Examen II opvoedkunde
De kleutertijd
A.) Fysieke ontwikkeling
Het kind groeit nog steeds snel, maar minder extreem zoals tijdens de
babyleeftijd.
Er is een asynchronie in de groei. Dit betekent dat niet alle lichaamsdelen
hetzelfde patroon volgen.
Bv. gewicht en lengte blijven toenemen tijdens de kleutertijd maar de groei van
het hoofd neemt af.
B.) Motorische ontwikkeling
1. Ruwe motorische ontwikkeling
Het lichaam doet een inhaalbeweging van groei vergeleken met het hoofd. Het
zwaartepunt verschuift naar de romp i.p.v. het hoofd. Het krijgt hierdoor meer
evenwicht.
Kinderen exploderen deze ontwikkelingen, denk aan de spelletjes die ze spelen.
Bv. fietsen/autootjes, huppelen, loopspelletjes,...
2. Fijne motorische ontwikkeling
De fijne motoriek neemt enorm toe. Op het einde van de kleutertijd eet een kind
met mes en vork.
Bv. veters strikken, knippen, plakken, kleuren, tekenen,...
3. Schrijven
Typisch voor kleuters is dat kleuters zeer groot schrijven en af en toe letters
omdraaien. Kleuters kunnen nog niet goed onderscheid maken tussen verticale
symmetrie. Ook letters die sterk op elkaar lijken zoals ‘b’ en ‘d’ worden
gemakkelijk verwisseld.
4. Tekenen
leeftijd tekening
2 jaar
Het krabbelstadium
,3-4 jaar
toevallig realisme
4-5 jaar
mislukt realisme
5-6 jaar
verstandelijk realisme
(8-9 jaar)
visueel realisme
C.) Cognitieve ontwikkeling
1. Piaget
Volgens Piaget maken kleuters een overgang naar een nieuwe ontwikkelingsfase,
de pre-operationele fase: de kleuter leeft in een fantasiewereld.
,positieve gevolgen volgens Piaget (MC)
1. Mentale voorstellingen
Kleuters zijn meesterlijk goed in het maken van mentale voorstellingen.
Bv.
- mama/papa, doktertje spelen, een theekransje organiseren met
denkbeeldige kopjes,...
- hoger taalvermogen: taal als symbolensysteem om wereld weer te geven
- tekenen idem: symbolensysteem
2. Make believe
Kleuters spelen vooral de spelletjes zoals hierboven vermeld.
Kenmerkend:
- vaak doen ze “werkelijke” situaties na
Volgens Piaget versterkt make believe spel het gebruik van schema’s: ze oefenen
de schema’s in wanneer ze situaties naspelen.
Fantasiespelletjes dragen bij tot de sociale vaardigheden van het kind door
sociale situaties na te spelen, leren ze die beter begrijpen en leren ze omgaan met
verschillende reacties.
Beperkingen volgens Piaget (MC)
1. Egocentrisme
Piaget gelooft dat kleuters de gezichtspunten van andere mensen niet kunnen
onderscheiden van hun eigen gezichtspunt.
Hij vindt evidentie hiervoor in het 3 bergen experiment:
Kleuter staat aan de ene kant, begeleider aan de andere kant. Kleuters hebben
moeite met het weten welke objecten de begeleider wel/niet ziet.
2. Animisme
Volgens Piaget schrijven kleuters gevoelens en menselijke gedragingen toe aan
voorwerpen. Kleuters die zich stoten aan de deur worden bijvoorbeeld kwaad op
de deur.
Ook het idee dat kleuters louter animistisch denken werd weerlegd in recenter
onderzoek.
Voorbeelden waar een kleuter animistisch denkt
- bij levende zaken
- bij bewegende zaken
Besluit: kleuters denken animistisch, maar niet altijd. Ze weten dat voorwerpen
geen menselijke eigenschappen hebben, maar gebruiken animistisch aan de
wereld te begrijpen.
, 3. Magisch denken
Volgens Piaget maken de kleuters de fout van het magisch denken: ze denken
dat hun gedachten de omgeving kan beïnvloeden. Bv. een kleuter zegt dat je niet
aan monsters mag denken, want dan kruipen ze ‘s nachts onder je bed.
4. Conservatie
Volgens Piaget hebben de kleuters een gebrek aan conservatie. Ze zien nog niet
in dat bepaalde dingen hetzelfde blijven wanneer hun uiterlijke
verschijningsvorm verandert. Dit komt doordat ze bepaalde dingen nog niet
onder de knie hebben, zoals decentratie en omkeerbaarheid.
“Er staan 2 glazen voor de
kleuter met elk dezelfde
hoeveelheid vloeistof. De
kleuter zegt dat er evenveel
vloeistof in glas A zit als in
glas B. De proefleider giet de
vloeistof van glas B over in
glas C. de kleuter geeft aan
dat glas A en glas B niet
dezelfde hoeveelheid
vloeistof bevatten.”
Centratie: kleuter focust op vorm van het glas, niet de inhoud.
Onomkeerbaarheid: kleuter kan niet op de stappen terugkeren, “vergeet” dat C
eerst in D zat.
Vygotski
Kleuters hanteren volgens ‘private taal’: ze praten met zichzelf.
Ze gebruiken dit omdat:
- het hen helpt gedrag te sturen
- het hen helpt gedachten op een rijtje te zetten (bij moeilijke zaken)
Theory of mind
https://www.youtube.com/watch?v=RUpxZksAMPw&ab_channel=Shazielalshak
Het experiment:
2 poppen spelen met elkaar. Eentje verlaat de ruimte en de ander verstopt een
bal. Wanneer de eerste terugkomt, zoekt die de bal. Maar waar? Eerste plaats ( →
juist) of nieuwe verstopplaats (wat kleuter denkt)?
False belief: een overtuiging die niet overeenkomt met de realiteit maar die het
gedrag van mensen kan beïnvloeden.
De kleutertijd
A.) Fysieke ontwikkeling
Het kind groeit nog steeds snel, maar minder extreem zoals tijdens de
babyleeftijd.
Er is een asynchronie in de groei. Dit betekent dat niet alle lichaamsdelen
hetzelfde patroon volgen.
Bv. gewicht en lengte blijven toenemen tijdens de kleutertijd maar de groei van
het hoofd neemt af.
B.) Motorische ontwikkeling
1. Ruwe motorische ontwikkeling
Het lichaam doet een inhaalbeweging van groei vergeleken met het hoofd. Het
zwaartepunt verschuift naar de romp i.p.v. het hoofd. Het krijgt hierdoor meer
evenwicht.
Kinderen exploderen deze ontwikkelingen, denk aan de spelletjes die ze spelen.
Bv. fietsen/autootjes, huppelen, loopspelletjes,...
2. Fijne motorische ontwikkeling
De fijne motoriek neemt enorm toe. Op het einde van de kleutertijd eet een kind
met mes en vork.
Bv. veters strikken, knippen, plakken, kleuren, tekenen,...
3. Schrijven
Typisch voor kleuters is dat kleuters zeer groot schrijven en af en toe letters
omdraaien. Kleuters kunnen nog niet goed onderscheid maken tussen verticale
symmetrie. Ook letters die sterk op elkaar lijken zoals ‘b’ en ‘d’ worden
gemakkelijk verwisseld.
4. Tekenen
leeftijd tekening
2 jaar
Het krabbelstadium
,3-4 jaar
toevallig realisme
4-5 jaar
mislukt realisme
5-6 jaar
verstandelijk realisme
(8-9 jaar)
visueel realisme
C.) Cognitieve ontwikkeling
1. Piaget
Volgens Piaget maken kleuters een overgang naar een nieuwe ontwikkelingsfase,
de pre-operationele fase: de kleuter leeft in een fantasiewereld.
,positieve gevolgen volgens Piaget (MC)
1. Mentale voorstellingen
Kleuters zijn meesterlijk goed in het maken van mentale voorstellingen.
Bv.
- mama/papa, doktertje spelen, een theekransje organiseren met
denkbeeldige kopjes,...
- hoger taalvermogen: taal als symbolensysteem om wereld weer te geven
- tekenen idem: symbolensysteem
2. Make believe
Kleuters spelen vooral de spelletjes zoals hierboven vermeld.
Kenmerkend:
- vaak doen ze “werkelijke” situaties na
Volgens Piaget versterkt make believe spel het gebruik van schema’s: ze oefenen
de schema’s in wanneer ze situaties naspelen.
Fantasiespelletjes dragen bij tot de sociale vaardigheden van het kind door
sociale situaties na te spelen, leren ze die beter begrijpen en leren ze omgaan met
verschillende reacties.
Beperkingen volgens Piaget (MC)
1. Egocentrisme
Piaget gelooft dat kleuters de gezichtspunten van andere mensen niet kunnen
onderscheiden van hun eigen gezichtspunt.
Hij vindt evidentie hiervoor in het 3 bergen experiment:
Kleuter staat aan de ene kant, begeleider aan de andere kant. Kleuters hebben
moeite met het weten welke objecten de begeleider wel/niet ziet.
2. Animisme
Volgens Piaget schrijven kleuters gevoelens en menselijke gedragingen toe aan
voorwerpen. Kleuters die zich stoten aan de deur worden bijvoorbeeld kwaad op
de deur.
Ook het idee dat kleuters louter animistisch denken werd weerlegd in recenter
onderzoek.
Voorbeelden waar een kleuter animistisch denkt
- bij levende zaken
- bij bewegende zaken
Besluit: kleuters denken animistisch, maar niet altijd. Ze weten dat voorwerpen
geen menselijke eigenschappen hebben, maar gebruiken animistisch aan de
wereld te begrijpen.
, 3. Magisch denken
Volgens Piaget maken de kleuters de fout van het magisch denken: ze denken
dat hun gedachten de omgeving kan beïnvloeden. Bv. een kleuter zegt dat je niet
aan monsters mag denken, want dan kruipen ze ‘s nachts onder je bed.
4. Conservatie
Volgens Piaget hebben de kleuters een gebrek aan conservatie. Ze zien nog niet
in dat bepaalde dingen hetzelfde blijven wanneer hun uiterlijke
verschijningsvorm verandert. Dit komt doordat ze bepaalde dingen nog niet
onder de knie hebben, zoals decentratie en omkeerbaarheid.
“Er staan 2 glazen voor de
kleuter met elk dezelfde
hoeveelheid vloeistof. De
kleuter zegt dat er evenveel
vloeistof in glas A zit als in
glas B. De proefleider giet de
vloeistof van glas B over in
glas C. de kleuter geeft aan
dat glas A en glas B niet
dezelfde hoeveelheid
vloeistof bevatten.”
Centratie: kleuter focust op vorm van het glas, niet de inhoud.
Onomkeerbaarheid: kleuter kan niet op de stappen terugkeren, “vergeet” dat C
eerst in D zat.
Vygotski
Kleuters hanteren volgens ‘private taal’: ze praten met zichzelf.
Ze gebruiken dit omdat:
- het hen helpt gedrag te sturen
- het hen helpt gedachten op een rijtje te zetten (bij moeilijke zaken)
Theory of mind
https://www.youtube.com/watch?v=RUpxZksAMPw&ab_channel=Shazielalshak
Het experiment:
2 poppen spelen met elkaar. Eentje verlaat de ruimte en de ander verstopt een
bal. Wanneer de eerste terugkomt, zoekt die de bal. Maar waar? Eerste plaats ( →
juist) of nieuwe verstopplaats (wat kleuter denkt)?
False belief: een overtuiging die niet overeenkomt met de realiteit maar die het
gedrag van mensen kan beïnvloeden.
