Samenvatting 'Grondslagen van het (straf)recht' Thema 6

Grondslagen van het strafrecht
THEMA 6: RECHTSHANDHAVING

1 DE RECHTERLIJKE MACHT

- Begrip rechterlijke macht in te delen in 2:
a) Organiek:
 Zoals het in de Grondwet staat
 Uitgeoefend door hoven en rechtbanken
b) Functioneel: alle geschillen
 Onderscheid maken om verschil in bevoegdheid tss. Gewone en
publiekrechtelijke rechtscolleges te begrijpen:

Hoe bepalen of het subjectief- of objectie geschil is? Kijken naar het voorwerp van
geschil (is het publiek- of privaatrecht?)

I) Subjectieve geschillen:
 Burgerlijke en politieke rechten
 Bevoegdheid van gewone hoven en rechtbanken
Vb. Burger kan welbepaald gedrag eisen van de overheid.
 Overheid heeft geen beoordelingsmogelijkheid, slechts gebonden
bevoegdheid.
II) Objectieve geschillen:
 Legaliteit van het overheidshandelen
 Bevoegdheid van administratieve rechtscolleges, vooral RvS (behoren
niet tot gewone hoven en rechtbanken)
 Kan als burger niet onmiddellijk bepaald gedrag eisen van de overheid.
 Overheid heeft discretionaire bevoegdheid (mag beleidskeuze maken)
- Stelt Raad van State vast dat administratieve overheid fout heeft begaan? Kan
schadevergoeding toekennen aan de burger:
 2 gevallen van schadevergoeding:
1) O.b.v. de onwettigheid van de bestuurshandeling
2) O.b.v. fout
- Publiekrechtelijke, scheidsrechterlijke en tuchtrechtelijke colleges:
 Beslechten geschillen: doen aan rechtspraak in de brede zin
 Oordelen over= verticaal verhouding tussen de overheid en rechtssubject
- Tuchtrechtelijke rechtscolleges:
 Functioneren slechts binnen bepaalde beroepsorganisaties
 Sanctioneren inbreuken op de beroepsdeontologie
- Scheidsrechterlijke colleges:
 Worden voor een zaak samengesteld
 In bepaalde sector werkzaam

Werken allemaal volgens gerechtelijke wetboek (gemeenrecht)

, 2 CONTROLE OP DE NALEVING VAN HET RECHT: HOVEN EN
RECHTBANKEN


ORGANISATIE: HIËRARCHIE




Rechtbanken Hoven

- Meestal eerste aanleg - Meestal beroep van cassatie
- Rechters - Raadsheren
- Vonnissen (kan je nog tegen in  Zittende magistraat: Procureur
beroep gaan) des Konings
 Staande magistraat: Procureur-
Generaal
- Arresten (niet in beroep gaan)


- “Burgerlijke rechtbanken” voor privaatrechtelijke geschillen (ALG.)
 Vredegerecht en rechtbank van eerste aanleg, hof van beroep en Hof van
Cassatie
- Strafrechtbanken voor strafzaken (BIJZ)
 Politierechtbank, rechtbank van eerste aanleg, hof van beroep en Hof van
Cassatie
NIET strikt gescheiden! Vb. Burgerlijke en strafkamers IN rechtbank van eerste
aanleg!

 Top: Hof van Cassatie
 Oordeelt over toepassing van de rechtsregels voor het hele rijk.
 5 hoven van beroep & 5 arbeidshoven
 Hoven van beroep ingesteld tegen vonnissen van de rechtbank van 1 e aanleg en
van ondernemingsrechtbank
 Arbeidshoven ingesteld tegen beslissingen van de arbeidsrechtbanken.
 Rechtbank van 1e aanleg, ondernemingsrechtbank, arbeidsrechtbank en
politierechtbank
 Rechtbank van 1e aanleg is de algemene rechtbank (vb. wanbedrijven)
 Bevat 4 afdelingen die elk oordelen over verschillende zaken:
1. Correctionele rechtbank: voor strafzaken
Oa. Onderzoeksrechter, raadkamer, beroep
2. Burgerlijke rechtbank: burgerlijke zaken
Oa. Beslagrechter, fiscale kamer, beroep
3. Strafuitvoeringsrechtbank: uitvoering van straffen
Oa. Vervroegde vrijkoming, elektronisch toezicht van gedetineerden
4. Familiejeugdrechtbank: jeugd- en familiezaken en kamer voor minnelijke
schikking
 Onderste: vrederechters in vredegerecht