2023
Arts en maatschappij
UNIVERSITEIT ANTWERPEN – GENEESKUNDE BACHELOR 1 – ARTS EN MAATSCHAPPIJ 1
,Inhoud
Algemene introductie.............................................................................................................................4
Multi-disciplinair.................................................................................................................................4
Voorstelling arts en maatschappij......................................................................................................4
5 Stellingen (‘kapstokken’)..................................................................................................................4
Medische psychologie........................................................................................................................5
1. Ontwikkeling en persoonlijkheid................................................................................................5
2. Psychologie van het kind zijn......................................................................................................5
Medische psychologie............................................................................................................................6
Algemene Introductie.........................................................................................................................6
Recente cijfers 2022...........................................................................................................................7
Media.................................................................................................................................................7
Kans op psychiatrische stoornis..........................................................................................................8
Inleiding medische psychologie........................................................................................................10
Ontmoeting tussen arts en patiënt...............................................................................................10
Ontwikkeling en persoonlijkheid..................................................................................................10
Mens is het resultaat van zijn ontwikkeling..................................................................................11
Nature vs Nurture.........................................................................................................................11
Kijken naar gedrag........................................................................................................................11
Basisprincipes observatie.............................................................................................................11
Oefening.......................................................................................................................................12
Kijken naar ontwikkeling...............................................................................................................12
Risico- en protectieve factoren.....................................................................................................12
Medische psychologie..................................................................................................................14
Psychologie en Geneeskunde: velden en vakken.........................................................................14
Ontwikkeling van infants en peuters................................................................................................15
Lichamelijke ontwikkeling.............................................................................................................15
Zintuigelijke ontwikkeling.............................................................................................................15
Motorische ontwikkeling..............................................................................................................17
Cognitieve ontwikkeling................................................................................................................19
Taalontwikkeling...........................................................................................................................22
Emotionele en sociale ontwikkeling.............................................................................................22
Ontwikkelingspsychologie: Kleuter, Schooltijd en Adolescentie.......................................................27
Inhoud..........................................................................................................................................27
Inleiding........................................................................................................................................27
1
, Theoretische perspectieven..........................................................................................................28
Peuter- en Kleutertijd...................................................................................................................32
De schooltijd.................................................................................................................................38
Adolescentie.................................................................................................................................45
Ontwikkeling van de jongvolwassenheid..........................................................................................52
Lichamelijke ontwikkeling.............................................................................................................52
Cognitieve ontwikkeling: veranderingen in de structuur van het denken....................................52
Piaget............................................................................................................................................52
Perry.............................................................................................................................................53
Labouvie-Vief................................................................................................................................53
Oefening.......................................................................................................................................53
Beroepskeuzes..............................................................................................................................53
Cognitieve ontwikkeling: samenvatting........................................................................................54
Sociaal-Emotionele ontwikkeling..................................................................................................54
Erikson..........................................................................................................................................54
Levinson........................................................................................................................................54
Relatievorming.............................................................................................................................54
Eenzaamheid................................................................................................................................55
Sociaal emotionele ontwikkeling: samenvatting...........................................................................55
Verlengde adolescentie: impact geestelijke gezondheid..............................................................55
COVID-19 en de adolescenten/jongvolwassenen.........................................................................55
Ontwikkeling van de volwassenheid en ouderdom..........................................................................56
Volwassenheid..............................................................................................................................56
Ouderdom (= latere volwassenheid)............................................................................................59
De normale persoonlijkheid.............................................................................................................61
Wat is persoonlijkheid..................................................................................................................61
Verschillende theorieën................................................................................................................62
Persoonlijkheid en cultuur............................................................................................................70
Samenvatting................................................................................................................................71
Ziektegedrag en ziektebeleving bij kinderen en jongeren................................................................71
Inhoud..........................................................................................................................................71
Geschiedenis.................................................................................................................................71
Ziektebegrip en ziektebeleving.....................................................................................................71
Pre-operationele verklaringen (2-6j)............................................................................................72
Concreet-operationele verklaringen (7-11j).................................................................................72
Formeel operationele verklaringen (+11j)....................................................................................73
2
, TEC-model....................................................................................................................................73
Model van Raman & Winer..........................................................................................................74
Ziektebeleving..............................................................................................................................74
Impact van chronisch ziek kind.....................................................................................................75
Leven met chronisch zieke ouders................................................................................................76
KOPP (kinderen van ouders met een psychiatrische problematiek).............................................76
Preventie KOPP.............................................................................................................................77
Kindreflex......................................................................................................................................77
Psychosomatiek bij kinderen en adolescenten.................................................................................78
Inhoud..........................................................................................................................................78
1. Psychosomatiek bij kinderen en adolescenten.........................................................................79
2. Psychologische aspecten van somatische ziekten bij kinderen en adolescenten.....................83
Voorbeeld vermoeidheid als psychosomatische klacht................................................................85
3
,Algemene introductie
Multi-disciplinair
Verschillende docenten (“teamteaching”)
Medische sociologie
Medische psychologie
Diversiteit
Medische ethiek
Voorstelling arts en maatschappij
5 Stellingen (‘kapstokken’)
1. De medische situatie als menselijke ontmoeting: de arts-patiëntrelatie
2. De mens is een biopsychosociaal wezen
3. De mens is de resultante van een ontwikkeling
4. De mens is exponent van zijn cultuur
5. Medisch handelen is meer en meer interdisciplinair handelen
4
, Medische psychologie
1. Ontwikkeling en persoonlijkheid
Elke levensfase heeft ontwikkelingstaken -> bij ziekte kan normale ontwikkeling
verstoord raken op verschillende domeinen
Introductie in normale ontwikkeling (wat is normale ontwikkeling?)
Impact ziekte op normale levensloop (risico- en protectieve factoren)
Normale biosociale ontwikkeling -> normale persoonlijkheid
Introductie in verschillende persoonlijkheidsmodellen (link met ziektegedrag)
Pathologische vervormingen van persoonlijkheid
2. Psychologie van het kind zijn
Ziektegedrag en ziektebeleving bij kinderen
Psychosomatiek bij kinderen
5
Arts en maatschappij
UNIVERSITEIT ANTWERPEN – GENEESKUNDE BACHELOR 1 – ARTS EN MAATSCHAPPIJ 1
,Inhoud
Algemene introductie.............................................................................................................................4
Multi-disciplinair.................................................................................................................................4
Voorstelling arts en maatschappij......................................................................................................4
5 Stellingen (‘kapstokken’)..................................................................................................................4
Medische psychologie........................................................................................................................5
1. Ontwikkeling en persoonlijkheid................................................................................................5
2. Psychologie van het kind zijn......................................................................................................5
Medische psychologie............................................................................................................................6
Algemene Introductie.........................................................................................................................6
Recente cijfers 2022...........................................................................................................................7
Media.................................................................................................................................................7
Kans op psychiatrische stoornis..........................................................................................................8
Inleiding medische psychologie........................................................................................................10
Ontmoeting tussen arts en patiënt...............................................................................................10
Ontwikkeling en persoonlijkheid..................................................................................................10
Mens is het resultaat van zijn ontwikkeling..................................................................................11
Nature vs Nurture.........................................................................................................................11
Kijken naar gedrag........................................................................................................................11
Basisprincipes observatie.............................................................................................................11
Oefening.......................................................................................................................................12
Kijken naar ontwikkeling...............................................................................................................12
Risico- en protectieve factoren.....................................................................................................12
Medische psychologie..................................................................................................................14
Psychologie en Geneeskunde: velden en vakken.........................................................................14
Ontwikkeling van infants en peuters................................................................................................15
Lichamelijke ontwikkeling.............................................................................................................15
Zintuigelijke ontwikkeling.............................................................................................................15
Motorische ontwikkeling..............................................................................................................17
Cognitieve ontwikkeling................................................................................................................19
Taalontwikkeling...........................................................................................................................22
Emotionele en sociale ontwikkeling.............................................................................................22
Ontwikkelingspsychologie: Kleuter, Schooltijd en Adolescentie.......................................................27
Inhoud..........................................................................................................................................27
Inleiding........................................................................................................................................27
1
, Theoretische perspectieven..........................................................................................................28
Peuter- en Kleutertijd...................................................................................................................32
De schooltijd.................................................................................................................................38
Adolescentie.................................................................................................................................45
Ontwikkeling van de jongvolwassenheid..........................................................................................52
Lichamelijke ontwikkeling.............................................................................................................52
Cognitieve ontwikkeling: veranderingen in de structuur van het denken....................................52
Piaget............................................................................................................................................52
Perry.............................................................................................................................................53
Labouvie-Vief................................................................................................................................53
Oefening.......................................................................................................................................53
Beroepskeuzes..............................................................................................................................53
Cognitieve ontwikkeling: samenvatting........................................................................................54
Sociaal-Emotionele ontwikkeling..................................................................................................54
Erikson..........................................................................................................................................54
Levinson........................................................................................................................................54
Relatievorming.............................................................................................................................54
Eenzaamheid................................................................................................................................55
Sociaal emotionele ontwikkeling: samenvatting...........................................................................55
Verlengde adolescentie: impact geestelijke gezondheid..............................................................55
COVID-19 en de adolescenten/jongvolwassenen.........................................................................55
Ontwikkeling van de volwassenheid en ouderdom..........................................................................56
Volwassenheid..............................................................................................................................56
Ouderdom (= latere volwassenheid)............................................................................................59
De normale persoonlijkheid.............................................................................................................61
Wat is persoonlijkheid..................................................................................................................61
Verschillende theorieën................................................................................................................62
Persoonlijkheid en cultuur............................................................................................................70
Samenvatting................................................................................................................................71
Ziektegedrag en ziektebeleving bij kinderen en jongeren................................................................71
Inhoud..........................................................................................................................................71
Geschiedenis.................................................................................................................................71
Ziektebegrip en ziektebeleving.....................................................................................................71
Pre-operationele verklaringen (2-6j)............................................................................................72
Concreet-operationele verklaringen (7-11j).................................................................................72
Formeel operationele verklaringen (+11j)....................................................................................73
2
, TEC-model....................................................................................................................................73
Model van Raman & Winer..........................................................................................................74
Ziektebeleving..............................................................................................................................74
Impact van chronisch ziek kind.....................................................................................................75
Leven met chronisch zieke ouders................................................................................................76
KOPP (kinderen van ouders met een psychiatrische problematiek).............................................76
Preventie KOPP.............................................................................................................................77
Kindreflex......................................................................................................................................77
Psychosomatiek bij kinderen en adolescenten.................................................................................78
Inhoud..........................................................................................................................................78
1. Psychosomatiek bij kinderen en adolescenten.........................................................................79
2. Psychologische aspecten van somatische ziekten bij kinderen en adolescenten.....................83
Voorbeeld vermoeidheid als psychosomatische klacht................................................................85
3
,Algemene introductie
Multi-disciplinair
Verschillende docenten (“teamteaching”)
Medische sociologie
Medische psychologie
Diversiteit
Medische ethiek
Voorstelling arts en maatschappij
5 Stellingen (‘kapstokken’)
1. De medische situatie als menselijke ontmoeting: de arts-patiëntrelatie
2. De mens is een biopsychosociaal wezen
3. De mens is de resultante van een ontwikkeling
4. De mens is exponent van zijn cultuur
5. Medisch handelen is meer en meer interdisciplinair handelen
4
, Medische psychologie
1. Ontwikkeling en persoonlijkheid
Elke levensfase heeft ontwikkelingstaken -> bij ziekte kan normale ontwikkeling
verstoord raken op verschillende domeinen
Introductie in normale ontwikkeling (wat is normale ontwikkeling?)
Impact ziekte op normale levensloop (risico- en protectieve factoren)
Normale biosociale ontwikkeling -> normale persoonlijkheid
Introductie in verschillende persoonlijkheidsmodellen (link met ziektegedrag)
Pathologische vervormingen van persoonlijkheid
2. Psychologie van het kind zijn
Ziektegedrag en ziektebeleving bij kinderen
Psychosomatiek bij kinderen
5
