Samenvatting artikel ‘Ystehede P.J. - Contested
spaces. On crime museums, monuments and
memorials (2016)’
1. Inleiding
8 mei 2010: protesten voor museo di antropologia criminale "Cesare Lombroso" (het Lombroso
Museum) in Turijn, Italië
Protestanten riepen dat Lombroso een racist was en Mazzini een terrorist
Beppe Grillo (bekend persoon) vergelijkt het museum in zijn blog met een museum gewijd
aan Alfred Rosenberg (het brein achter het nazisme)
o Het Rozenberg museum met Joodse overblijfselen, inclusief skeletten en
opengesneden schedels
o Het Lombroso museum (het brein achter het idee dat Noord-Italianen superieur zijn
aan Zuid-Italianen) met overblijfselen van de als misdadigers bestempelde Zuid-
Italiaanse patriotten
volgens hem moet museum sluiten of tenminste overblijfselen terugbrengen naar hun
geboorteplaatsen
Protestanten zeggen dat Lombroso
o Trouwe aanhanger was van invasie en bezetting door Piemonte van het zuiden van
Italië
o Zijn wetenschappelijke ontdekkingen gebruikte om moord, onderdrukking en geweld
tegen Zuid-Italianen te legitimeren
Sommige demonstranten waren familieleden van de overledenen die bezwaar maakten
tegen het tentoonstellen van de schedels en botten van hun voorouders
Demonstaties zijn nu ook een zaak voor het Italiaanse gerecht
Autopsie van Giuseppe Villella’s hersenen is mss een van de beroemdste gebeurtenissen in
de geschiedenis van de criminologie
3 oktober 2012: burgemeester van Motta Santa Lucia kreeg gerechtelijk bevel om schedel
van rover Villella terug te vorderen, zodat zou begraven kunnen worden in Calabrië
maar Universiteit van Turijn ging in beroep tegen uitspraak van rechter: argument
dat schedel van Villella wordt beschermd door de Italiaanse wet op het cultureel erfgoed
(want is belangrijk cultuurgoed => heeft waarde voor de geschiedenis van de wetenschap)
Comitato ‘No Lombroso’ (een in 2010 opgericht orgaan) ziet museum als aantasting van
menselijke waardigheid + beweert dat bestaan ervan raciale misdaad is
Ontstaan van de criminologie: Lombroso’s bewering dat hij oorzaak van misdaad had gevonden (=
bewijs dat er misdadigers worden geboren)
Controverse rond Lombroso museum kan beschouwd worden als illustratie van enkele fundamentele
kenmerken van misdaadmusea, monumenten en gedenktekens in de moderne samenleving:
voornaamste kenmerk is dat alle misdaadmusea nauw verbonden zijn met specifieke tijden, ruimten,
materialen en sociale en culturele contexten (en daarin dus verschillen van elkaar)
sinds opkomst van natiestaat: hebben symbolische betekenis en macht gekregen om ziel
van de natie te vertegenwoordigen
, Volgens Strange en Kempa: misdaadmusea verhandelen pijn voor toeristisch plezier en cosumptie:
roepen ethische vragen en morele dilemma’s op
recent vb.: geplande gedenkteken voor de slachtoffers van bloedbad in Utøya
(Noorwegen) kreeg verzet van aantal groepen, waarvan sommigen dreigden met juridische stappen
(“niemand zou geld mogen verdienen aan de dood van onze dochter…”)
Begrijpen waarom misdaadmusea, monumenten en gedenktekens betwiste plaatsen zijn (geweest)
Men moet rekening houden met opkomst van het “museum” als fenomeen op zich (niet
alleen misdaadmuseum)
Men moet deze musea in het bijzonder meer beschouwen in relatie tot opkomst van
wetenschappen in verband met criminologie en culturele traditie van misdaad en straf als
spektakel
Misdaadmusea moeten meer in het algemeen gezien worden in relatie tot opkomst van
beroepen, beroepsorganisaties en natiestaat: men vindt misdaadmusea over de hele wereld
in de vorm van politiemusea, gevangenismusea, musea voor geschiedenis van psychiatrie…
2. De opkomst van het misdaadmuseum - donkere muzen van verlichting en
vooruitgang
De geschiedenis van het museum gaat terug tot in het begin van de Renaissance
Oorspronkelijk werd museum niet opgevat als ruimtelijk of temporeel geconstrueerd zoals
nu: museum = “plaats gewijd aan de Muzen” (godinnen van poëzie, muziek en vrije kunsten)
Vormen, betekenissen en functies zijn in de loop van de tijd veranderd, maar musea werden
altijd gezien als culturele bronnen voor de gemeenschap
Oorspronkelijk een privé ruimte, maar werd geleidelijk aan burgerlijke ruimte
Als type museum is misdaadmuseum verwant aan traditie van rariteitenkabinet =
encyclopedische verzamelingen van objecten waarvan de categorische grenzen nog moesten
vastgesteld worden
o Medische rariteiten, afbeeldingen van medische misvormingen (bv. Siamese
tweelingen), anatomische en pathologische specimens… werden tentoongesteld
o Collecties begonnen vaak al leermiddelen voor jonge wetenschappers
o 19de eeuw: rariteitenkabinetten waren een duidelijk bewijs van “perversie van de
rede” van de Verlichting
Einde 19de eeuw: oprichting van aantal misdaadmusea en instanties die zich bezighouden
met de studie van misdaad en straf
o Eerste meest prominente en invloedrijke: in Centraal Europa (Italië, Frankrijk,
Duitsland en Spanje)
Richtten zich vooral op individuele misdadiger
Italiaanse School werd bijzonder bekend en later berucht
o Idee dat sommige mensen als crimineel geboren worden, wordt terecht gezien als
onderdeel van de groeiende dominantie van de natuurwetenschappen in de 18 de en
19de eeuw
o Opkomst moet deels in verband gebracht worden met feit dat eerste deskundigen op
het gebied een achtergrond hadden in de natuurwetenschappen (bv. Lombroso
Museum probeerde natuurlijke geschiedenis van criminele mens uit te beelden)
Ook van belang om ontstaan van strafwetenschappen en misdaadmusea te begrijpen:
romantiek en romantische verbeelding
spaces. On crime museums, monuments and
memorials (2016)’
1. Inleiding
8 mei 2010: protesten voor museo di antropologia criminale "Cesare Lombroso" (het Lombroso
Museum) in Turijn, Italië
Protestanten riepen dat Lombroso een racist was en Mazzini een terrorist
Beppe Grillo (bekend persoon) vergelijkt het museum in zijn blog met een museum gewijd
aan Alfred Rosenberg (het brein achter het nazisme)
o Het Rozenberg museum met Joodse overblijfselen, inclusief skeletten en
opengesneden schedels
o Het Lombroso museum (het brein achter het idee dat Noord-Italianen superieur zijn
aan Zuid-Italianen) met overblijfselen van de als misdadigers bestempelde Zuid-
Italiaanse patriotten
volgens hem moet museum sluiten of tenminste overblijfselen terugbrengen naar hun
geboorteplaatsen
Protestanten zeggen dat Lombroso
o Trouwe aanhanger was van invasie en bezetting door Piemonte van het zuiden van
Italië
o Zijn wetenschappelijke ontdekkingen gebruikte om moord, onderdrukking en geweld
tegen Zuid-Italianen te legitimeren
Sommige demonstranten waren familieleden van de overledenen die bezwaar maakten
tegen het tentoonstellen van de schedels en botten van hun voorouders
Demonstaties zijn nu ook een zaak voor het Italiaanse gerecht
Autopsie van Giuseppe Villella’s hersenen is mss een van de beroemdste gebeurtenissen in
de geschiedenis van de criminologie
3 oktober 2012: burgemeester van Motta Santa Lucia kreeg gerechtelijk bevel om schedel
van rover Villella terug te vorderen, zodat zou begraven kunnen worden in Calabrië
maar Universiteit van Turijn ging in beroep tegen uitspraak van rechter: argument
dat schedel van Villella wordt beschermd door de Italiaanse wet op het cultureel erfgoed
(want is belangrijk cultuurgoed => heeft waarde voor de geschiedenis van de wetenschap)
Comitato ‘No Lombroso’ (een in 2010 opgericht orgaan) ziet museum als aantasting van
menselijke waardigheid + beweert dat bestaan ervan raciale misdaad is
Ontstaan van de criminologie: Lombroso’s bewering dat hij oorzaak van misdaad had gevonden (=
bewijs dat er misdadigers worden geboren)
Controverse rond Lombroso museum kan beschouwd worden als illustratie van enkele fundamentele
kenmerken van misdaadmusea, monumenten en gedenktekens in de moderne samenleving:
voornaamste kenmerk is dat alle misdaadmusea nauw verbonden zijn met specifieke tijden, ruimten,
materialen en sociale en culturele contexten (en daarin dus verschillen van elkaar)
sinds opkomst van natiestaat: hebben symbolische betekenis en macht gekregen om ziel
van de natie te vertegenwoordigen
, Volgens Strange en Kempa: misdaadmusea verhandelen pijn voor toeristisch plezier en cosumptie:
roepen ethische vragen en morele dilemma’s op
recent vb.: geplande gedenkteken voor de slachtoffers van bloedbad in Utøya
(Noorwegen) kreeg verzet van aantal groepen, waarvan sommigen dreigden met juridische stappen
(“niemand zou geld mogen verdienen aan de dood van onze dochter…”)
Begrijpen waarom misdaadmusea, monumenten en gedenktekens betwiste plaatsen zijn (geweest)
Men moet rekening houden met opkomst van het “museum” als fenomeen op zich (niet
alleen misdaadmuseum)
Men moet deze musea in het bijzonder meer beschouwen in relatie tot opkomst van
wetenschappen in verband met criminologie en culturele traditie van misdaad en straf als
spektakel
Misdaadmusea moeten meer in het algemeen gezien worden in relatie tot opkomst van
beroepen, beroepsorganisaties en natiestaat: men vindt misdaadmusea over de hele wereld
in de vorm van politiemusea, gevangenismusea, musea voor geschiedenis van psychiatrie…
2. De opkomst van het misdaadmuseum - donkere muzen van verlichting en
vooruitgang
De geschiedenis van het museum gaat terug tot in het begin van de Renaissance
Oorspronkelijk werd museum niet opgevat als ruimtelijk of temporeel geconstrueerd zoals
nu: museum = “plaats gewijd aan de Muzen” (godinnen van poëzie, muziek en vrije kunsten)
Vormen, betekenissen en functies zijn in de loop van de tijd veranderd, maar musea werden
altijd gezien als culturele bronnen voor de gemeenschap
Oorspronkelijk een privé ruimte, maar werd geleidelijk aan burgerlijke ruimte
Als type museum is misdaadmuseum verwant aan traditie van rariteitenkabinet =
encyclopedische verzamelingen van objecten waarvan de categorische grenzen nog moesten
vastgesteld worden
o Medische rariteiten, afbeeldingen van medische misvormingen (bv. Siamese
tweelingen), anatomische en pathologische specimens… werden tentoongesteld
o Collecties begonnen vaak al leermiddelen voor jonge wetenschappers
o 19de eeuw: rariteitenkabinetten waren een duidelijk bewijs van “perversie van de
rede” van de Verlichting
Einde 19de eeuw: oprichting van aantal misdaadmusea en instanties die zich bezighouden
met de studie van misdaad en straf
o Eerste meest prominente en invloedrijke: in Centraal Europa (Italië, Frankrijk,
Duitsland en Spanje)
Richtten zich vooral op individuele misdadiger
Italiaanse School werd bijzonder bekend en later berucht
o Idee dat sommige mensen als crimineel geboren worden, wordt terecht gezien als
onderdeel van de groeiende dominantie van de natuurwetenschappen in de 18 de en
19de eeuw
o Opkomst moet deels in verband gebracht worden met feit dat eerste deskundigen op
het gebied een achtergrond hadden in de natuurwetenschappen (bv. Lombroso
Museum probeerde natuurlijke geschiedenis van criminele mens uit te beelden)
Ook van belang om ontstaan van strafwetenschappen en misdaadmusea te begrijpen:
romantiek en romantische verbeelding
