen er minstens twee rubrieken van de
balans
Resultatenrekening (RR)
- Netto-vermogenswijziging
- Resultaat onderneming over bepaalde periode
- Complement voor de balans die niet genoeg
gedetailleerd is
- Slechts op einde boekjaar: eindbalans terug in evenwicht
door de resultaattoewijzing (winst of verlies wordt
opgenomen in de eindbalans)
- Uitzonderlijke O/K staan nu onder bedrijfs- en financiële
O/K
- BedrijfsO/K = bedrijfsuitvoering (verkoop, lonen,
elektriciteit, …)
- Financiële O/K = interesten, rente, …
Topic 3: Journaal en grootboek
Boekhouden met opeenvolgende balansen
- Boekhouden = opeenvolging van balansen: na iedere verrichting, nieuwe balans opstellen
- Geeft telkens nieuw overzicht van het vermogen
4
Accountancy
Alexandra Van den Abbeele
Christine Vanliederkerke
Ann Gaeremynck
Inhoud
Topic 1: Boekhouden: definitie en situering ............................................................................................. 2
Topic 2: basisaspecten van boekhouden................................................................................................... 3
Topic 3 ........................................................................................................................................................ 4
Topic 4: Einde boekjaar .............................................................................................................................. 5
Topic 6: Voorraden..................................................................................................................................... 7
Topic 7: Facturen ........................................................................................................................................ 9
Topic 8: MVA ............................................................................................................................................ 13
Topic 9: IVA............................................................................................................................................... 17
Topic 10: Oprichtingskosten .................................................................................................................... 19
Topic 11: FVA............................................................................................................................................ 20
Topic 12: VA – winstmanagement en samenvatting .............................................................................. 22
Topic 13: Vlottende activa ....................................................................................................................... 23
Topic 14: Overlopende rekeningen ......................................................................................................... 25
Topic 15: Passiva ...................................................................................................................................... 26
Topic 16: Resultaatbepaling en verdeling ............................................................................................... 29
Topic 17: Winstmanagement ................................................................................................................... 31
Eindejaarverrichtingen ............................................................................................................................. 32
1
, KUL - Handelsingenieur
Topic 1: Boekhouden: definitie en situering
- Boekhouden vindt haar oorsprong in de activiteiten van de onderneming
- Boekhouden = verzamelen en verwerken van beslissingen en activiteiten
- Schulden: betaling uitstel
- Vorderingen: geld te goed
- Doel: informatie verstrekken over de drie bedrijfscycli van een entiteit
o Operationele cyclus: korte termijn (aankopen, verkopen, …)
o Investeringscyclus: lange termijn (machines, gebouwen, …)
o Financieringscyclus: waar het geld vandaan halen?
- Beslissingsnemers: interne gebruikers (management) en externe gebruikers
(aandeelhouders, klanten, …)
Financieel boekhouden: jaarrekening
- Een jaarrekening is interessant voor aandeelhouders, schuldeisers, werknemers, overheid, …
- Doel: verleden prestaties rapporteren, basis besluiten voor externe partijen
- Tijdigheid: over het voorbije jaar
- Beperking: gereguleerd (dus regels/wetten)
- Enkel financiële informatie die objectief en controleerbaar is
- Geaggregeerde omvang: op ondernemingsniveau
Principes rond fundamenteel boekhouden
- Boekhoud entiteit: privé kosten bv niet
- Periodiciteit: altijd over dezelfde periode -> om te vergelijken
- Continuïteit: de onderneming blijft bestaan (m.a.w. heeft rechten en plichten)
- Kwantitatief: enkel zaken die objectief zijn (geen imago, kwaliteit, …)
- Getrouwd beeld: zo correct mogelijk, zonder misleidingen
Principes rond waarderingsregels
- Geldwaarde-uitdrukking
- Consistentie: altijd dezelfde methodes gebruiken (bv. methode van historische kost)
- Volledigheid: compensatieverbod (kosten niet al compenseren door winst)
- Objectiviteitsprincipe: zoveel mogelijk verantwoordingstukken verzamelen (documentatie)
- Materialiteit: niet op de euro precies maar mag geen verandering brengen voor de
belanghebbende (bv. afrondingen bij wisselkoers)
- Historische kost: waardering aan aankoopprijs
- Realisatieprincipe: K/O wordt ingeboekt wanneer verkoop is doorgegaan
- Matchingprincipe: K/O toewijzen aan betrekkende periode
- Voorzichtigheid: geen risico’s nemen, het niet te mooi inschatten
Basis financieel boekhouden
- Boekhoudprincipes (GAAP): basis voor verschillende nationale boekhoudwetgevingen
- International Financial Reporting Standards (IFRS): bijkomend voor grote ondernemingen
- Belgische boekhoudnormen (CBN)
Modellen voor boekjaren vanaf 01/2016
- Drie standaardmodellen: volledig model, verkort model en micromodel
- Verplicht volledig model bij overschrijding van meer dan één van deze limieten
2
, KUL - Handelsingenieur
o Jaargemiddelde van het personeelsbestand: 50
o Jaaromzet: 9.000.000 EUR (excl. btw)
o Balanstotaal: 4.500.000 EUR
Topic 2: basisaspecten van boekhouden
Enkele definities
- Boekhouden: noteren van gevolgen van beslissingen en activiteiten overeenkomstig
boekhoudprincipes en boekhoudrecht
- = verrichtingen ontleden en herleiden tot +B, -B, +Se, -Se, +Sd, -Sd
- Boekhouding: concretiseren van boekhouden in boeken, fiches, bestanden, …
- Jaarrekening: periodieke synthese van de registratie
o Enkelvoudige jaarrekening: voor grote ondernemingen geld 1 jaarrekening/bedrijf
o Geconsolideerde jaarrekening: + jaarrekening voor de volledige onderneming
Stelsels boekhouden
- Cash-based: cameralistisch of kasboekhouden: heel basic: opbrengsten wanneer contanten
worden ontvagen of betaald (bv. studentenclubs)
- Accrual-based: opbrengsten wanneer ze worden verdiend, kosten wanneer schuld
o Enkel boekhouden: eenvoudiger maar minder diepgang
o Dubbel boekhouden: elke verrichting krijgt een tegenboeking (D en C)
Grondregels dubbel boekhouden
- Dubbeleffect principe: per boeking voor zelfde bedrag debiteren en crediteren
- Entiteitsbeginsel (zaaktheorie): zaak is een zelfstandige eenheid met bezittingen en schulden
- Boekhoudkundige vergelijking: bezittingen B = eigen vermogen (Se) + vreemd vermogen (Sd)
- De zaak = onderneming en leidt een volledig zelfstandig en onafhankelijk leven
- Kern van boekhouden: enkel uitgeven wat je hebt
Regels dubbel boekhouden
- Mutatie in activa: geld uit de kas (-B) op de bank (+B)
- Mutatie in passiva: deel van LT-lening (-Sd) moet binnen het jaar afgelost worden (+Sd)
- Stijging van actief of passief: geld lenen (+B) bij de bank (+Sd)
- Daling van actief of passief: betaling schulden (-Sd) via bankrekening (-B)
Nodige informatie voor de jaarrekening
- Balans: staat van bezittingen en schulden (momentopname)
- Resultatenrekening: opbrengsten en kosten
- Toelichting: additionele informatie (bv. principes die gebruikt worden)
De balans
- Momentopname van het vermogen (welbepaald moment!)
Actief Passief
Aanwending vermogen Oorsprong vermogen
Bezittingen = werkmiddelen Schulden = financieringsmiddeling
Geordend: –liquiditeit + Geordend: – opeisbaarheid +
=
3
, KUL - Handelsingenieur
- Soorten balansen
o Beginbalans en eindbalans: eindbalans 1 = beginbalans 2 (niet altijd kalenderjaar)
o Oprichtingsbalans
o Tussentijdse balans: verplicht voor grote ondernemingen
o Proef- en saldibalans: niet verplicht
▪ Doel: fouten opzoeken
▪ Proefbalans = lijst alle gebruikte rekeningen
▪ Saldibalans = lijst alle saldo’s van gebruikte rekeningen
- Schema van de balans
Start boekhouding
- Beginbalans = eindbalans vorig jaar (of oprichtingsbalans voor nieuwe onderneming)
- Boekhouding = opeenvolging van balansen
- !!! Dubbel boekhouden: bij elke transactie veranderen er minstens twee rubrieken van de
balans
Resultatenrekening (RR)
- Netto-vermogenswijziging
- Resultaat onderneming over bepaalde periode
- Complement voor de balans die niet genoeg
gedetailleerd is
- Slechts op einde boekjaar: eindbalans terug in evenwicht
door de resultaattoewijzing (winst of verlies wordt
opgenomen in de eindbalans)
- Uitzonderlijke O/K staan nu onder bedrijfs- en financiële
O/K
- BedrijfsO/K = bedrijfsuitvoering (verkoop, lonen,
elektriciteit, …)
- Financiële O/K = interesten, rente, …
Topic 3: Journaal en grootboek
Boekhouden met opeenvolgende balansen
- Boekhouden = opeenvolging van balansen: na iedere verrichting, nieuwe balans opstellen
- Geeft telkens nieuw overzicht van het vermogen
4
