SAMENVATTING LOGICA & ARGUMENTATIELEER

SAMENVATTING LOGICA & ARGUMENTATIE


1 Logica, redeneren & argumenteren
1 Redeneren & argumenteren met conditionele uitspraken
Redeneren & argumenteren
 Redeneringen
 Aaneenschakeling van beweringen waarbij de conclusie afgeleid wordt uit de premissen
 Solo-activiteit : monoloog
 Geldig of ongeldig
 Ongeldige redenering  ondeugdelijk argumenteren
 Argumenteren
 Verbale, communicatieve activiteit tussen protagonist & antagonist, ter rechtvaardiging of
ontkrachting van mening of stelling, gericht op verkrijgen van instemming door redelijk
oordelend publiek
 Dialogische activiteit
 Deugdelijk of ondeugdelijk

Hoe goed begrijp je conditionele uitspraken ?
 Voorwaardenindicators = nevenschikkende constructies
 Conditionele of voorwaardelijke verbanden
 Conditionele uitspraken als premisse of conclusie
 Wason selectietaak
 Niet inhoud, maar vorm heerst in voorwaardelijke uitspraken

Voldoende & noodzakelijke voorwaarden
 Heuristiek voor voldoende voorwaarden
 Als X vervuld is, moet dan ook Y vervuld zijn ?
 Heuristiek voor noodzakelijke voorwaarden
 Als Y niet vervuld is, moet dan ook X niet vervuld zijn ?
 Conditioneel verband
 Antecedens : als-gedeelte (voorafgaande)
 Consequens : dan-gedeelte (volgende)
 Als p voldoende voorwaarde is voor q, dan is q noodzakelijke voorwaarde voor p
 Noodzakelijke voorwaarden <-> noodzakelijke verbanden
 Voorwaarde : q is noodzakelijke voorwaarde voor p
 Als q niet het geval is, dan is ook p niet het geval
 Verband : onmogelijk dat p voorkomt zonder dat q voorkomt
 Als p het geval is, dan is ook q het geval

,Eerste aanzet tot formalisering
 Formaliseren
 Materiële implicatie : als p dan q p ⊃q
 Negatie : niet p ¬p
 Conjunctie : p en q p ∧q
 Disjunctie : p of q p ∨q
 Equivalentie : p als en slechts als q p ⇔q
 Conditionele uitspraak is waar in situaties waarin haar antecedens onwaar is

Conditionele relaties uitgedrukt in natuurlijke taal : kwesties van
interpretatie
 Exclusieve disjunctie : T ∨ Z T en Z kunnen niet tegelijkertijd waar zijn
 Inclusieve disjunctie : D ∨J D en J kunnen wel tegelijkertijd waar zijn
 3 interpretaties : p tenzij q ¬q⊃p q ⊃¬ p ¬q⇔ p
 ‘tenzij’ is fundamenteel ambigu woord
 Welwillendheidsprincipe
 Equivalentierelatie : p is voldoende & noodzakelijke voorwaarde voor q

Redeneren met conditionele uitspraken
 Modus ponens-redenering : p ⊃ q p dus q
 Modus tollens-redenering : p ⊃ q ¬ qdus ¬ p
 Hypothetisch syllogisme : p ⊃q q ⊃r dus p ⊃ r
 Transitiviteit van conditionele relatie
 Kettingredenering
 Contrapositie : p ⊃q is logisch equivalent aan ¬ q ⊃¬ p
 Converse : p ⊃q is niet logisch equivalent aan q ⊃ p
 Tautologie : ( p ⊃q)∨(q ⊃ p) waar in alle omstandigheden
 Redeneringen <-> conditionele uitspraken
 Redeneringen drukken inferentieel verband uit
 Conditionele uitspraken drukken conditioneel verband uit

2 Wat is redeneren ? Van narratieve samenhang naar inductie,
abductie & deductie
Kennisverruiming & types van redeneerpatronen
 3 redeneerpatronen : goed, geldig & potentieel kennisverruimend
 Inductie : generaliseren over niet-geobserveerde feiten  veralgemenen
 Abductie : hypothesen verklaren geobserveerde feiten  verklaren
 Deductie : bewijzen in propositie- & predicatenlogica  afleiden

Narratieve machines & systeem 1
 Systeem 1 : verhalende systeem
 Automatisch, snel & associatief
 Narratieve (causale, temporele) samenhang
 Spontane verhaal creëert coherentie tussen feiten
 Ondersteunende verhalen leggen positief verband
 Conclusies op basis van wat beschikbaar is  associatieve coherentie
 Hindsight bias : achterafkennis creëert illusie van onvermijdelijkheid
 Complot- of samenzweringstheorieën : verklaren intrigerende fenomenen

,