Samenvatting Belgisch Publiekrecht Deel 5 Rechtsbescherming

Belgisch publiekrecht
DE RECHTERLIJKE INSTELLINGEN

1. DE BELGISCHE RECHTSCOLLEGES

De federaal of deelstatelijke rechtscolleges oordelen ook over de geschillen die betrekking hebben op
de lokale bevoegdheden.


1.1. OP FEDERAAL NIVEAU

In te delen in 2 grote categorieën:

1) Hoven en rechtbanken
2) Grondwettelijk Hof en de bestuurlijke rechtscolleges




1.1.1. DE HOVEN EN DE RECHTBANKEN

- Federale rechterlijke macht
- Staat in voor de beslechting van subjectieve geschillen
 ‘Burgerlijk’ rechtsgeschillen en ook voor beslechting van geschillen over ‘politieke’
rechten
 Subjectieve geschillen gaat over private verhoudingen of bevoegdheid van burger.
- Rechtscolleges moeten altijd via een wet worden ingesteld.
 Toegewezen aan de wetgever.




1.1.1.1. ORGANISATIE EN BEVOEGDHEDEN

1.1.1.1.1. DE MAGISTRATUUR

A) De magistraten van de zetel:
 Rechters staan niet onder het gezag, toezicht van wie dan ok
 Worden benoemd door de Koning na voordracht door de Hoge Raad voor de Justitie
 Rechterlijke macht heeft dus steun van de 2 andere staatsmachten nodig om te
kunnen werken.
 De Hoge Raad voor de Justitie:
 Bestaat uit een Nl- en Franstalig college
 Telt evenveel leden en is paritair samengesteld (uit rechter en ambtenaren van
het openbaar ministerie en uit andere leden benoemd door de Senaat)
 Bevoegd voor:
a- Voordracht van de kandidaten voor een benoeming tot rechten of tot
ambtenaar v.h. openbaar ministerie
b- Geven van adviezen en voorstellen inzake de algemene werking en de
organisatie van de rechterlijke orde.
 Voordracht gebeurt met 2/3e meerderheid o.b.v. bekwaamheid en geschiktheid
(bij een raadsheer met advies Hof van beroep of Hof van Cassatie)

,  Garanties rechters voor onafhankelijkheid:
1) Voor het leven benoemd (wettelijke pensioenleeftijd)
2) Worden alleen uit ambt ontzet of geschorst door een vonnis
3) Overplaatsing van rechter kan alleen door een nieuwe benoeming en als hij
daarmee instemt.
 Rechter mag geen andere bezoldigde mandaten van de regering aanvaarden.
 Functioneren afhankelijk maar wet kan wel aan evaluatieprocedure onderwerpen.

B) Het openbaar ministerie:
 Behoren tot de rechterlijke orde en niet tot de rechterlijke macht
 Waarom niet? Spreken geen recht en staan o.l.v. de bevoegde minister
 Taak: opsporen en vervolgen van misdrijven
 Worden benoemd en ontslagen door de Koning
 Openbaar ministerie vervult zijn rol onafhankelijk MAAR
 Positief injunctierecht: minister van justitie kan een vervolging bevelen, maar kan
niet bevelen dat een vervolging wordt stopgezet.
 Deelstaten kunnen ook vervolgingen bevelen + deelnemen aan uitwerking van het
strafrechtelijk en veiligheidsbeleid.



1.1.1.1.2. DE GERECHTELIJK STRUCTUUR




1.1.1.1.2.1. BEVOEGDHEID IN EERSTE AANLEG

- In rechtbanken zetelen rechters (= magistraten van een rechtbank) die vonnissen (=
beslissing van een rechtbank) uitspreken
 Leiding ligt bij Procureur des Konings
 Burgerlijke zaken: vrederechte of rechtbank van eerste aanleg
 Strafzaken: correctionele rechtbank of politierechtbank
 Sociale zaken: arbeidsrechtbank
 Ondernemingszaken: ondernemingsrechtbank
- Tegen rechterlijke beslissingen kan hoger beroep worden gedaan (= zaak wordt opnieuw
beoordeeld door een rechtscollege dat zich hoger in de gerechtelijke hiërarchie bevindt)
 Hoger beroep tegen vrederechte of politierechtbank: rechtbank van eerste aanleg
 Hoger beroep tegen rechtbank van eerste aanleg of ondernemingsrechtbank: Hof
van beroep
 Hoger beroep tegen arbeidsrechtbank: Arbeidshof