SAMENVATTING – STATISTIEK VOOR DE GEZONDHEIDSZORG
Examen
Duur: 3 uur
Soort examen: gesloten boek
Ter beschikking
− Lijst met formules
− Lijst met statistische tabellen (3)
− Rekenmachine
Opbouw
− Open vragen
− Meerkeuzevragen
o Zonder gis
o Met verhoogde cesuur (16/25 om te slagen)
o Alle vragen invullen !!!
Lessen
1
,MODULE 1
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
1.1 Onderzoeksvormen binnen (medisch) wetenschappelijk onderzoek
Begrippen
− Toegepaste statistiek: analyseren van data om een wetenschappelijke vraag te
beantwoorden
− Data: waarnemingen/observaties op variabelen
− Variabelen: kenmerken van de onderzoekseenheden/individuen die kunnen variëren
o Voorbeeld: leeftijd
− Steekproef van de doelpopulatie
o Steekproef = onderzoekspopulatie
▪ Voorbeeld: steekproef uit alle patiënten met kanker
▪ Voorbeeld: steekproef uit alle adolescenten uit België
o Doelpopulatie: groep waarover men uitspraken wil doen
▪ Voorbeeld: alle patiënten met kanker
▪ Voorbeeld: alle adolescenten uit België
Doel
− Komen tot EBP
Soorten onderzoeksvormen
− Observationeel onderzoek
o Er wordt alleen maar geobserveerd
o Men verricht een aantal metingen aan de proefpersonen zonder dat dit de
betreffende persoon beïnvloedt
o Onderzoeker komt niet tussen
o Men brengt de resultaten van de verschillende metingen met elkaar in verband
2
, − Experimenteel onderzoek
o Er wordt een interventie uitgevoerd
o De proefpersoon wordt wel beïnvloedt
o Onderzoeker komt tussen
o Doel: effect van de interventie evalueren
o ALTIJD EEN PROSPECTIEF COHORTONDERZOEK
▪ Cohort wordt meestal verdeeld in twee subgroepen (interventiegroep –
controlgroep)
▪ Voorbeeld: medicijn (interventie) en placebo (controle) toedienen
− Case-controlonderzoek
o Een groep patiënten met een bepaalde ziekte/aandoening (cases) wordt vergeleken
met de groep controlepersonen (controls)
o De controlepersonen zijn min of meer vergelijkbaar met de cases muv de
ziekte/aandoening
o De vergelijking gebeurt voornamelijk op basis van de mogelijke oorzaken betreffende
de ziekte/aandoening
o Retrospectief, want
▪ De oorzaken hebben over het algemeen in het verleden plaatsgevonden
▪ Terugkijkend in de tijd
− Cohortonderzoek
o Observationeel onderzoek waarbij een groep (cohort) patiënten/proefpersonen
wordt geobserveerd
o Tijdskader
▪ Retrospectief: men verzamelt informatie terugkerend in de tijd
▪ Transversaal = cross-sectioneel: men verzamelt informatie op het moment
dat het onderzoek wordt uitgevoerd
• MAAR soms kunnen niet alle deelnemers op dezelfde dag bevraagd
worden door een gebrek aan tijd
• Geen pre- en postmeting
▪ Prospectief: het cohort wordt gevolgd over de tijd
▪ Voorbeeld pagina 14 boek
− Longitudinaal onderzoek
o Over een langere tijd volgen
o Kan zowel prospectief als retrospectief
1.3 Soorten variabelen
− Voorbeeld pagina 16 boek
− Uitkomstvariabele
o Outcome
o Afhankelijke variabele
o Dependent variable
o Willen we voorspellen, willen we verklaren, wil men uitspraken over doen
− Determinant
o Onafhankelijke variabele
3
, o Independent variable
o Verklarende variabele
o Voorspeller
o Predictor
Categorische/categoriale/kwalitatieve variabelen
Vast aantal uitkomstmogelijkheden
− Nominale variabelen
o Antwoord is ja/neen
o Kunnen niet geordend worden
o Voorbeeld: provincies
o Voorbeeld: beroep
− Ordinale variabelen
o Er zit een bepaalde volgorde in de variabelen
o Voorbeeld: inschatting gezondheid: eerder goed, goed, eerder slecht, slecht
− Dichotome variabelen
o Twee uitkomsten mogelijk (wel/niet)
o Dummy codering: 0 vs 1
o Voorbeeld: geslacht
Numerieke/kwantitatieve variabelen
Geen vast aantal uitkomstmogelijkheden
Oneindig aantal uitkomstmogelijkheden
− Discrete variabelen
o Gehele getallen/aantallen
o Voorbeeld: aantal keer naar huisarts geweest
− Continue variabelen
o In theorie oneindig aantal mogelijke waarden
o Voorbeelden: BMI, gewicht
o Interval-schaal
▪ Elk interval heeft dezelfde grootte
▪ Gelijke intervallen op de schaal
o Ratio-schaal
▪ Natuurlijk nulpunt = afwezigheid van het kenmerk
▪ Voorbeeld: T
4
Examen
Duur: 3 uur
Soort examen: gesloten boek
Ter beschikking
− Lijst met formules
− Lijst met statistische tabellen (3)
− Rekenmachine
Opbouw
− Open vragen
− Meerkeuzevragen
o Zonder gis
o Met verhoogde cesuur (16/25 om te slagen)
o Alle vragen invullen !!!
Lessen
1
,MODULE 1
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
1.1 Onderzoeksvormen binnen (medisch) wetenschappelijk onderzoek
Begrippen
− Toegepaste statistiek: analyseren van data om een wetenschappelijke vraag te
beantwoorden
− Data: waarnemingen/observaties op variabelen
− Variabelen: kenmerken van de onderzoekseenheden/individuen die kunnen variëren
o Voorbeeld: leeftijd
− Steekproef van de doelpopulatie
o Steekproef = onderzoekspopulatie
▪ Voorbeeld: steekproef uit alle patiënten met kanker
▪ Voorbeeld: steekproef uit alle adolescenten uit België
o Doelpopulatie: groep waarover men uitspraken wil doen
▪ Voorbeeld: alle patiënten met kanker
▪ Voorbeeld: alle adolescenten uit België
Doel
− Komen tot EBP
Soorten onderzoeksvormen
− Observationeel onderzoek
o Er wordt alleen maar geobserveerd
o Men verricht een aantal metingen aan de proefpersonen zonder dat dit de
betreffende persoon beïnvloedt
o Onderzoeker komt niet tussen
o Men brengt de resultaten van de verschillende metingen met elkaar in verband
2
, − Experimenteel onderzoek
o Er wordt een interventie uitgevoerd
o De proefpersoon wordt wel beïnvloedt
o Onderzoeker komt tussen
o Doel: effect van de interventie evalueren
o ALTIJD EEN PROSPECTIEF COHORTONDERZOEK
▪ Cohort wordt meestal verdeeld in twee subgroepen (interventiegroep –
controlgroep)
▪ Voorbeeld: medicijn (interventie) en placebo (controle) toedienen
− Case-controlonderzoek
o Een groep patiënten met een bepaalde ziekte/aandoening (cases) wordt vergeleken
met de groep controlepersonen (controls)
o De controlepersonen zijn min of meer vergelijkbaar met de cases muv de
ziekte/aandoening
o De vergelijking gebeurt voornamelijk op basis van de mogelijke oorzaken betreffende
de ziekte/aandoening
o Retrospectief, want
▪ De oorzaken hebben over het algemeen in het verleden plaatsgevonden
▪ Terugkijkend in de tijd
− Cohortonderzoek
o Observationeel onderzoek waarbij een groep (cohort) patiënten/proefpersonen
wordt geobserveerd
o Tijdskader
▪ Retrospectief: men verzamelt informatie terugkerend in de tijd
▪ Transversaal = cross-sectioneel: men verzamelt informatie op het moment
dat het onderzoek wordt uitgevoerd
• MAAR soms kunnen niet alle deelnemers op dezelfde dag bevraagd
worden door een gebrek aan tijd
• Geen pre- en postmeting
▪ Prospectief: het cohort wordt gevolgd over de tijd
▪ Voorbeeld pagina 14 boek
− Longitudinaal onderzoek
o Over een langere tijd volgen
o Kan zowel prospectief als retrospectief
1.3 Soorten variabelen
− Voorbeeld pagina 16 boek
− Uitkomstvariabele
o Outcome
o Afhankelijke variabele
o Dependent variable
o Willen we voorspellen, willen we verklaren, wil men uitspraken over doen
− Determinant
o Onafhankelijke variabele
3
, o Independent variable
o Verklarende variabele
o Voorspeller
o Predictor
Categorische/categoriale/kwalitatieve variabelen
Vast aantal uitkomstmogelijkheden
− Nominale variabelen
o Antwoord is ja/neen
o Kunnen niet geordend worden
o Voorbeeld: provincies
o Voorbeeld: beroep
− Ordinale variabelen
o Er zit een bepaalde volgorde in de variabelen
o Voorbeeld: inschatting gezondheid: eerder goed, goed, eerder slecht, slecht
− Dichotome variabelen
o Twee uitkomsten mogelijk (wel/niet)
o Dummy codering: 0 vs 1
o Voorbeeld: geslacht
Numerieke/kwantitatieve variabelen
Geen vast aantal uitkomstmogelijkheden
Oneindig aantal uitkomstmogelijkheden
− Discrete variabelen
o Gehele getallen/aantallen
o Voorbeeld: aantal keer naar huisarts geweest
− Continue variabelen
o In theorie oneindig aantal mogelijke waarden
o Voorbeelden: BMI, gewicht
o Interval-schaal
▪ Elk interval heeft dezelfde grootte
▪ Gelijke intervallen op de schaal
o Ratio-schaal
▪ Natuurlijk nulpunt = afwezigheid van het kenmerk
▪ Voorbeeld: T
4
