Voortplanting
Systeemfysiologie
Inleiding
Voortplanting = het proces waarmee organismen nieuwe individuen van de zelfde soort genereren
Voortplanting vrouw
Vrouwelijk voortplantingsstelsel
- Baarmoeder = voornaamste orgaan
└ Verbonden met eierstokken via eileiders
└ Verbonden met buitenwereld via cervix (= baarmoederhals) en vagina
└ opgebouwd uit 3 lagen
1. Perimetrium (= buitenste laag)
2. Myometrium = spierlaag
3. Endometrium = klierlaag
- 5 grote functies
1. Aanmaken van van een eicel tijdens ovariële cyclus
2. Bevruchting of syngamie = versmelting van kernen van 2 gameten
3. Innesteling van bevruchte eicel in de baarmoeder endometrium cyclus
4. Voorzien van voeding tijdens de zwangerschap via de placenta
5. Voorzien van voeding na de zwangerschap via lactatie (= borstvoeding)
Menstruele cyclus
- In vrouwen van vruchtbare leeftijd: ± 12 jaar
- Ongeveer 400 cycli tot aan menopauze
- Elke cyclus is een voorbereiding op mogelijke zwangerschap
- Opdelen in 2 grote cycli: ovariële cyclus & endometrium cyclus
,OVARIËLE CYCLUS
= de ontwikkeling van follikels om eicel vrij te zetten bij de ovulatie
- Speelt zich af in de eierstokken
└ Medulla (merg) = binnenste laag rijk aan bloedvaten
└ Cortex (schors) = buitenste laag met follikels in verschillende stadia van de ontwikkeling
ENDOMETRIUM CYCLUS
= voorbereiding van baarmoeder op mogelijke implantatie van een bevruchte eicel
- Vind plaats in het endometrium
- Bestaat uit cycli van opbouw en afbraak
Onderbreking van de menstruele cyclus kan door zwangerschap of de pil
Neuroendocrinologie
1) Hypothalamus werkt in op de hypofyse
2) Hypofyse secreteert hormonen die inwerken op de gonaden
3) Gonaden = geslachtsklieren: eierstrokken/testis zetten geslachtshormonen vrij
1. Steroïde hormonen = afgeleiden van cholesterol, bv. estrogeen, progesteron, testosteron
2. Peptide hormonen: bv. activine, inhibine
- Hypothalamus = structuur in de hersenen met bepaalde kernen (= groepje van cellen bij elkaar)
- Hypofyse opgedeeld in 2 lobben
1. Adenohypofyse
2. Neurohypofyse
GONADOTROPINES
- De hypothalamus bevat belangrijke kernen
- 1 van deze kernen bevat GnRH-neuron = gonadotrofine release hormone
1) Zet gonadotrofine vrij in de eminentia mediana
2) Via bloedvat (= poortader) worden de GnRH naar adenohypofyse gebracht waar ze binden op
de receptoren van gonadotrope cellen
3) Deze cellen zetten dan gontroponies vrij
└ LH: lutheïniserend hormoon
└ FSH: follikel stimulerend hormoon
, Mechanisme volledig:
1) KDNy-neuron zet Kisspeptine vrij
2) Kisspeptine bindt aan de receptor op GnRH neuron
3) GnRH neuron zet GnRH vrij GnHR gaat via bloedvaten naar de adenohypofyse
4) GnRH bindt aan de receptor op gonadotrope cellen
dit is het signaal voor de secretie van LH en FSH
De vrijzetting van GnRH gaat hierdoor in piekjes
De vrijzetting van LH en FSH gaat ook in piekjes
KDNY-NEURON
Bevat 3 stoffen:
1. Kisspeptine
└ Bindt aan Kiss-receptor op GnRH neuronen
└ Stimuleert secretie van GnRH
2. Dynorphine = endogeen opioid peptide
└ Bindt aan opioid receptor op KDNy neuron
└ Heeft negatief effect op de frequentie van Kiss secretie
└ Er zit een vertraging op het effect
3. Neurokinine B (NKB)
└ Bindt aan NK3 receptor op KDNy neuron
└ Heeft positief effect op frequentie van Kiss secretie verschillende Kiss neuronen gaan
synchroniseeren
Kiss wordt vrijgezet in piekjes
GnRH wordt vrijgezet in piekjes
LH en FSH worden vrijgezet in piekjes
In totaal:
REGULATIE GONADOTROFE CELLEN
Systeemfysiologie
Inleiding
Voortplanting = het proces waarmee organismen nieuwe individuen van de zelfde soort genereren
Voortplanting vrouw
Vrouwelijk voortplantingsstelsel
- Baarmoeder = voornaamste orgaan
└ Verbonden met eierstokken via eileiders
└ Verbonden met buitenwereld via cervix (= baarmoederhals) en vagina
└ opgebouwd uit 3 lagen
1. Perimetrium (= buitenste laag)
2. Myometrium = spierlaag
3. Endometrium = klierlaag
- 5 grote functies
1. Aanmaken van van een eicel tijdens ovariële cyclus
2. Bevruchting of syngamie = versmelting van kernen van 2 gameten
3. Innesteling van bevruchte eicel in de baarmoeder endometrium cyclus
4. Voorzien van voeding tijdens de zwangerschap via de placenta
5. Voorzien van voeding na de zwangerschap via lactatie (= borstvoeding)
Menstruele cyclus
- In vrouwen van vruchtbare leeftijd: ± 12 jaar
- Ongeveer 400 cycli tot aan menopauze
- Elke cyclus is een voorbereiding op mogelijke zwangerschap
- Opdelen in 2 grote cycli: ovariële cyclus & endometrium cyclus
,OVARIËLE CYCLUS
= de ontwikkeling van follikels om eicel vrij te zetten bij de ovulatie
- Speelt zich af in de eierstokken
└ Medulla (merg) = binnenste laag rijk aan bloedvaten
└ Cortex (schors) = buitenste laag met follikels in verschillende stadia van de ontwikkeling
ENDOMETRIUM CYCLUS
= voorbereiding van baarmoeder op mogelijke implantatie van een bevruchte eicel
- Vind plaats in het endometrium
- Bestaat uit cycli van opbouw en afbraak
Onderbreking van de menstruele cyclus kan door zwangerschap of de pil
Neuroendocrinologie
1) Hypothalamus werkt in op de hypofyse
2) Hypofyse secreteert hormonen die inwerken op de gonaden
3) Gonaden = geslachtsklieren: eierstrokken/testis zetten geslachtshormonen vrij
1. Steroïde hormonen = afgeleiden van cholesterol, bv. estrogeen, progesteron, testosteron
2. Peptide hormonen: bv. activine, inhibine
- Hypothalamus = structuur in de hersenen met bepaalde kernen (= groepje van cellen bij elkaar)
- Hypofyse opgedeeld in 2 lobben
1. Adenohypofyse
2. Neurohypofyse
GONADOTROPINES
- De hypothalamus bevat belangrijke kernen
- 1 van deze kernen bevat GnRH-neuron = gonadotrofine release hormone
1) Zet gonadotrofine vrij in de eminentia mediana
2) Via bloedvat (= poortader) worden de GnRH naar adenohypofyse gebracht waar ze binden op
de receptoren van gonadotrope cellen
3) Deze cellen zetten dan gontroponies vrij
└ LH: lutheïniserend hormoon
└ FSH: follikel stimulerend hormoon
, Mechanisme volledig:
1) KDNy-neuron zet Kisspeptine vrij
2) Kisspeptine bindt aan de receptor op GnRH neuron
3) GnRH neuron zet GnRH vrij GnHR gaat via bloedvaten naar de adenohypofyse
4) GnRH bindt aan de receptor op gonadotrope cellen
dit is het signaal voor de secretie van LH en FSH
De vrijzetting van GnRH gaat hierdoor in piekjes
De vrijzetting van LH en FSH gaat ook in piekjes
KDNY-NEURON
Bevat 3 stoffen:
1. Kisspeptine
└ Bindt aan Kiss-receptor op GnRH neuronen
└ Stimuleert secretie van GnRH
2. Dynorphine = endogeen opioid peptide
└ Bindt aan opioid receptor op KDNy neuron
└ Heeft negatief effect op de frequentie van Kiss secretie
└ Er zit een vertraging op het effect
3. Neurokinine B (NKB)
└ Bindt aan NK3 receptor op KDNy neuron
└ Heeft positief effect op frequentie van Kiss secretie verschillende Kiss neuronen gaan
synchroniseeren
Kiss wordt vrijgezet in piekjes
GnRH wordt vrijgezet in piekjes
LH en FSH worden vrijgezet in piekjes
In totaal:
REGULATIE GONADOTROFE CELLEN
