SOCIALE PSYCHOLOGIE LUNA BOUDEWYN
BEGRIPPENLIJST
Inleiding
Sociale psychologie Deelgebied van de psychologie dat zich bezighoudt met sociale
invloeden op individueel gedrag en met gedrag van individuen met,
voor, over of tegen elkaar
Coverte gedragingen Gedragingen die de persoon zelf kan waarnemen, maar andere
mensen niet
Overte gedragingen Gedragingen die niet alleen de handelende persoon zelf, maar ook
anderen kunnen waarnemen
Fundamentele Zoeken naar algemene principes van sociaal gedrag of sociale
sociale psychologie invloeden op individueel gedrag
Toegepaste sociale Gebruiken de inzichten uit de fundamentele psychologie om
psychologie maatschappelijke problemen of persoonlijke problemen van
individuen te begrijpen en op te lossen, en ze onderzoeken of deze
oplossingen het beoogde effect hebben zonder ongewenste
neveneffecten op te leveren
Hindsight bias Mensen denken vaak dat ze het altijd al geweten hebben
Onderzoeksfraude Onderzoekers veranderen gegevens, vullen ze aan of zuigen
verzamelingen van onderzoeksgegevens uit hun duim
1
, SOCIALE PSYCHOLOGIE LUNA BOUDEWYN
Hoofdstuk 1 – methodes van sociaalpsychologisch onderzoek
Ecologische validiteit De mate waarin het onderzoek conclusies toelaat over het
‘natuurlijk’ voorkomende gedrag van mensen in situaties die ze
‘in het echte leven’ ook tegenkomen
Observatie Objectieve waarneming van gedragingen of gebeurtenissen, die
wordt uitgevoerd met een bepaald doel voor ogen
Zelfbeschrijving Beschrijvingen van gedragingen voor het toetsen van theorieën
door de handelende personen zelf
Sociale wenselijkheid Het geven van antwoorden of het zich gedragen volgens wat de
respondent denkt dat de norm is
Pseudodeelnemer Iemand die zich tegenover de echte deelnemers als een mede-
deelnemer voordoet, maar die in werkelijkheid een door de
proefleider bedachte rol speelt
Event sampling Proefpersonen krijgen een bieper die een geluidje maakt op
vooraf vastgelegde tijdstippen, die hen vraagt om te vertellen
wat ze zijn aan het doen en hoe leuk ze het vinden
Day reconstruction Mensen krijgen op een bepaalde dag de vraag om de vorige
method dag te beschrijven en bij elke activiteit aan te geven wanneer
die begon en eindigde, wat de activiteit inhield, waar het
plaatsvond, wie er aanwezig was en hoe ze zich voelden
Correlationeel onderzoek Een methode om verbanden tussen gegevens te bestuderen
Correlatiecoëfficiënt Getal dat de samenhang uitdrukt
Experiment Manier om gegevens te verzamelen waarvan de analyse
uiteindelijk causale conclusies toelaat
Onafhankelijke variabele Variabele waarvan de onderzoeker de invloed nagaat
Afhankelijke variabele Variabele waarop hij of zij de invloed nagaat
Condities Specifieke variaties
Manipuleren Variaties aanbrengen op de onafhankelijke variabele
Confounding Een willekeurige (storende) variabele die zowel de afhankelijke
variabele als verklarende variabelen beïnvloedt/verstrengeling
Laag mundane realism Concrete taken die in een experiment voorkomen, komen in
het dagelijkse leven zelden of nooit voor (= alledaags realisme)
Experimental realism Mate waarin een experimentele situatie zo meeslepend is dat
mensen erin opgaan, zodat ze zich spontaan gedragen (=
experimenteel realisme)
Manipulatiechecks Metingen waarmee ze controleren of de deelnemers in de
diverse condities in de beoogde situatie terecht zijn gekomen
of het beoogde gedrag hebben vertoond
2
BEGRIPPENLIJST
Inleiding
Sociale psychologie Deelgebied van de psychologie dat zich bezighoudt met sociale
invloeden op individueel gedrag en met gedrag van individuen met,
voor, over of tegen elkaar
Coverte gedragingen Gedragingen die de persoon zelf kan waarnemen, maar andere
mensen niet
Overte gedragingen Gedragingen die niet alleen de handelende persoon zelf, maar ook
anderen kunnen waarnemen
Fundamentele Zoeken naar algemene principes van sociaal gedrag of sociale
sociale psychologie invloeden op individueel gedrag
Toegepaste sociale Gebruiken de inzichten uit de fundamentele psychologie om
psychologie maatschappelijke problemen of persoonlijke problemen van
individuen te begrijpen en op te lossen, en ze onderzoeken of deze
oplossingen het beoogde effect hebben zonder ongewenste
neveneffecten op te leveren
Hindsight bias Mensen denken vaak dat ze het altijd al geweten hebben
Onderzoeksfraude Onderzoekers veranderen gegevens, vullen ze aan of zuigen
verzamelingen van onderzoeksgegevens uit hun duim
1
, SOCIALE PSYCHOLOGIE LUNA BOUDEWYN
Hoofdstuk 1 – methodes van sociaalpsychologisch onderzoek
Ecologische validiteit De mate waarin het onderzoek conclusies toelaat over het
‘natuurlijk’ voorkomende gedrag van mensen in situaties die ze
‘in het echte leven’ ook tegenkomen
Observatie Objectieve waarneming van gedragingen of gebeurtenissen, die
wordt uitgevoerd met een bepaald doel voor ogen
Zelfbeschrijving Beschrijvingen van gedragingen voor het toetsen van theorieën
door de handelende personen zelf
Sociale wenselijkheid Het geven van antwoorden of het zich gedragen volgens wat de
respondent denkt dat de norm is
Pseudodeelnemer Iemand die zich tegenover de echte deelnemers als een mede-
deelnemer voordoet, maar die in werkelijkheid een door de
proefleider bedachte rol speelt
Event sampling Proefpersonen krijgen een bieper die een geluidje maakt op
vooraf vastgelegde tijdstippen, die hen vraagt om te vertellen
wat ze zijn aan het doen en hoe leuk ze het vinden
Day reconstruction Mensen krijgen op een bepaalde dag de vraag om de vorige
method dag te beschrijven en bij elke activiteit aan te geven wanneer
die begon en eindigde, wat de activiteit inhield, waar het
plaatsvond, wie er aanwezig was en hoe ze zich voelden
Correlationeel onderzoek Een methode om verbanden tussen gegevens te bestuderen
Correlatiecoëfficiënt Getal dat de samenhang uitdrukt
Experiment Manier om gegevens te verzamelen waarvan de analyse
uiteindelijk causale conclusies toelaat
Onafhankelijke variabele Variabele waarvan de onderzoeker de invloed nagaat
Afhankelijke variabele Variabele waarop hij of zij de invloed nagaat
Condities Specifieke variaties
Manipuleren Variaties aanbrengen op de onafhankelijke variabele
Confounding Een willekeurige (storende) variabele die zowel de afhankelijke
variabele als verklarende variabelen beïnvloedt/verstrengeling
Laag mundane realism Concrete taken die in een experiment voorkomen, komen in
het dagelijkse leven zelden of nooit voor (= alledaags realisme)
Experimental realism Mate waarin een experimentele situatie zo meeslepend is dat
mensen erin opgaan, zodat ze zich spontaan gedragen (=
experimenteel realisme)
Manipulatiechecks Metingen waarmee ze controleren of de deelnemers in de
diverse condities in de beoogde situatie terecht zijn gekomen
of het beoogde gedrag hebben vertoond
2
