Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
HBO-Rechten – Afstudeerstage
AFSTUDEEROPDRACHT
‘Op welke wijze geeft de rechtspraak invulling aan zijn bevoegdheid om vervangende
toestemming voor verhuizing van gescheiden ouders met één of meer kinderen te
verlenen ex artikel 1:253a BW?’
Leonie Kok 525700
Student aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
In opdracht van Grootjans Advocaten
Afstudeerscriptie februari 2017 – juni 2017
Pagina 1 van 59
,Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
Afstudeerscriptie HBO-Rechten
Periode
Februari 2017 – juni 2017
Opleiding
Faculteit Economie, Management en Recht
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Ruitenberglaan 31
6826 CC Arnhem
Student
Leonie Kok
Adres
Postcode / plaats
E: …
T: …
Studentnummer: 525700
Organisatie
Grootjans Advocaten
Prins Hendrikstraat 38
7001 GL Doetinchem
E:
T: 0314-342440
Praktijkbegeleider
Dhr. mr. Jeffrey Zeegers
Docentbegeleider
Mw. mr. Anouk Hofmeijer
Mail
Tweede lezer
Dhr. mr. Naim Menouar
Mail
Pagina 2 van 59
,Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
Voorwoord
Voor u ligt mijn eindscriptie ‘Op welke wijze geeft de rechtspraak invulling aan zijn
bevoegdheid om vervangende toestemming voor verhuizing van gescheiden ouders met één
of meer kinderen te verlenen ex artikel 1:253a BW?’. Deze eindscriptie heb ik geschreven als
afstudeeropdracht van de opleiding HBO-Rechten aan de Hogeschool van Arnhem en
Nijmegen.
Tijdens mijn stageperiode van 6 februari 2017 tot en met 23 juni 2017 ben ik met deze
eindscriptie bezig geweest. Het afgelopen halfjaar heb ik veel tijd besteed aan het opzoeken
van casussen en het analyseren daarvan. Desondanks heb ik veel plezier aan het schrijven
van dit onderzoek gehad.
Op deze plaats wil ik een aantal personen bedanken. Graag wil ik hierbij dhr. mr. Jeffrey
Zeegers en de andere collega’s bij Grootjans Advocaten bedanken voor de kans en de
begeleiding die ik heb gekregen om mijn onderzoeksverslag te voltooien. Ik heb grote
waardering voor het laagdrempelige karakter en de toch professionele uitstraling van
Grootjans Advocaten. Ik heb het derhalve altijd prettig gevonden om hier werkzaam te zijn.
Voorts wil ik ook graag mijn eerste lezer mw. mr. Anouk Hofmeijer bedanken voor haar tijd,
begrip en nuttige adviezen. Daarnaast wil ik graag mijn tweede lezer dhr. mr. Naim Menouar
bedanken.
Voorafgaand aan en gedurende mijn afstudeerscriptie heb ik tevens de nodige werkervaring
bij Advocatenkantoor Geurts en Advocatenkantoor Buijsrogge opgedaan. Ik wil ook graag
dhr. mr. Mario Geurts en mw. mr. Marry Buijsrogge bedanken voor de ondersteuning, die zij
mij hebben gegeven.
Dan rest mij nog mijn familie te danken. In het bijzonder wil ik mijn dank uitspreken voor alle
hulp, steun en adviezen, die ik van mijn moeder en mijn oma heb gekregen.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Arnhem, 9 mei 2017
Leonie Kok
Pagina 3 van 59
,Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
Lijst van afkortingen en begrippen
Afkortingen
BW Burgerlijk Wetboek
EB Tijdschrift voor Scheidingsrecht
EHRM Europees Hof voor de Rechten van de Mens
etc. et cetera
FJR Tijdschrift voor Familie- en Jeugdrecht
Gw Grondwet
hfd. hoofdstuk
HR Hoge Raad der Nederlanden
Hof gerechtshof
IVRK Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind
jo. juncto
Kamerstukken II Kamerstukken Tweede Kamer
LOVF Landelijk Overleg Vakinhoud Familie- en Jeugdrecht
NJ Tijdschrift Nederlandse Jurisprudentie
o.a. onder andere
p. pagina
Rb. rechtbank
REP Tijdschrift Relatierecht En Praktijk
RFR Tijdschrift Rechtspraak Familierecht
Rv Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
RvdK Raad voor de Kinderbescherming
Begrippen
Achterblijvende ouder: De ouder die niet zal verhuizen.
Verhuizende ouder: De ouder die voornemens is te gaan verhuizen.
Kind: Ieder mens jonger dan achttien jaar (art. 1 IVRK).
Scheiding: Dit omvat de echtscheiding, ontbinding van het
geregistreerd partnerschap of samenwonende
ouders die hun relatie beëindigen.
Pagina 4 van 59
,Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
Inhoudsopgave
Pagina
Samenvatting........................................................................................................... 7
Hoofdstuk
1 Inleiding………………………………………………………………………………….. 8
1.1 Introductie……………………………………………………………………………... 8
1.2 Aanleiding……………………………………………………………………………... 8
1.3 Doelstelling……………………………………………………………………………. 8
1.4 Afbakening onderzoek……………………………………………………………….. 9
1.5 Onderzoeksvraag en deelvragen…………………………………………………… 9
1.6 Gebruikte bronnen onderzoeksmethoden…………………………………………. 10
1.7 Vooruitblik op de tekst……………………………………………………………….. 11
2 Wat is de rechtspositie van gescheiden ouders met betrekking tot de
vervangende toestemming voor verhuizing?............................................................ 12
2.1 Inleiding……………………………………………………………………………… 12
2.2 De totstandkoming van artikel 1:253a BW………………………………………. 12
2.3 Geschillenregeling………………………………………………………………….. 13
2.4 Het ouderlijk gezag………………………………………………………………… 14
2.4.1 Gezamenlijk gezag.…………………………………………………………… 15
2.5 Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding………….. 16
2.5.1 De werking van het ouderschapsplan………………………………………... 16
2.5.1.1 Zorgregeling………………………………………………………………. 17
2.5.1.2 Verhuisclausule………………………………………………………….. 17
2.5.1.3 Halen en brengen van het kind………………………………………… 17
2.5.1.4 Nakoming van het ouderschapsplan…………………………………... 18
2.5.2 Gelijkwaardig ouderschap……………………………………………………. 18
2.6 Conclusie………………………………………………………………………….... 19
3 Op welke wijze toetst de rechter het wettelijk kader van artikel 1:253a BW?........ 20
3.1 Inleiding……………………………………………………………………………… 20
3.2 Hoe verloopt de procedure?............................................................................ 20
3.3 Het belang van het kind………………………………………………………….... 21
3.4 De uitwerking van de criteria van artikel 1:253a BW…………………………... 23
3.4.1 Het recht en belang van de ouder om te verhuizen en in vrijheid zijn of
haar leven opnieuw in te richten…………………………………………….. 23
3.4.2 De noodzaak om te verhuizen…………………………………………….… 23
3.4.3 De mate waarin de verhuizing is doordacht en voorbereid……………..... 27
3.4.4 De door de ouder geboden alternatieven en maatregelen om de
gevolgen van de verhuizing voor de minderjarige en de andere ouder
te verzachten en/of te compenseren………………………..…………….... 28
3.4.5 De mate waarin partijen in staat zijn tot onderlinge communicatie en
overleg……………………………………………………………..…………… 29
3.4.6 De rechten van de andere ouder en de minderjarige op onverminderd
contact met elkaar in hun vertrouwde omgeving……………….…………. 30
3.4.7 De verdeling van de zorgtaken en continuïteit van de zorg…….……….. 31
3.4.8 De frequentie van het contact tussen de minderjarige en de andere
ouder voor en na de verhuizing…………………………………….………. 31
3.4.9 De leeftijd van de minderjarige, zijn/haar mening en de mate waarin
hij/zij is geworteld in zijn/haar omgeving of juist gewend is aan
verhuizingen…………………………………………………………..……….. 32
Pagina 5 van 59
, Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
3.4.10 De (extra) kosten van de omgang na de verhuizing…………….………. 34
3.5 Welk criterium prevaleert boven de andere criteria?....................................... 34
3.6 Conclusie………………………………………………………………………..…... 38
4 Wat zijn de overige feiten en omstandigheden waar de rechter rekening mee
houdt bij de toetsing van art. 1:253a BW………………………………………………. 40
4.1 Inleiding……………………………………………………………………………… 40
4.2 Emigratie……………………………………………………………….……………. 40
4.3 Co-ouderschap……………………………………………………………………... 42
4.4 Conclusie……………………………………………………………………………. 43
5 Conclusies en aanbevelingen…………………………………………………………. 45
5.1 Inleiding……………………………………………………………………………... 45
5.2 Conclusies………………………………………………………………………….. 45
5.3 Aanbevelingen……………………………………………………………………… 48
6 Bronnenlijst..…………………………………………………………………………….. 49
7 Bijlage…………………………………………………………………………………... 53
Bijlage I…………………………………………………………………………………... 53
Pagina 6 van 59
HBO-Rechten – Afstudeerstage
AFSTUDEEROPDRACHT
‘Op welke wijze geeft de rechtspraak invulling aan zijn bevoegdheid om vervangende
toestemming voor verhuizing van gescheiden ouders met één of meer kinderen te
verlenen ex artikel 1:253a BW?’
Leonie Kok 525700
Student aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
In opdracht van Grootjans Advocaten
Afstudeerscriptie februari 2017 – juni 2017
Pagina 1 van 59
,Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
Afstudeerscriptie HBO-Rechten
Periode
Februari 2017 – juni 2017
Opleiding
Faculteit Economie, Management en Recht
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Ruitenberglaan 31
6826 CC Arnhem
Student
Leonie Kok
Adres
Postcode / plaats
E: …
T: …
Studentnummer: 525700
Organisatie
Grootjans Advocaten
Prins Hendrikstraat 38
7001 GL Doetinchem
E:
T: 0314-342440
Praktijkbegeleider
Dhr. mr. Jeffrey Zeegers
Docentbegeleider
Mw. mr. Anouk Hofmeijer
Tweede lezer
Dhr. mr. Naim Menouar
Pagina 2 van 59
,Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
Voorwoord
Voor u ligt mijn eindscriptie ‘Op welke wijze geeft de rechtspraak invulling aan zijn
bevoegdheid om vervangende toestemming voor verhuizing van gescheiden ouders met één
of meer kinderen te verlenen ex artikel 1:253a BW?’. Deze eindscriptie heb ik geschreven als
afstudeeropdracht van de opleiding HBO-Rechten aan de Hogeschool van Arnhem en
Nijmegen.
Tijdens mijn stageperiode van 6 februari 2017 tot en met 23 juni 2017 ben ik met deze
eindscriptie bezig geweest. Het afgelopen halfjaar heb ik veel tijd besteed aan het opzoeken
van casussen en het analyseren daarvan. Desondanks heb ik veel plezier aan het schrijven
van dit onderzoek gehad.
Op deze plaats wil ik een aantal personen bedanken. Graag wil ik hierbij dhr. mr. Jeffrey
Zeegers en de andere collega’s bij Grootjans Advocaten bedanken voor de kans en de
begeleiding die ik heb gekregen om mijn onderzoeksverslag te voltooien. Ik heb grote
waardering voor het laagdrempelige karakter en de toch professionele uitstraling van
Grootjans Advocaten. Ik heb het derhalve altijd prettig gevonden om hier werkzaam te zijn.
Voorts wil ik ook graag mijn eerste lezer mw. mr. Anouk Hofmeijer bedanken voor haar tijd,
begrip en nuttige adviezen. Daarnaast wil ik graag mijn tweede lezer dhr. mr. Naim Menouar
bedanken.
Voorafgaand aan en gedurende mijn afstudeerscriptie heb ik tevens de nodige werkervaring
bij Advocatenkantoor Geurts en Advocatenkantoor Buijsrogge opgedaan. Ik wil ook graag
dhr. mr. Mario Geurts en mw. mr. Marry Buijsrogge bedanken voor de ondersteuning, die zij
mij hebben gegeven.
Dan rest mij nog mijn familie te danken. In het bijzonder wil ik mijn dank uitspreken voor alle
hulp, steun en adviezen, die ik van mijn moeder en mijn oma heb gekregen.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Arnhem, 9 mei 2017
Leonie Kok
Pagina 3 van 59
,Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
Lijst van afkortingen en begrippen
Afkortingen
BW Burgerlijk Wetboek
EB Tijdschrift voor Scheidingsrecht
EHRM Europees Hof voor de Rechten van de Mens
etc. et cetera
FJR Tijdschrift voor Familie- en Jeugdrecht
Gw Grondwet
hfd. hoofdstuk
HR Hoge Raad der Nederlanden
Hof gerechtshof
IVRK Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind
jo. juncto
Kamerstukken II Kamerstukken Tweede Kamer
LOVF Landelijk Overleg Vakinhoud Familie- en Jeugdrecht
NJ Tijdschrift Nederlandse Jurisprudentie
o.a. onder andere
p. pagina
Rb. rechtbank
REP Tijdschrift Relatierecht En Praktijk
RFR Tijdschrift Rechtspraak Familierecht
Rv Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
RvdK Raad voor de Kinderbescherming
Begrippen
Achterblijvende ouder: De ouder die niet zal verhuizen.
Verhuizende ouder: De ouder die voornemens is te gaan verhuizen.
Kind: Ieder mens jonger dan achttien jaar (art. 1 IVRK).
Scheiding: Dit omvat de echtscheiding, ontbinding van het
geregistreerd partnerschap of samenwonende
ouders die hun relatie beëindigen.
Pagina 4 van 59
,Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
Inhoudsopgave
Pagina
Samenvatting........................................................................................................... 7
Hoofdstuk
1 Inleiding………………………………………………………………………………….. 8
1.1 Introductie……………………………………………………………………………... 8
1.2 Aanleiding……………………………………………………………………………... 8
1.3 Doelstelling……………………………………………………………………………. 8
1.4 Afbakening onderzoek……………………………………………………………….. 9
1.5 Onderzoeksvraag en deelvragen…………………………………………………… 9
1.6 Gebruikte bronnen onderzoeksmethoden…………………………………………. 10
1.7 Vooruitblik op de tekst……………………………………………………………….. 11
2 Wat is de rechtspositie van gescheiden ouders met betrekking tot de
vervangende toestemming voor verhuizing?............................................................ 12
2.1 Inleiding……………………………………………………………………………… 12
2.2 De totstandkoming van artikel 1:253a BW………………………………………. 12
2.3 Geschillenregeling………………………………………………………………….. 13
2.4 Het ouderlijk gezag………………………………………………………………… 14
2.4.1 Gezamenlijk gezag.…………………………………………………………… 15
2.5 Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding………….. 16
2.5.1 De werking van het ouderschapsplan………………………………………... 16
2.5.1.1 Zorgregeling………………………………………………………………. 17
2.5.1.2 Verhuisclausule………………………………………………………….. 17
2.5.1.3 Halen en brengen van het kind………………………………………… 17
2.5.1.4 Nakoming van het ouderschapsplan…………………………………... 18
2.5.2 Gelijkwaardig ouderschap……………………………………………………. 18
2.6 Conclusie………………………………………………………………………….... 19
3 Op welke wijze toetst de rechter het wettelijk kader van artikel 1:253a BW?........ 20
3.1 Inleiding……………………………………………………………………………… 20
3.2 Hoe verloopt de procedure?............................................................................ 20
3.3 Het belang van het kind………………………………………………………….... 21
3.4 De uitwerking van de criteria van artikel 1:253a BW…………………………... 23
3.4.1 Het recht en belang van de ouder om te verhuizen en in vrijheid zijn of
haar leven opnieuw in te richten…………………………………………….. 23
3.4.2 De noodzaak om te verhuizen…………………………………………….… 23
3.4.3 De mate waarin de verhuizing is doordacht en voorbereid……………..... 27
3.4.4 De door de ouder geboden alternatieven en maatregelen om de
gevolgen van de verhuizing voor de minderjarige en de andere ouder
te verzachten en/of te compenseren………………………..…………….... 28
3.4.5 De mate waarin partijen in staat zijn tot onderlinge communicatie en
overleg……………………………………………………………..…………… 29
3.4.6 De rechten van de andere ouder en de minderjarige op onverminderd
contact met elkaar in hun vertrouwde omgeving……………….…………. 30
3.4.7 De verdeling van de zorgtaken en continuïteit van de zorg…….……….. 31
3.4.8 De frequentie van het contact tussen de minderjarige en de andere
ouder voor en na de verhuizing…………………………………….………. 31
3.4.9 De leeftijd van de minderjarige, zijn/haar mening en de mate waarin
hij/zij is geworteld in zijn/haar omgeving of juist gewend is aan
verhuizingen…………………………………………………………..……….. 32
Pagina 5 van 59
, Afstudeerscriptie L.M. Kok – Vervangende toestemming voor verhuizing
3.4.10 De (extra) kosten van de omgang na de verhuizing…………….………. 34
3.5 Welk criterium prevaleert boven de andere criteria?....................................... 34
3.6 Conclusie………………………………………………………………………..…... 38
4 Wat zijn de overige feiten en omstandigheden waar de rechter rekening mee
houdt bij de toetsing van art. 1:253a BW………………………………………………. 40
4.1 Inleiding……………………………………………………………………………… 40
4.2 Emigratie……………………………………………………………….……………. 40
4.3 Co-ouderschap……………………………………………………………………... 42
4.4 Conclusie……………………………………………………………………………. 43
5 Conclusies en aanbevelingen…………………………………………………………. 45
5.1 Inleiding……………………………………………………………………………... 45
5.2 Conclusies………………………………………………………………………….. 45
5.3 Aanbevelingen……………………………………………………………………… 48
6 Bronnenlijst..…………………………………………………………………………….. 49
7 Bijlage…………………………………………………………………………………... 53
Bijlage I…………………………………………………………………………………... 53
Pagina 6 van 59
