Onderzoeks-
vaardigheden
Samenvatting: Onderzoeks-
vaardigheden
2022-2023
1BM
Lector H.
,Inhoudsopgave
1. Waarom doe je onderzoek? ................................................................................................................ 6
Wat is onderzoek? Waarom onderzoek? ............................................................................................................. 6
Fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek ........................................................................................................ 6
Onderzoek binnen bedrijfsmanagement .............................................................................................................. 7
Kwantitatief vs kwalitatief onderzoek.................................................................................................................. 7
Kenmerken van een kritische onderzoeker........................................................................................................... 8
Wat is er verkeerd met deze grafiek?................................................................................................................... 9
Notities ................................................................................................................................................................. 9
2. Het onderwerp kiezen en informatie hierover opzoeken .................................................................... 10
Een onderwerp vinden........................................................................................................................................ 10
Opdrachtgevers vs uitvoerders........................................................................................................................... 10
Opdrachtgevers .................................................................................................................................................. 10
Uitvoerders ......................................................................................................................................................... 11
De rol van marktonderzoekbureaus ................................................................................................................... 11
Opdrachtgevers: balans tussen wens en mogelijkheid ...................................................................................... 11
Notities ............................................................................................................................................................... 11
3. De aanleiding van je onderzoek......................................................................................................... 12
De aanleiding van je onderzoek ......................................................................................................................... 12
6W-methode....................................................................................................................................................... 12
Informatie verzamelen tijdens vooronderzoek................................................................................................... 12
Types bronnen: primaire bron vs secundaire bron ............................................................................................. 13
Types bronnen: overzicht ................................................................................................................................... 13
Zoeken op het internet ....................................................................................................................................... 14
Verwijzen naar de 12 types bronnen: de APA-methode .................................................................................... 22
Wettelijke verplichting! ...................................................................................................................................... 23
APA ..................................................................................................................................................................... 23
Notities ............................................................................................................................................................... 35
4. Probleemstelling en doelstelling ....................................................................................................... 42
Terminologie....................................................................................................................................................... 42
2
, Probleemomschrijving ........................................................................................................................................ 42
Tips voor het formuleren van de doelstelling ..................................................................................................... 42
Tips voor het opstellen van een goede onderzoeksvraag .................................................................................. 42
Types centrale onderzoeksvragen ...................................................................................................................... 43
Probleemstelling: onderzoeksdoel & onderzoeksvragen ................................................................................... 44
Notities ............................................................................................................................................................... 46
5. Begripsafbakening en modelopbouw ................................................................................................ 47
Begripsafbakening.............................................................................................................................................. 47
Vb. 1 Operationalisering van het concept geëmancipeerd man ........................................................................ 47
Vb. 2 Operationalisering van het concept kansarmoede ................................................................................... 47
Oefeningen operationalisering ........................................................................................................................... 48
Conceptueel model ............................................................................................................................................. 48
Notities ............................................................................................................................................................... 49
6. Onderzoeksvoorstel.......................................................................................................................... 50
Onderzoeksvoorstel: tijdpad............................................................................................................................... 50
Notities ............................................................................................................................................................... 50
7. Kwantitatieve methoden van dataverzameling .................................................................................. 51
Kwantitatieve methoden van dataverzameling ................................................................................................. 51
Diverse soorten kwantitatief onderzoek ............................................................................................................ 51
Survey-onderzoek ............................................................................................................................................... 51
Secundaire analyse ............................................................................................................................................. 53
Experiment ......................................................................................................................................................... 53
Monitor............................................................................................................................................................... 55
Combinatie van methoden ................................................................................................................................. 56
Notities ............................................................................................................................................................... 56
8. Kwalitatieve methoden van dataverzameling .................................................................................... 58
Kwalitatieve methoden van dataverzameling ................................................................................................... 58
Observatieonderzoek.......................................................................................................................................... 58
Interviews ........................................................................................................................................................... 60
Focusgroepen ..................................................................................................................................................... 61
3
, Bureauonderzoek: literatuur- en archiefonderzoek ........................................................................................... 61
Inhoudsanalyse................................................................................................................................................... 62
Gevalsstudie of case study ................................................................................................................................. 63
Combinatie van methodes.................................................................................................................................. 63
Notities ............................................................................................................................................................... 64
9. Onderzoekskwaliteit: betrouwbaarheid en validiteit.......................................................................... 65
Betrouwbaarheid................................................................................................................................................ 65
Validiteit ............................................................................................................................................................. 65
10. Steekproeven trekken .................................................................................................................. 67
Steekproefjargon ................................................................................................................................................ 67
Cruciaal onderscheid: aselect vs select .............................................................................................................. 67
Aselecte methodes van steekproeftrekking ....................................................................................................... 68
Selecte methodes van steekproeftrekking ......................................................................................................... 70
Notities ............................................................................................................................................................... 71
11. Operationaliseren ........................................................................................................................ 72
Het opstellen van een goede vragenlijst ............................................................................................................ 72
Online enquête tools .......................................................................................................................................... 77
De keuze van juiste vraagtypes .......................................................................................................................... 77
Notities ............................................................................................................................................................... 82
12. Het veld in: enquêtes en interviews afnemen ................................................................................ 85
Enquêtevoorbereidingen .................................................................................................................................... 85
Interviews afnemen ............................................................................................................................................ 86
Notities ............................................................................................................................................................... 87
13. Kwantitatieve gegevens verwerken: voorbereiding........................................................................ 88
Kwantitatieve gegevens verwerken: voorbereiding ........................................................................................... 88
De voorbereiding van kwantitatieve analyse: drie stappen ............................................................................... 88
Zoek de fout........................................................................................................................................................ 93
Notities ............................................................................................................................................................... 94
14. Kwantitatieve analyse .................................................................................................................. 96
Beschrijvende analyse systematisch aanpakken ................................................................................................ 96
4
, Frequentietabellen en percentages.................................................................................................................... 96
Kengetallen....................................................................................................................................................... 101
Grafieken van 1 variabele ................................................................................................................................ 103
Andere vormen van datavisualisatie ................................................................................................................ 109
Kruistabellen ..................................................................................................................................................... 110
Grafieken van 2 variabelen .............................................................................................................................. 113
Notities ............................................................................................................................................................. 115
15. Kwalitatieve analyse ................................................................................................................... 121
Stappen in de analyse....................................................................................................................................... 121
Notities ............................................................................................................................................................. 122
16. Kwaliteit van de onderzoeksresultaten ........................................................................................ 123
Statische generaliseerbaarheid ........................................................................................................................ 123
Steekproeffout .................................................................................................................................................. 123
Berekening........................................................................................................................................................ 123
Notities ............................................................................................................................................................. 124
17. Conclusie, discussie en aanbevelingen ......................................................................................... 125
Conclusies trekken ............................................................................................................................................ 125
Discussie ........................................................................................................................................................... 125
Aanbevelingen, adviezen, beroepsproduct ...................................................................................................... 125
18. Onderzoeksrapport samenstellen ............................................................................................... 127
Rapport............................................................................................................................................................. 127
Notities ............................................................................................................................................................. 127
19. Extra .......................................................................................................................................... 128
Ga naar p. 128 voor de kortere versie
5
,1. Waarom doe je onderzoek?
Wat is onderzoek? Waarom onderzoek?
Onderzoek = analyseren van een probleem of een situatie volgens een bepaald stappenplan. Dat doe
je met hulpmiddelen die daarvoor ontwikkeld zijn
Fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek
Fundamenteel onderzoek = gericht op ‘het weten’ hoe een fenomeen of proces werkt. Doel is kennis
vergroten en de wetenschap verder ontwikkelen:
• Vaak gedaan op universiteiten
• Je lost daarmee niet echt problemen op
Praktijkgericht onderzoek = gericht op het oplossen van praktijkproblemen of het verbeteren van
een situatie:
• Betrouwbaar:
o Vrij van toevallige fouten
• Toetsbaar:
o Herhaalbaar, weerlegbaar, eenduidig en openbaar
• Generaliseerbaar:
o Resultaten zijn geldig voor een grotere groep personen of situaties:
▪ Statische generalisatie → kwanitatief onderzoek
▪ Inhoudelijke generalisatie → kwalitatief onderzoek
• Zuiver (intern valide):
o Juiste conclusies trekken
• Goed gemeten (begripsvalide):
o Meten wat je meten wilt
• Praktisch toepasbaar:
o Efficiënt
o Bruikbaar
Let op: opdeling tussen praktijkgericht en fundamenteel onderzoek is geen absolute tweedeling!
• Universitaire onderzoeken zijn niet altijd fundamenteel bv. vaccin
6
, Onderzoek binnen bedrijfsmanagement
Marktonderzoek = is gericht op het bestuderen van marketinggerelateerde problemen of situaties:
• Productonderzoek = onderzoek op reeds bestaande producten en op het testen van nieuwe
concepten/markten
• Distributie-onderzoek = hoe het product bij de klant terechtkomt
• Prijs-onderzoek = onderzoek op de prijs die verbonden is aan een dienst/product bv. de
nieuwste iPhone is duur, maar Apple doet dit niet zomaar
• Marketingcommunicatie-onderzoek = hoe effectief de reclame is:
o Trendonderzoek: Telenet verdiende veel met hun 3-pakketten, maar steeds meer
mensen hebben alleen mobiele data nodig. Hierdoor begonnen ze verlies te maken.
Telenet en Proximus hebben besloten om alleen een mobiele data pakket te doen
met daarbij andere voordelen. Dit pakket verkopen ze iets duurder, zodat ze winst
hebben. Fortis kreeg steeds meer oudere personen en geen jongere personen.
Hierdoor hebben ze Hellobank! gelanceerd.
Kwantitatief vs kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek = hebben vaak de vorm van woorden. Dit type onderzoek wordt gebruikt om
concepten, gedachten of ervaringen te begrijpen. Met kwalitatief onderzoek kun je inzicht verkrijgen
in onderwerpen waar nog weinig kennis over is:
• Literatuurstudies over theorieën/concepten, interviews/enquêtes met open vragen
• Weinig mensen
Kwantitatief onderzoek = uitgedrukt in cijfers, tabellen, grafieken, enz. Dit type onderzoek wordt
gebruikt om theorieën en hypothesen te bevestigen of te verwerpen. Het kan ook worden ingezet
om feiten te verzamelen die kunnen worden gegeneraliseerd naar een grotere populatie:
• Experimenten, enquêtes met gesloten vragen
• Veel mensen
Generaliseerbaar = onderzoekers analyseren een specifiek deel van de werkelijkheid en doen hier
uitspraken over. Ze willen dat deze uitspraken gelden voor een zo groot mogelijke groep personen of
situaties:
• Bevragen dit aan een kleine groep → kleine groep = grote groep
7
vaardigheden
Samenvatting: Onderzoeks-
vaardigheden
2022-2023
1BM
Lector H.
,Inhoudsopgave
1. Waarom doe je onderzoek? ................................................................................................................ 6
Wat is onderzoek? Waarom onderzoek? ............................................................................................................. 6
Fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek ........................................................................................................ 6
Onderzoek binnen bedrijfsmanagement .............................................................................................................. 7
Kwantitatief vs kwalitatief onderzoek.................................................................................................................. 7
Kenmerken van een kritische onderzoeker........................................................................................................... 8
Wat is er verkeerd met deze grafiek?................................................................................................................... 9
Notities ................................................................................................................................................................. 9
2. Het onderwerp kiezen en informatie hierover opzoeken .................................................................... 10
Een onderwerp vinden........................................................................................................................................ 10
Opdrachtgevers vs uitvoerders........................................................................................................................... 10
Opdrachtgevers .................................................................................................................................................. 10
Uitvoerders ......................................................................................................................................................... 11
De rol van marktonderzoekbureaus ................................................................................................................... 11
Opdrachtgevers: balans tussen wens en mogelijkheid ...................................................................................... 11
Notities ............................................................................................................................................................... 11
3. De aanleiding van je onderzoek......................................................................................................... 12
De aanleiding van je onderzoek ......................................................................................................................... 12
6W-methode....................................................................................................................................................... 12
Informatie verzamelen tijdens vooronderzoek................................................................................................... 12
Types bronnen: primaire bron vs secundaire bron ............................................................................................. 13
Types bronnen: overzicht ................................................................................................................................... 13
Zoeken op het internet ....................................................................................................................................... 14
Verwijzen naar de 12 types bronnen: de APA-methode .................................................................................... 22
Wettelijke verplichting! ...................................................................................................................................... 23
APA ..................................................................................................................................................................... 23
Notities ............................................................................................................................................................... 35
4. Probleemstelling en doelstelling ....................................................................................................... 42
Terminologie....................................................................................................................................................... 42
2
, Probleemomschrijving ........................................................................................................................................ 42
Tips voor het formuleren van de doelstelling ..................................................................................................... 42
Tips voor het opstellen van een goede onderzoeksvraag .................................................................................. 42
Types centrale onderzoeksvragen ...................................................................................................................... 43
Probleemstelling: onderzoeksdoel & onderzoeksvragen ................................................................................... 44
Notities ............................................................................................................................................................... 46
5. Begripsafbakening en modelopbouw ................................................................................................ 47
Begripsafbakening.............................................................................................................................................. 47
Vb. 1 Operationalisering van het concept geëmancipeerd man ........................................................................ 47
Vb. 2 Operationalisering van het concept kansarmoede ................................................................................... 47
Oefeningen operationalisering ........................................................................................................................... 48
Conceptueel model ............................................................................................................................................. 48
Notities ............................................................................................................................................................... 49
6. Onderzoeksvoorstel.......................................................................................................................... 50
Onderzoeksvoorstel: tijdpad............................................................................................................................... 50
Notities ............................................................................................................................................................... 50
7. Kwantitatieve methoden van dataverzameling .................................................................................. 51
Kwantitatieve methoden van dataverzameling ................................................................................................. 51
Diverse soorten kwantitatief onderzoek ............................................................................................................ 51
Survey-onderzoek ............................................................................................................................................... 51
Secundaire analyse ............................................................................................................................................. 53
Experiment ......................................................................................................................................................... 53
Monitor............................................................................................................................................................... 55
Combinatie van methoden ................................................................................................................................. 56
Notities ............................................................................................................................................................... 56
8. Kwalitatieve methoden van dataverzameling .................................................................................... 58
Kwalitatieve methoden van dataverzameling ................................................................................................... 58
Observatieonderzoek.......................................................................................................................................... 58
Interviews ........................................................................................................................................................... 60
Focusgroepen ..................................................................................................................................................... 61
3
, Bureauonderzoek: literatuur- en archiefonderzoek ........................................................................................... 61
Inhoudsanalyse................................................................................................................................................... 62
Gevalsstudie of case study ................................................................................................................................. 63
Combinatie van methodes.................................................................................................................................. 63
Notities ............................................................................................................................................................... 64
9. Onderzoekskwaliteit: betrouwbaarheid en validiteit.......................................................................... 65
Betrouwbaarheid................................................................................................................................................ 65
Validiteit ............................................................................................................................................................. 65
10. Steekproeven trekken .................................................................................................................. 67
Steekproefjargon ................................................................................................................................................ 67
Cruciaal onderscheid: aselect vs select .............................................................................................................. 67
Aselecte methodes van steekproeftrekking ....................................................................................................... 68
Selecte methodes van steekproeftrekking ......................................................................................................... 70
Notities ............................................................................................................................................................... 71
11. Operationaliseren ........................................................................................................................ 72
Het opstellen van een goede vragenlijst ............................................................................................................ 72
Online enquête tools .......................................................................................................................................... 77
De keuze van juiste vraagtypes .......................................................................................................................... 77
Notities ............................................................................................................................................................... 82
12. Het veld in: enquêtes en interviews afnemen ................................................................................ 85
Enquêtevoorbereidingen .................................................................................................................................... 85
Interviews afnemen ............................................................................................................................................ 86
Notities ............................................................................................................................................................... 87
13. Kwantitatieve gegevens verwerken: voorbereiding........................................................................ 88
Kwantitatieve gegevens verwerken: voorbereiding ........................................................................................... 88
De voorbereiding van kwantitatieve analyse: drie stappen ............................................................................... 88
Zoek de fout........................................................................................................................................................ 93
Notities ............................................................................................................................................................... 94
14. Kwantitatieve analyse .................................................................................................................. 96
Beschrijvende analyse systematisch aanpakken ................................................................................................ 96
4
, Frequentietabellen en percentages.................................................................................................................... 96
Kengetallen....................................................................................................................................................... 101
Grafieken van 1 variabele ................................................................................................................................ 103
Andere vormen van datavisualisatie ................................................................................................................ 109
Kruistabellen ..................................................................................................................................................... 110
Grafieken van 2 variabelen .............................................................................................................................. 113
Notities ............................................................................................................................................................. 115
15. Kwalitatieve analyse ................................................................................................................... 121
Stappen in de analyse....................................................................................................................................... 121
Notities ............................................................................................................................................................. 122
16. Kwaliteit van de onderzoeksresultaten ........................................................................................ 123
Statische generaliseerbaarheid ........................................................................................................................ 123
Steekproeffout .................................................................................................................................................. 123
Berekening........................................................................................................................................................ 123
Notities ............................................................................................................................................................. 124
17. Conclusie, discussie en aanbevelingen ......................................................................................... 125
Conclusies trekken ............................................................................................................................................ 125
Discussie ........................................................................................................................................................... 125
Aanbevelingen, adviezen, beroepsproduct ...................................................................................................... 125
18. Onderzoeksrapport samenstellen ............................................................................................... 127
Rapport............................................................................................................................................................. 127
Notities ............................................................................................................................................................. 127
19. Extra .......................................................................................................................................... 128
Ga naar p. 128 voor de kortere versie
5
,1. Waarom doe je onderzoek?
Wat is onderzoek? Waarom onderzoek?
Onderzoek = analyseren van een probleem of een situatie volgens een bepaald stappenplan. Dat doe
je met hulpmiddelen die daarvoor ontwikkeld zijn
Fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek
Fundamenteel onderzoek = gericht op ‘het weten’ hoe een fenomeen of proces werkt. Doel is kennis
vergroten en de wetenschap verder ontwikkelen:
• Vaak gedaan op universiteiten
• Je lost daarmee niet echt problemen op
Praktijkgericht onderzoek = gericht op het oplossen van praktijkproblemen of het verbeteren van
een situatie:
• Betrouwbaar:
o Vrij van toevallige fouten
• Toetsbaar:
o Herhaalbaar, weerlegbaar, eenduidig en openbaar
• Generaliseerbaar:
o Resultaten zijn geldig voor een grotere groep personen of situaties:
▪ Statische generalisatie → kwanitatief onderzoek
▪ Inhoudelijke generalisatie → kwalitatief onderzoek
• Zuiver (intern valide):
o Juiste conclusies trekken
• Goed gemeten (begripsvalide):
o Meten wat je meten wilt
• Praktisch toepasbaar:
o Efficiënt
o Bruikbaar
Let op: opdeling tussen praktijkgericht en fundamenteel onderzoek is geen absolute tweedeling!
• Universitaire onderzoeken zijn niet altijd fundamenteel bv. vaccin
6
, Onderzoek binnen bedrijfsmanagement
Marktonderzoek = is gericht op het bestuderen van marketinggerelateerde problemen of situaties:
• Productonderzoek = onderzoek op reeds bestaande producten en op het testen van nieuwe
concepten/markten
• Distributie-onderzoek = hoe het product bij de klant terechtkomt
• Prijs-onderzoek = onderzoek op de prijs die verbonden is aan een dienst/product bv. de
nieuwste iPhone is duur, maar Apple doet dit niet zomaar
• Marketingcommunicatie-onderzoek = hoe effectief de reclame is:
o Trendonderzoek: Telenet verdiende veel met hun 3-pakketten, maar steeds meer
mensen hebben alleen mobiele data nodig. Hierdoor begonnen ze verlies te maken.
Telenet en Proximus hebben besloten om alleen een mobiele data pakket te doen
met daarbij andere voordelen. Dit pakket verkopen ze iets duurder, zodat ze winst
hebben. Fortis kreeg steeds meer oudere personen en geen jongere personen.
Hierdoor hebben ze Hellobank! gelanceerd.
Kwantitatief vs kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek = hebben vaak de vorm van woorden. Dit type onderzoek wordt gebruikt om
concepten, gedachten of ervaringen te begrijpen. Met kwalitatief onderzoek kun je inzicht verkrijgen
in onderwerpen waar nog weinig kennis over is:
• Literatuurstudies over theorieën/concepten, interviews/enquêtes met open vragen
• Weinig mensen
Kwantitatief onderzoek = uitgedrukt in cijfers, tabellen, grafieken, enz. Dit type onderzoek wordt
gebruikt om theorieën en hypothesen te bevestigen of te verwerpen. Het kan ook worden ingezet
om feiten te verzamelen die kunnen worden gegeneraliseerd naar een grotere populatie:
• Experimenten, enquêtes met gesloten vragen
• Veel mensen
Generaliseerbaar = onderzoekers analyseren een specifiek deel van de werkelijkheid en doen hier
uitspraken over. Ze willen dat deze uitspraken gelden voor een zo groot mogelijke groep personen of
situaties:
• Bevragen dit aan een kleine groep → kleine groep = grote groep
7
