SAMENVATTING INTELLECTUELE RECHTEN

INTELLECTUELE RECHTEN SAMENVATTING


Inleiding
Wat zijn intellectuele rechten ?
 Intellectuele eigendomsrechten
 Private subjectieve rechten : subjectieve rechten die door objectieve recht aan
rechtssubjecten worden toegekend
 Persoonlijkheidsrechten (extrapatrimoniaal) : niet-verhandelbare subjectieve rechten
 Vermogensrechten (patrimoniaal) : verhandelbare subjectieve rechten
 Vorderingsrechten, zakelijke rechten & intellectuele rechten
 Intellectuele rechten : zakelijke rechten van bijzondere aard op immaterieel goed
 Intellectuele immateriële prestatie : scheppingen van menselijke geest
 Exclusief en absoluut
 Sommige intellectuele rechten (auteursrecht) sluiten ook
persoonlijkheidsrechten in
 Eigendomsrecht : risico op verwarring met eigendomsbegrip (Art 3:50 BW)

Plaats van intellectuele rechten binnen het economisch recht
Het principe van de vrijheid van ondernemen (Art II.3-4 WER)
 Vrijheid van handel en nijverheid
 Decreet d’Allarde 1791
 Recht voor ieder individu om elke handel te drijven of elk beroep, bedrijf of ambacht uit
te oefenen
 Vrijheid van ondernemen
 Iedereen is vrij om enige economische activiteit naar keuze uit te oefenen

Het principe van de vrije mededinging mits inachtneming van de eerlijke
gebruiken
 Vrijheid van mededinging (vloeit voort uit vrijheid van ondernemen)
 Vrijmarkteconomie : continue balans tussen vraag & aanbod
 Grondbeginselen : vrijheid van kopie, vrijheid van nabootsen
 Grenzen : stelsel van mededingingsrecht als beperking op algemene vrijheid mededinging
 Regelgeving over (on)eerlijke marktpraktijken als correctiemechanisme

De intellectuele rechten als uitzondering op de vrijheid van mededinging
en kopie
 Intellectuele rechten
 Exclusieve rechten : houder van recht heeft gedurende bepaald tijd een soort
monopoliepositie m.b.t. exploitatie van creatie
 Verbodsrechten : anderen kunnen geen gebruik van creatie maken zonder toestemming van
houder van recht
 Algemeen beginsel van verbod op rechtsmisbruik

,De sector van de intellectuele rechten
Overzicht
 Auteursrecht
 Auteursrecht s.s.
 Naburige rechten
 Computerprogramma’s
 Databanken
 Industriële rechten
 Octrooirecht
 Merkenrecht
 Modellenrecht
 Kwekersrecht
 Topografieën
 Geografische oorsprongsbenamingen
 In praktijk : synthetische benadering (combinatorial approach)
 Veel mogelijkheden tot cumuleren van 1 of meerdere rechten t.a.v. eenzelfde product
 Beschermingsvereisten zijn voor elk recht verschillend
 Elk recht zal andere aspecten van product beschermen
 Voorafgaande strategische overwegingen

Gelijkenissen
 Intellectuele rechten
 Fundamentele eigendomsrecht als grondrecht
 Immaterieel voorwerp : ‘scheppingen van menselijke geest’
 Banale of reeds gekende overstijgen : originaliteit, nieuwheid of beschikbaarheid
 Exclusiviteitsrecht
 Verbodsrecht
 Tegenwerpelijk erga omnes
 Tijdsgebonden : daarna openbaar (publiek) domein
 Economische waarde
 Overdracht of licentie
 Inbreuk (of namaak) : “beschrijvend beslag” (“beslag inzake namaak”)
 Territorialiteitsbeginsel
 WIPO (World Intellectual Property Organisation) & WTO (World Trade Organisation)

Verschilpunten
 Intellectuele rechten
 Finaliteit
 Auteursrecht : culturele finaliteit
 Culturele & sociale vooruitgang van gemeenschap
 Industriële rechten : economische finaliteit
 Algemene systeem van mededinging
 Wijze waarop recht ontstaat
 Auteursrecht : automatisch door rechtsfeit
 Feit van creatie van werk
 Industriële rechten : rechtshandeling vereist
 Aanvraag tot bescherming
 Bijzondere persoonsgebonden rechten in auteursrecht : morele rechten

,Economisch belang
 Belang van intellectuele rechten voor groei & innovatie van Europese markt
 Streven naar eengemaakte Europese markt & vrijwaren van fundamentele waarden van vrij
verkeer van goederen & diensten
 Economische drijfveren
 Marktwaarde van toonaangevende bedrijven wordt in toenemende mate bepaald door
immateriële activa

Bevoegdheid inzake intellectuele rechten in België
Wetgevende bevoegdheid
 Federale overheid : Minister van Economische Zaken
 Industriële & intellectuele eigendom
 Meer & meer internationale verdragen & richtlijnen of verordeningen van EU

Intellectuele rechten als onderdeel van WER
 WER Boek XI : basiswetboek
 Boeken I, XV, XVII

Dienst voor Intellectuele Eigendom (DIE)
 Federale overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand & Energie
 Afleveren van Belgische titels van intellectuele eigendom

Auteursrecht en naburige rechten
Wetgevend kader
Nationale wetgeving (Boek XI WER)
Europese regelgeving
 Europese Commissie : harmonisatie van auteursrecht in EU
 2 Verschillende auteursrechtsstelsels : continentale droit-d’auteur ↔ copyright
 Step-by-step approach
 Territorialiteitsprincipe

Internationale bescherming
 2 Doelen
 Elkaars auteurs even goed behandelen als eigen onderdanen
 Minimale gelijkwaardige bescherming van creaties
 Conventie van Bern ter bescherming van letterkundige en kunstwerken 1886 (WIPO)
 Vereist dat bescherming door auteursrecht niet afhankelijk mag worden gesteld van
formaliteiten zoals registratie bij auteursrechtenbureau of ‘copyright notice’
 Rechtstreekse werking
 Auteursrecht
 Conventie van Rome ter bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten van
fonogrammen en omroeporganisaties 1961 (WIPO)
 Rechtstreekse werking
 Naburige rechten

,  TRIPS-overeenkomst 1994 (WTO)
 “Agreement on Trade-related aspects of Intellectual Property”
 Bern+
 Alle domeinen van intellectuele rechten
 TRIPS verplicht lidmaatschap van Bern & Rome
 Ruimere territoriale harmonisatie van minimumregels inzake auteursrecht
 WIPO-verdragen 1996 : WCT en WPPT
 Auteursrecht (WCT : WIPO Copyright Treaty)
 Naburige rechten (WPPT : WIPO Performances and Phonograms Treaty)
 Rechtstreekse werking
 Andere verdragen
 2 Recentere WIPO verdragen
 Verdrag van Beijing ter bescherming van audiovisuele uitvoeringen 2012
 Verdrag van Marrakesh 2013

Auteursrecht (sensu stricto)
Toepassingsdomein (Art 2 Berner Conventie & XI.165 WER)
 Internationale verdragen
 Auteur van “werk van letterkunde of kunst”
 “Alle voortbrengselen op gebied van letterkunde, wetenschap en kunst, welke ook wijze
of vorm van uitdrukking zij”
 Berner Conventie
 Niet-exhaustieve lijst van voorbeelden
 Belgische auteurswetgeving
 Specifieke regels voor bepaalde werken
 Letterkunde, beeldende kunst, geluid, audiovisueel, databanken, computerprogramma’s
 Uitdrukkelijke uitzondering : officiële akten van overheid & redevoeringen (Art XI.172 WER)
 Geen auteursrecht

Beschermingsvereisten
 Stelplicht
 Vereist dat degene die auteursrecht inroept nauwkeurig aangeeft welk voorwerp
(uitdrukking) in aanmerking komt voor auteursrechtelijke bescherming
 Originaliteitsvereiste (oorspronkelijkheidsvereiste)
 Originaliteit of oorspronkelijkheid
 Uitdrukking van intellectuele schepping auteur : persoonlijke en vrije creatieve keuzes
 Objectieve en subjectieve component
 Objectief : intellectuele inspanning
 Subjectief : stempel van creatieve geest en persoonlijkheid van auteur
 Onafhankelijke creatie  geen inbreuk
 Persoonlijke stempel
 Adaptatie of bewerking  wel inbreuk indien originele elementen overgenomen
 Voorafgaande toestemming van oorspronkelijke auteur vereist
 Concrete uitdrukkingsvorm (voldoende nauwkeurig en objectief)
 Concrete vorm waarin ideeën worden uitgedrukt (op voorwaarde van originaliteit)
 Auteursrecht beschermt geen ideeën, genre, mode, stijl of techniek (Art 9 TRIPS)
 Idee-expressie dichotomie : niet beschermbare idee ↔ beschermbare vorm