PERSONEN- EN FAMILIERECHT
1
,Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 5
1. Situering............................................................................................................................................................5
2. Bronnen.............................................................................................................................................................5
3. Algemene inhoud..............................................................................................................................................5
4. Colleges.............................................................................................................................................................6
5. Cursusmateriaal................................................................................................................................................6
6. Evaluatie/ examen............................................................................................................................................6
7. Eindtermen.......................................................................................................................................................6
8. Verwachtingen tav studenten..........................................................................................................................7
HFST 1: DE VIER KWADRANTEN...................................................................................................................... 8
HFST 2: PERSONEN....................................................................................................................................... 10
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................10
Het begrip persoon: algemeen.......................................................................................................................10
Voorbijgestreefd?...........................................................................................................................................10
2. De natuurlijke persoon...................................................................................................................................11
De geboorte....................................................................................................................................................11
De afwezigheid...............................................................................................................................................12
De gerechtelijke vaststelling van overlijden...................................................................................................13
3. De persoonlijkheidsrechten............................................................................................................................14
Waarover gaat het?........................................................................................................................................14
Heikele kwesties.............................................................................................................................................14
4. De juridische persoon en zijn staat.................................................................................................................15
1) Staat............................................................................................................................................................15
2) Vorderingen van staat................................................................................................................................17
3) Bezit van staat............................................................................................................................................17
5. De identificatie van de persoon......................................................................................................................18
1) De (familie)naam........................................................................................................................................18
2) De voornaam..............................................................................................................................................20
3) De woon- en verblijfplaats.........................................................................................................................20
4) Van geslacht naar geslacht en gender.......................................................................................................21
HFST 3: BELGEN EN VREEMDELINGEN........................................................................................................... 23
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................23
2. De Belgische nationaliteit verwerven.............................................................................................................24
3. De Belgische nationaliteit verliezen................................................................................................................27
HFST 4: onbekwaam en onder bewind gestelden..........................................................................................31
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................31
2. Onbekwaamheid.............................................................................................................................................31
3. Bewind............................................................................................................................................................32
HFST 5: minderjarigen.................................................................................................................................. 34
2
, 1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................34
2. Niet-ontvoogde minderjarigen.......................................................................................................................34
De onbekwaamheid........................................................................................................................................34
Het bewind.....................................................................................................................................................35
3. Ontvoogde minderjarigen...............................................................................................................................41
4. Meerderjarigen...............................................................................................................................................42
HFST 6: beschermde meerderjarigen............................................................................................................ 43
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................43
2. Toepassingsgebied..........................................................................................................................................44
3. Buitengerechtelijke bescherming...................................................................................................................45
1: zijn rechtshandelingen van een wilsonbekwaam persoon geldig?............................................................45
2: is er een manier om handelingsonbekwaamheid te vermijden en toch bescherming te bieden? ->
informeel bewind...........................................................................................................................................47
4. Rechterlijke bescherming................................................................................................................................48
Kunnen we een persoon beschermen door hem handelingsonbekwaam te verklaren?..............................48
De negatieve zijde: onbekwaamheid.............................................................................................................49
De positieve zijde: bewind..............................................................................................................................50
HFST 7: geesteszieken.................................................................................................................................. 56
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................56
2. Exclusief karakter van de wet.........................................................................................................................57
3. Materiële toepassingsvoorwaarden...............................................................................................................57
4. Maatregelen...................................................................................................................................................59
5. De bekwaamheid van de opgenomen geesteszieken.....................................................................................60
HFST 8-11: FAMILIES, ECHTGENOTEN, WETTELIJKE SAMENWONERS, FEITELIJKE SAMENWONERS.................61
Met z’n twee.......................................................................................................................................................61
Huwelijk..........................................................................................................................................................62
Wettelijke samenwoning................................................................................................................................66
Feitelijke samenwoning..................................................................................................................................67
Niet meer samen................................................................................................................................................68
Huwelijk..........................................................................................................................................................68
Wettelijke samenwoning................................................................................................................................71
Feitelijke samenwoning..................................................................................................................................72
Oefeningen H8-11: families, echtgenoten, wettelijke samenwoners, feitelijke samenwoners........................73
Casus 1................................................................................................................................................................73
Casus 2................................................................................................................................................................74
Casus 3................................................................................................................................................................74
HFST 12: ouders........................................................................................................................................... 75
1) Inleiding: inkt, bloed, melk, water..................................................................................................................75
Inkt: juridische ouderschap............................................................................................................................75
Bloed: biologisch ouderschap.........................................................................................................................75
Melk: sociaal ouderschap...............................................................................................................................75
Water: intentioneel ouderschap....................................................................................................................75
2) De afstamming...............................................................................................................................................75
3
, Historiek en afstamming................................................................................................................................75
Uitgangspunten in het afstammingsrecht......................................................................................................76
Afstamming van rechtswege..........................................................................................................................78
De erkenning..................................................................................................................................................80
Gerechtelijke vestiging...................................................................................................................................82
3) De adoptie......................................................................................................................................................83
HFST 13: opvoeders..................................................................................................................................... 86
Ouderlijk gezag...................................................................................................................................................86
Evoluties.........................................................................................................................................................86
Inhoud.............................................................................................................................................................86
Titularissen.....................................................................................................................................................87
Uitoefening.........................................................................................................................................................87
Andere gezagsvormen....................................................................................................................................89
Contact...............................................................................................................................................................91
Handhaving gezag en contact.........................................................................................................................91
Onderhoudsplicht ouders...............................................................................................................................92
Overheidstoezicht...........................................................................................................................................93
HFST 14: verwanten..................................................................................................................................... 96
Soorten...............................................................................................................................................................96
Bloedverwantschap........................................................................................................................................96
Graden en lijnen van verwantschap...............................................................................................................97
Keuzeverwantschap........................................................................................................................................97
Inhoud.................................................................................................................................................................98
Huwelijksbeletselen........................................................................................................................................98
Verbod tot afstamming..................................................................................................................................98
Familiale rechten en plichten.........................................................................................................................98
Onderhoudsrecht................................................................................................................................................99
Algemeen........................................................................................................................................................99
Beginselen......................................................................................................................................................99
Bij leven en na overlijden.............................................................................................................................101
Oefeningen ouders, opvoederen en kinderen – verwanten.........................................................................102
Casus 1..............................................................................................................................................................102
Casus 2..............................................................................................................................................................102
Casus 3..............................................................................................................................................................102
Casus 4..............................................................................................................................................................103
Casus 5..............................................................................................................................................................103
4
1
,Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 5
1. Situering............................................................................................................................................................5
2. Bronnen.............................................................................................................................................................5
3. Algemene inhoud..............................................................................................................................................5
4. Colleges.............................................................................................................................................................6
5. Cursusmateriaal................................................................................................................................................6
6. Evaluatie/ examen............................................................................................................................................6
7. Eindtermen.......................................................................................................................................................6
8. Verwachtingen tav studenten..........................................................................................................................7
HFST 1: DE VIER KWADRANTEN...................................................................................................................... 8
HFST 2: PERSONEN....................................................................................................................................... 10
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................10
Het begrip persoon: algemeen.......................................................................................................................10
Voorbijgestreefd?...........................................................................................................................................10
2. De natuurlijke persoon...................................................................................................................................11
De geboorte....................................................................................................................................................11
De afwezigheid...............................................................................................................................................12
De gerechtelijke vaststelling van overlijden...................................................................................................13
3. De persoonlijkheidsrechten............................................................................................................................14
Waarover gaat het?........................................................................................................................................14
Heikele kwesties.............................................................................................................................................14
4. De juridische persoon en zijn staat.................................................................................................................15
1) Staat............................................................................................................................................................15
2) Vorderingen van staat................................................................................................................................17
3) Bezit van staat............................................................................................................................................17
5. De identificatie van de persoon......................................................................................................................18
1) De (familie)naam........................................................................................................................................18
2) De voornaam..............................................................................................................................................20
3) De woon- en verblijfplaats.........................................................................................................................20
4) Van geslacht naar geslacht en gender.......................................................................................................21
HFST 3: BELGEN EN VREEMDELINGEN........................................................................................................... 23
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................23
2. De Belgische nationaliteit verwerven.............................................................................................................24
3. De Belgische nationaliteit verliezen................................................................................................................27
HFST 4: onbekwaam en onder bewind gestelden..........................................................................................31
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................31
2. Onbekwaamheid.............................................................................................................................................31
3. Bewind............................................................................................................................................................32
HFST 5: minderjarigen.................................................................................................................................. 34
2
, 1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................34
2. Niet-ontvoogde minderjarigen.......................................................................................................................34
De onbekwaamheid........................................................................................................................................34
Het bewind.....................................................................................................................................................35
3. Ontvoogde minderjarigen...............................................................................................................................41
4. Meerderjarigen...............................................................................................................................................42
HFST 6: beschermde meerderjarigen............................................................................................................ 43
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................43
2. Toepassingsgebied..........................................................................................................................................44
3. Buitengerechtelijke bescherming...................................................................................................................45
1: zijn rechtshandelingen van een wilsonbekwaam persoon geldig?............................................................45
2: is er een manier om handelingsonbekwaamheid te vermijden en toch bescherming te bieden? ->
informeel bewind...........................................................................................................................................47
4. Rechterlijke bescherming................................................................................................................................48
Kunnen we een persoon beschermen door hem handelingsonbekwaam te verklaren?..............................48
De negatieve zijde: onbekwaamheid.............................................................................................................49
De positieve zijde: bewind..............................................................................................................................50
HFST 7: geesteszieken.................................................................................................................................. 56
1. Waarover gaat het?........................................................................................................................................56
2. Exclusief karakter van de wet.........................................................................................................................57
3. Materiële toepassingsvoorwaarden...............................................................................................................57
4. Maatregelen...................................................................................................................................................59
5. De bekwaamheid van de opgenomen geesteszieken.....................................................................................60
HFST 8-11: FAMILIES, ECHTGENOTEN, WETTELIJKE SAMENWONERS, FEITELIJKE SAMENWONERS.................61
Met z’n twee.......................................................................................................................................................61
Huwelijk..........................................................................................................................................................62
Wettelijke samenwoning................................................................................................................................66
Feitelijke samenwoning..................................................................................................................................67
Niet meer samen................................................................................................................................................68
Huwelijk..........................................................................................................................................................68
Wettelijke samenwoning................................................................................................................................71
Feitelijke samenwoning..................................................................................................................................72
Oefeningen H8-11: families, echtgenoten, wettelijke samenwoners, feitelijke samenwoners........................73
Casus 1................................................................................................................................................................73
Casus 2................................................................................................................................................................74
Casus 3................................................................................................................................................................74
HFST 12: ouders........................................................................................................................................... 75
1) Inleiding: inkt, bloed, melk, water..................................................................................................................75
Inkt: juridische ouderschap............................................................................................................................75
Bloed: biologisch ouderschap.........................................................................................................................75
Melk: sociaal ouderschap...............................................................................................................................75
Water: intentioneel ouderschap....................................................................................................................75
2) De afstamming...............................................................................................................................................75
3
, Historiek en afstamming................................................................................................................................75
Uitgangspunten in het afstammingsrecht......................................................................................................76
Afstamming van rechtswege..........................................................................................................................78
De erkenning..................................................................................................................................................80
Gerechtelijke vestiging...................................................................................................................................82
3) De adoptie......................................................................................................................................................83
HFST 13: opvoeders..................................................................................................................................... 86
Ouderlijk gezag...................................................................................................................................................86
Evoluties.........................................................................................................................................................86
Inhoud.............................................................................................................................................................86
Titularissen.....................................................................................................................................................87
Uitoefening.........................................................................................................................................................87
Andere gezagsvormen....................................................................................................................................89
Contact...............................................................................................................................................................91
Handhaving gezag en contact.........................................................................................................................91
Onderhoudsplicht ouders...............................................................................................................................92
Overheidstoezicht...........................................................................................................................................93
HFST 14: verwanten..................................................................................................................................... 96
Soorten...............................................................................................................................................................96
Bloedverwantschap........................................................................................................................................96
Graden en lijnen van verwantschap...............................................................................................................97
Keuzeverwantschap........................................................................................................................................97
Inhoud.................................................................................................................................................................98
Huwelijksbeletselen........................................................................................................................................98
Verbod tot afstamming..................................................................................................................................98
Familiale rechten en plichten.........................................................................................................................98
Onderhoudsrecht................................................................................................................................................99
Algemeen........................................................................................................................................................99
Beginselen......................................................................................................................................................99
Bij leven en na overlijden.............................................................................................................................101
Oefeningen ouders, opvoederen en kinderen – verwanten.........................................................................102
Casus 1..............................................................................................................................................................102
Casus 2..............................................................................................................................................................102
Casus 3..............................................................................................................................................................102
Casus 4..............................................................................................................................................................103
Casus 5..............................................................................................................................................................103
4