BGS:
EBP:
Ladder van bewijs: hoe hoger in de piramide, hoe hoger het bewijs van het onderzoek is.
Systematic review
Rct
Cohort study
Case-control; cross sectional
Case series, case reports
Expert opinions
A1 = systematic review (met meta-analyze)
A2 = rct double blind
B = case-control of cohort
C = niet-vergelijkend onderzoek = case reports
D = expert opinion
Classificeren van bewijs niveaus:
Niveau 1 = 1 A1 studie of 2 onafhankelijke A2 studies
Niveau 2 = 2 onafhankelijke B studies
Niveau 3 = 1 A2 studie of 1 B studie, of een C studie
Niveau 4 = D
De kwaliteit van bewijs is gebaseerd op de interne validiteit van het onderzoek.
Interne validiteit = de mate waarin je met zekerheid kunt stellen dat een vastgestelde
oorzaak-gevolg relatie NIET door andere factoren kan worden verklaard.
Als eerst is er een vraag, daarna wordt het onderzoeksdesign bepaald.
Soorten onderzoeksdesign:
Experimenteel design: verklaren van oorzaak-gevolg relatie
- Relatie tussen 2 variabelen effectiviteit van interventie bepalen
Observationeel design: ontstaan of verloop van ziekte
- Analytisch (verkennen): is er een verband (relatie/samenhang) tussen de
determinant en de uitkomstmaat? Dat ga je onderzoeken.
o Waarom? Verbanden leggen.
o Dit design gaat verder dan descriptive studies door de relatie tussen de
gezondheidstoestand en andere variabelen te analyseren.
o Analytische design komen vaker voor dan descriptive designs.
- Descriptive (beschrijven): gericht op frequentiematen
Bv. hoeveel studenten studeren bewegingswetenschappen?
, o Hoe, wat, waar, wanneer?
o Beperkt tot het beschrijven van het voorkomen van een ziekte, gericht op
frequentiematen.
Nog meer observationele designs:
- Ecologisch/correlationeel onderzoek
o Onderzoekseenheden zijn groepen geen individuen
o Ecologische valkuil: resultaten die op groepsniveau zijn gevonden
generaliseren naar individuen.
o Pro’s:
Nieuwe risicofactoren identificeren
Nieuwe hypothesen genereren
o Cons:
Ten onrechte associaties op populatieniveau vertalen naar individueel
niveau.
Alleen de uitkomstmaat wordt gemeten.
o Ecologisch onderzoek vormt ideeën voor verder onderzoek met andere
onderzoekdesigns.
- Cross-sectioneel onderzoek: verzamelen van data van veel individuen op 1 moment
in de tijd (=momentopname).
o Voorbeeld: het onderzoeken van de huidige prevalentie van een ziekte.
o Pro’s:
Goedkoop en kost weinig tijd
Grote groep proefpersonen mogelijk
Momentopname
o Cons:
Timing van het onderzoek (wanneer het onderzoek wordt
afgenomen/gedaan) heeft grote invloed op de resultaten
Geen bewijs voor causaal verband (want mogelijke oorzaak/gevolg
variabelen worden op hetzelfde moment gemeten)
- Case-control studie: patiënt-controle onderzoek
o Voorbeeld: risicofactoren van een ziekte achterhalen
o Er wordt vanuit de uitkomst geredeneerd naar de oorzaak (=retrospectief =
eerst vaststellen van de uitkomst, dan vaststellen van determinant)
o Er zijn 2 groepen
Patiëntengroep
Controlegroep
o Pro’s:
Meting op individueel niveau
Verschillende determinanten kunnen worden gemeten
Geschikt voor zeldzame aandoeningen
o Cons:
Recall bias = mensen vullen vragenlijsten over mogelijke oorzaken niet
eerlijk in.
EBP:
Ladder van bewijs: hoe hoger in de piramide, hoe hoger het bewijs van het onderzoek is.
Systematic review
Rct
Cohort study
Case-control; cross sectional
Case series, case reports
Expert opinions
A1 = systematic review (met meta-analyze)
A2 = rct double blind
B = case-control of cohort
C = niet-vergelijkend onderzoek = case reports
D = expert opinion
Classificeren van bewijs niveaus:
Niveau 1 = 1 A1 studie of 2 onafhankelijke A2 studies
Niveau 2 = 2 onafhankelijke B studies
Niveau 3 = 1 A2 studie of 1 B studie, of een C studie
Niveau 4 = D
De kwaliteit van bewijs is gebaseerd op de interne validiteit van het onderzoek.
Interne validiteit = de mate waarin je met zekerheid kunt stellen dat een vastgestelde
oorzaak-gevolg relatie NIET door andere factoren kan worden verklaard.
Als eerst is er een vraag, daarna wordt het onderzoeksdesign bepaald.
Soorten onderzoeksdesign:
Experimenteel design: verklaren van oorzaak-gevolg relatie
- Relatie tussen 2 variabelen effectiviteit van interventie bepalen
Observationeel design: ontstaan of verloop van ziekte
- Analytisch (verkennen): is er een verband (relatie/samenhang) tussen de
determinant en de uitkomstmaat? Dat ga je onderzoeken.
o Waarom? Verbanden leggen.
o Dit design gaat verder dan descriptive studies door de relatie tussen de
gezondheidstoestand en andere variabelen te analyseren.
o Analytische design komen vaker voor dan descriptive designs.
- Descriptive (beschrijven): gericht op frequentiematen
Bv. hoeveel studenten studeren bewegingswetenschappen?
, o Hoe, wat, waar, wanneer?
o Beperkt tot het beschrijven van het voorkomen van een ziekte, gericht op
frequentiematen.
Nog meer observationele designs:
- Ecologisch/correlationeel onderzoek
o Onderzoekseenheden zijn groepen geen individuen
o Ecologische valkuil: resultaten die op groepsniveau zijn gevonden
generaliseren naar individuen.
o Pro’s:
Nieuwe risicofactoren identificeren
Nieuwe hypothesen genereren
o Cons:
Ten onrechte associaties op populatieniveau vertalen naar individueel
niveau.
Alleen de uitkomstmaat wordt gemeten.
o Ecologisch onderzoek vormt ideeën voor verder onderzoek met andere
onderzoekdesigns.
- Cross-sectioneel onderzoek: verzamelen van data van veel individuen op 1 moment
in de tijd (=momentopname).
o Voorbeeld: het onderzoeken van de huidige prevalentie van een ziekte.
o Pro’s:
Goedkoop en kost weinig tijd
Grote groep proefpersonen mogelijk
Momentopname
o Cons:
Timing van het onderzoek (wanneer het onderzoek wordt
afgenomen/gedaan) heeft grote invloed op de resultaten
Geen bewijs voor causaal verband (want mogelijke oorzaak/gevolg
variabelen worden op hetzelfde moment gemeten)
- Case-control studie: patiënt-controle onderzoek
o Voorbeeld: risicofactoren van een ziekte achterhalen
o Er wordt vanuit de uitkomst geredeneerd naar de oorzaak (=retrospectief =
eerst vaststellen van de uitkomst, dan vaststellen van determinant)
o Er zijn 2 groepen
Patiëntengroep
Controlegroep
o Pro’s:
Meting op individueel niveau
Verschillende determinanten kunnen worden gemeten
Geschikt voor zeldzame aandoeningen
o Cons:
Recall bias = mensen vullen vragenlijsten over mogelijke oorzaken niet
eerlijk in.
