Belgisch publiekrecht
BESTUREN
1. FEDERAAL NIVEAU (KONING + REGERING)
- Federaal niveau berust op uitvoerende macht bij de koning (benoemd ministers &
staatssecretarissen)
UM heeft alleen maar toegewezen bevoegdheden: (Art. 105 Gw.)
- Enkel bevoegdheden die volgens Grondwet en wet uitdrukkelijk zijn toegekend
DUS: elke handeling van de uitvoerende macht moet op grondwets- of wetsbepaling
steunen= wettigheidsbeginsel
Alles wat niet tot hun bevoegdheid behoort, wordt door wetgevende macht uitgevoerd.
- Koning heeft ook in beperkte mate zelfstandige verordenende bevoegdheid:
Kan in bepaalde aangelegenheden verordenende besluiten nemen zonder dat er een
wettelijke grondslag nodig is.
Gaat dan over: handhaving van o.o. en veiligheid (Art. 37 Gw.) & oprichting en
organisatie v.h. algemeen bestuur (Art. 107 Gw.)
Toegewezen bevoegdheden:
1. Algemene bevoegdheden
2. Bijzondere bevoegdheden
Specifiek: bevoegdheden voor UM maar parlement oefent hier controle op uit
1.1. ALGEMENE BEVOEGDHEDEN
1) Uitvoering van wetten (Art. 108 Gw.)
Deze bevoegdheid kan slechts toegepast worden indien er een wet of wetsbepaling is
die kan worden uitgevoerd.
Koning heeft wetgevend initiatiefrecht + verantwoordelijk voor uitvoering van de wet.
Beperkingen macht Koningen: verordenend optreden
a- Mag draagwijdte van een wet niet uitbreiden, beperken of wijzigen.
b- Vaak slechts in combinatie met uitdrukkelijke machtiging (wetgever geeft
opdracht aan Koning om verder te gaan dan slechts de uitvoering van de wet)
Wetgevende macht heeft hier geen bevoegdheid voor, wetgevende macht maakt
wetten en dat is het.
Vb. Wetgever beslist dat het goed zou zijn dat beroep van privedetective niet
iedereen zich zo kan noemen en dit beroep uitoefenen. Je mag dit alleen maar doen
als je daarvoor een vergunning hebt, pas als je die hebt kan je jezelf zo noemen.
Toelating moet ergens kunnen gevraagd worden (wet moet uigevoerd kunnen
worden), bevoegdheid van uitvoerende macht.
- Onderscheid:
a. Verordenend optreden: als UM nog extra regels toevoegen aan wet om uitvoering mogelijk
te maken
, Vb. Wetgever zegt om privédetective te worden moet je aan bepaalde voorwaarden voldoen
maar wetgever zegt dat Koning die voorwaarden mag bepalen.
b. Beschikkend optreden: regels toepassen op individuele gevallen ter uitvoering van de wet.
Vb. Na Koninklijk besluit waarin voorwaarden staan om privedetective te worden. Wanneer
persoon zich aanmeld hiervoor. Individuele beslissing of hij of zij dit krijgt of niet, UM beslist of
hij/zij die titel mag hebben of niet.
2) Handhaving van wetten
- Eigenlijk de taak van rechterlijke macht (strafrechter) (strafrechtelijke sanctie) maar
handhaving van wetten steeds vaker via het bestuur (uitvoerende macht) (bestuurlijke
sanctie).
Vb. Vaak bij sociaal recht via het bestuur.
- Waarom? Want capaciteitsprobleem bij rechterlijke macht (vermijden dat bepaald
wetsovertredend gedrag niet zou worden gesanctioneerd)
- RANDVOORWAARDEN:
1. Alternatieve manier om deviant gedrag te sanctioneren (overheidsdienst legt straf op en
niet strafrechter).
Als je gesanctioneerd wordt door UM, kan je niet door strafrechter nog eens beoordeeld
worden. Nooit 2 keer voor hetzelfde bestraft worden.
2. Als het bestuur mag handhaven, dan zal er altijd een beroep mogelijk op moeten zijn bij
een rechter.
1.2. BIJZONDERE BEVOEGDHEDEN
1) Vaststelling van statuut en benoeming van ambtenaren.
- Koning benoemt de ambtenaren bij het algemeen bestuur (federale overheidsdiensten: FOD
Binnenlandse zaken, FOD justitie,…)
- Wat is een ambtenaar?
Brede zin: Iedereen die deelneemt aan uitoefening van openbare macht (draagt bij tot
uitoefenen van staatsmacht)
Enge zin: iedereen die voor overheid werkt o.b.v. een statuut
- Wat is een statuut? (vb. rechters, politie, leger)
= rechten en plichten van ambtenaren in enge zin. Voor overheid werken.
- Verschil met arbeidsovereenkomst:
Gevolg in statutaire tewerkstellig: overheid kan je andere taken geven.
Arbeidsovereenkomst kan je niet éénzijdig wijzigen, statuut wel door de overheid
- Waarom liever met statuut werken?
Kan moeilijk einde worden gemaakt aan tewerkstelling. Bij arbeidsovereenkomst kan er
een opzeg zijn (werkgever die zegt dat ze hem niet meer willen) of ontslag met dringende
reden (Vb. als je steelt op je werk)
Statutaire ambtenaren kan hun tewerkstelling moeilijk einde aan gebracht worden.
Regering duidt ambtenaren aan
Arbeidsovereenkomst Statuut
1) Rechten en plichten worden geregeld 1) Rechten en plichten worden geregeld
via arbeidsovereenkomst. via statuut.
2) Niet éénzijdig wijzigbaar 2) Éénzijdig wijzigbaar door de overheid
3) Tewerkstelling kan makkelijk tene einde 3) Tewerkstelling kan moeilijk ten einde
gebracht worden gebracht worden
BESTUREN
1. FEDERAAL NIVEAU (KONING + REGERING)
- Federaal niveau berust op uitvoerende macht bij de koning (benoemd ministers &
staatssecretarissen)
UM heeft alleen maar toegewezen bevoegdheden: (Art. 105 Gw.)
- Enkel bevoegdheden die volgens Grondwet en wet uitdrukkelijk zijn toegekend
DUS: elke handeling van de uitvoerende macht moet op grondwets- of wetsbepaling
steunen= wettigheidsbeginsel
Alles wat niet tot hun bevoegdheid behoort, wordt door wetgevende macht uitgevoerd.
- Koning heeft ook in beperkte mate zelfstandige verordenende bevoegdheid:
Kan in bepaalde aangelegenheden verordenende besluiten nemen zonder dat er een
wettelijke grondslag nodig is.
Gaat dan over: handhaving van o.o. en veiligheid (Art. 37 Gw.) & oprichting en
organisatie v.h. algemeen bestuur (Art. 107 Gw.)
Toegewezen bevoegdheden:
1. Algemene bevoegdheden
2. Bijzondere bevoegdheden
Specifiek: bevoegdheden voor UM maar parlement oefent hier controle op uit
1.1. ALGEMENE BEVOEGDHEDEN
1) Uitvoering van wetten (Art. 108 Gw.)
Deze bevoegdheid kan slechts toegepast worden indien er een wet of wetsbepaling is
die kan worden uitgevoerd.
Koning heeft wetgevend initiatiefrecht + verantwoordelijk voor uitvoering van de wet.
Beperkingen macht Koningen: verordenend optreden
a- Mag draagwijdte van een wet niet uitbreiden, beperken of wijzigen.
b- Vaak slechts in combinatie met uitdrukkelijke machtiging (wetgever geeft
opdracht aan Koning om verder te gaan dan slechts de uitvoering van de wet)
Wetgevende macht heeft hier geen bevoegdheid voor, wetgevende macht maakt
wetten en dat is het.
Vb. Wetgever beslist dat het goed zou zijn dat beroep van privedetective niet
iedereen zich zo kan noemen en dit beroep uitoefenen. Je mag dit alleen maar doen
als je daarvoor een vergunning hebt, pas als je die hebt kan je jezelf zo noemen.
Toelating moet ergens kunnen gevraagd worden (wet moet uigevoerd kunnen
worden), bevoegdheid van uitvoerende macht.
- Onderscheid:
a. Verordenend optreden: als UM nog extra regels toevoegen aan wet om uitvoering mogelijk
te maken
, Vb. Wetgever zegt om privédetective te worden moet je aan bepaalde voorwaarden voldoen
maar wetgever zegt dat Koning die voorwaarden mag bepalen.
b. Beschikkend optreden: regels toepassen op individuele gevallen ter uitvoering van de wet.
Vb. Na Koninklijk besluit waarin voorwaarden staan om privedetective te worden. Wanneer
persoon zich aanmeld hiervoor. Individuele beslissing of hij of zij dit krijgt of niet, UM beslist of
hij/zij die titel mag hebben of niet.
2) Handhaving van wetten
- Eigenlijk de taak van rechterlijke macht (strafrechter) (strafrechtelijke sanctie) maar
handhaving van wetten steeds vaker via het bestuur (uitvoerende macht) (bestuurlijke
sanctie).
Vb. Vaak bij sociaal recht via het bestuur.
- Waarom? Want capaciteitsprobleem bij rechterlijke macht (vermijden dat bepaald
wetsovertredend gedrag niet zou worden gesanctioneerd)
- RANDVOORWAARDEN:
1. Alternatieve manier om deviant gedrag te sanctioneren (overheidsdienst legt straf op en
niet strafrechter).
Als je gesanctioneerd wordt door UM, kan je niet door strafrechter nog eens beoordeeld
worden. Nooit 2 keer voor hetzelfde bestraft worden.
2. Als het bestuur mag handhaven, dan zal er altijd een beroep mogelijk op moeten zijn bij
een rechter.
1.2. BIJZONDERE BEVOEGDHEDEN
1) Vaststelling van statuut en benoeming van ambtenaren.
- Koning benoemt de ambtenaren bij het algemeen bestuur (federale overheidsdiensten: FOD
Binnenlandse zaken, FOD justitie,…)
- Wat is een ambtenaar?
Brede zin: Iedereen die deelneemt aan uitoefening van openbare macht (draagt bij tot
uitoefenen van staatsmacht)
Enge zin: iedereen die voor overheid werkt o.b.v. een statuut
- Wat is een statuut? (vb. rechters, politie, leger)
= rechten en plichten van ambtenaren in enge zin. Voor overheid werken.
- Verschil met arbeidsovereenkomst:
Gevolg in statutaire tewerkstellig: overheid kan je andere taken geven.
Arbeidsovereenkomst kan je niet éénzijdig wijzigen, statuut wel door de overheid
- Waarom liever met statuut werken?
Kan moeilijk einde worden gemaakt aan tewerkstelling. Bij arbeidsovereenkomst kan er
een opzeg zijn (werkgever die zegt dat ze hem niet meer willen) of ontslag met dringende
reden (Vb. als je steelt op je werk)
Statutaire ambtenaren kan hun tewerkstelling moeilijk einde aan gebracht worden.
Regering duidt ambtenaren aan
Arbeidsovereenkomst Statuut
1) Rechten en plichten worden geregeld 1) Rechten en plichten worden geregeld
via arbeidsovereenkomst. via statuut.
2) Niet éénzijdig wijzigbaar 2) Éénzijdig wijzigbaar door de overheid
3) Tewerkstelling kan makkelijk tene einde 3) Tewerkstelling kan moeilijk ten einde
gebracht worden gebracht worden
