Ontwikkelingspsychologie 1: hoofdstuk 1
INLEIDING
1.1 De ontwikkeling van het kind: gewikt en gewogen
Stilstaan bij de karakteristieken van elke ontwikkelingsfase binnen de verschillende
ontwikkelingsdomeinen
Fasen:
Domeinen:
→ inzicht in wat voorafging én focussen op de bouwstenen voor de volgende fase!
1.2 Wat is ontwikkeling?
= veranderen van lichaam & geest
= verwerven van nieuwe mogelijkheden
= verliezen v/e bepaalde functie of vaardigheid
= proces
= voortgang
≠ momentopname
1.3 Wat is psychologie?
= wetenschap die het kennen, denken, voelen & streven en het gedrag van de mens
bestudeert.
Ontwikkelingspsychologie
bestudeert hoe het gedrag, het denken en het beleven van mensen evolueert over de
verschillende levensfasen.
1
,1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling
Aangeboren gedrag (nature) Aangeleerd gedrag (nurtute → omgeving)
3de ontwikkelingsfactor → zelfbepaling
→ Je mag het kind zoveel aan willen leren en een beetje aangeboren hebben MAAR
zelfbepaling is ook zeer belangrijk → uiteidenlijk beslist het kind of die het wil of niet.
Vb; Beide ouders zijn zeer musicaal en het kind heeft door DNA aangeboren gedrag voor
muziek, dus de ouders willen het kind op muziek les zetten MAAR het kind beslist uit
eindelijk of die er moeite kan en wil insteken als er ook intresse naar is.
1.5 Stromingen binnen de ontwikkelingspsychologie (chronologisch in de tijd)
1. Psychodynamisch perspectief
2. Behaviorisme
3. Cognitivisme
4. Evolutionair of ethologisch perspectief
5. Contextueel of ecologisch perspectief
6. Humanistisch perspectief (NIEUW)
→ Naam, stroming, theorie, experimenten, ontwikkelingsdomeinen (goed kennen!)
1.5.1 Psychodynamisch perspectief
• Ontwikkeling → onbewuste driften
• Freud en Erik Erikson
Persoonlijkheidsontw.
Seksuele ontw.
2
,1.5.2 Behaviorisme (nuture → alles aanleren)
• Ontwikkeling → omgevingsprikkels
• a) Klassieke conditionering
Experiment Pavlov
• b) Operante conditionering
Straffen en belonen
Bv. Experiment Watson en Skinner
(zie ook ‘positief klasklimaat’ in periode 4)
Bv: baby wou wit konijn aaien maar elke keer dat die dat wou doen ging Watson op de gom
slagen en werd op den duur bang als die iets wit en pluizig zag.
→ ZIE FILMPJES (pwp hoofdstuk 1: inleiding, dia 11)
• Uitdoving
• Relevantie voor KO’s
▪ Straffen en belonen:
▪ Token-economy:
▪ Time-out (opvoedingssituatie):
1.5.3 Cognitivisme
• Ontwikkeling ~ denkprocessen Cognitieve Ontw.
• Piaget → experiment:
• 3 bergen, en water hoevelheid overkappen.
1.5.4 Evolutionair of ethologisch perspectief
• Ontwikkeling ~ biologische kenmerken
• Darwin & Bowlby Sociaal – emotioneel Ontw.
Vb. Waarom slaat Covid 19 bij sommige patiënten harder toe?
1.5.5 Contextueel of ecologisch perspectief
• Ontwikkeling ~ socio-culturele context
• Vygotsky & Bronfenbrenner Hoe met ontwikkeling
omgaan?
1.5.6 Humanistisch perspectief (niet in oud handboek)
• Ontwikkeling
• unieke kwaliteiten en natuurlijk vermogen en motivatie
• vrije wil
• Rogers & Maslow
3
, Stromingen binnen de ontwikkelingspsychologie
→ Verschillende visies op ontwikkeling
→Verschillende manier van omgaan met ontwikkeling
1.6 Hoe met ontwikkeling omgaan?
1.6.1 Werken in de Zone van Naaste Ontwikkeling (ZNO)
→ Goede pedagogische hulp loopt steeds een klein beetje voor op het feitelijke
ontwikkelingsniveau van het kind en streeft naar het potentiële ontwikkelingsniveau
→ You’ll never walk alone in Vygotsky’s zone
vb; puzzle briek (60 kan briek, 200 met hulp en sorteren, gedemotiveerdr als hij dat alleen
moet doen)
→ Feitelijk is is at het kind al echt kan, pttentieel is wat het kind nog wil bereiken met hulp
1.6.2 Welbevinden & betrokkenheid als richtsnoeren (zie vak EGO)
W: gelukkig voelen, plezier beleven, ontspannen, zelfverzekerd en energiek, in voeling met
jezelf
B: geconcentreerd, gedreven, op de grens v/j mogelijkheden, opgeslorpt
... zijn dé voorwaarden voor ONTWIKKELING
... zijn dé kwaliteitsindicatoren voor ONDERWIJS
4
INLEIDING
1.1 De ontwikkeling van het kind: gewikt en gewogen
Stilstaan bij de karakteristieken van elke ontwikkelingsfase binnen de verschillende
ontwikkelingsdomeinen
Fasen:
Domeinen:
→ inzicht in wat voorafging én focussen op de bouwstenen voor de volgende fase!
1.2 Wat is ontwikkeling?
= veranderen van lichaam & geest
= verwerven van nieuwe mogelijkheden
= verliezen v/e bepaalde functie of vaardigheid
= proces
= voortgang
≠ momentopname
1.3 Wat is psychologie?
= wetenschap die het kennen, denken, voelen & streven en het gedrag van de mens
bestudeert.
Ontwikkelingspsychologie
bestudeert hoe het gedrag, het denken en het beleven van mensen evolueert over de
verschillende levensfasen.
1
,1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling
Aangeboren gedrag (nature) Aangeleerd gedrag (nurtute → omgeving)
3de ontwikkelingsfactor → zelfbepaling
→ Je mag het kind zoveel aan willen leren en een beetje aangeboren hebben MAAR
zelfbepaling is ook zeer belangrijk → uiteidenlijk beslist het kind of die het wil of niet.
Vb; Beide ouders zijn zeer musicaal en het kind heeft door DNA aangeboren gedrag voor
muziek, dus de ouders willen het kind op muziek les zetten MAAR het kind beslist uit
eindelijk of die er moeite kan en wil insteken als er ook intresse naar is.
1.5 Stromingen binnen de ontwikkelingspsychologie (chronologisch in de tijd)
1. Psychodynamisch perspectief
2. Behaviorisme
3. Cognitivisme
4. Evolutionair of ethologisch perspectief
5. Contextueel of ecologisch perspectief
6. Humanistisch perspectief (NIEUW)
→ Naam, stroming, theorie, experimenten, ontwikkelingsdomeinen (goed kennen!)
1.5.1 Psychodynamisch perspectief
• Ontwikkeling → onbewuste driften
• Freud en Erik Erikson
Persoonlijkheidsontw.
Seksuele ontw.
2
,1.5.2 Behaviorisme (nuture → alles aanleren)
• Ontwikkeling → omgevingsprikkels
• a) Klassieke conditionering
Experiment Pavlov
• b) Operante conditionering
Straffen en belonen
Bv. Experiment Watson en Skinner
(zie ook ‘positief klasklimaat’ in periode 4)
Bv: baby wou wit konijn aaien maar elke keer dat die dat wou doen ging Watson op de gom
slagen en werd op den duur bang als die iets wit en pluizig zag.
→ ZIE FILMPJES (pwp hoofdstuk 1: inleiding, dia 11)
• Uitdoving
• Relevantie voor KO’s
▪ Straffen en belonen:
▪ Token-economy:
▪ Time-out (opvoedingssituatie):
1.5.3 Cognitivisme
• Ontwikkeling ~ denkprocessen Cognitieve Ontw.
• Piaget → experiment:
• 3 bergen, en water hoevelheid overkappen.
1.5.4 Evolutionair of ethologisch perspectief
• Ontwikkeling ~ biologische kenmerken
• Darwin & Bowlby Sociaal – emotioneel Ontw.
Vb. Waarom slaat Covid 19 bij sommige patiënten harder toe?
1.5.5 Contextueel of ecologisch perspectief
• Ontwikkeling ~ socio-culturele context
• Vygotsky & Bronfenbrenner Hoe met ontwikkeling
omgaan?
1.5.6 Humanistisch perspectief (niet in oud handboek)
• Ontwikkeling
• unieke kwaliteiten en natuurlijk vermogen en motivatie
• vrije wil
• Rogers & Maslow
3
, Stromingen binnen de ontwikkelingspsychologie
→ Verschillende visies op ontwikkeling
→Verschillende manier van omgaan met ontwikkeling
1.6 Hoe met ontwikkeling omgaan?
1.6.1 Werken in de Zone van Naaste Ontwikkeling (ZNO)
→ Goede pedagogische hulp loopt steeds een klein beetje voor op het feitelijke
ontwikkelingsniveau van het kind en streeft naar het potentiële ontwikkelingsniveau
→ You’ll never walk alone in Vygotsky’s zone
vb; puzzle briek (60 kan briek, 200 met hulp en sorteren, gedemotiveerdr als hij dat alleen
moet doen)
→ Feitelijk is is at het kind al echt kan, pttentieel is wat het kind nog wil bereiken met hulp
1.6.2 Welbevinden & betrokkenheid als richtsnoeren (zie vak EGO)
W: gelukkig voelen, plezier beleven, ontspannen, zelfverzekerd en energiek, in voeling met
jezelf
B: geconcentreerd, gedreven, op de grens v/j mogelijkheden, opgeslorpt
... zijn dé voorwaarden voor ONTWIKKELING
... zijn dé kwaliteitsindicatoren voor ONDERWIJS
4
