Samenvatting Filosofie

Emelie Vloebergh
1 SW B15


Filosofie
→ PowerPoint + schema + uitleg

1 Inleiding
 Filosofie als …
 Product: wat anderen dachten bestuderen
 Proces: het zelf denken
 Progymnasmata: ‘opwarmingsoefeningen
→ oefeningen in het leren goede verhalen brengen
 Retorica: overtuigkunde
 In SW
o Cliënt: de cliënt overtuigen met goede argumenten in plaats van met dwang
o Belangen: opkomen voor de belangen van de cliënt
 Filosofie is kijken naar de wereld
→ HEIMSPEKI
 Heim: wereld
 Speki: kijken
 Filosofie: zich oriënteren in de wereld
 Conceptualiseren: iets in duidelijke begrippen of beelden vastleggen
 ‘Wereld’ kan conceptueel veel betekenen
 Wereld is planeet, met alle geografische, biologische, fysieke en materiële feiten
 Is belevenisruimte van elke mens/mensen
 Is abstract in ruimte
 Verzameling van concepten en begrippen stellen de wereld voor
 Als kaart
 Constant zoeken om kaart te verbeteren
 Uitdrukkingen met wereld
o Hij is niet van de wereld
o De wereld in een doosje hebben (gelukkig zijn)
o De omgekeerde wereld
 Filosofie is oorspronkelijk denken
 Oorsprong-kelijk denken
 Vertrekt vanuit de oorsprong (waarden en principes die ons drijven)
 Waar hoor ik thuis?
 Waar kom ik vandaan?
 Is beginnen (laat nieuwe inzichten toe)
 Vrije ruimte nodig
 Ont-goochelend (oorsprong bloot leggen MAAR nieuwe dingen ontdekken)
 Zoekend, tentatief, experimenteel
 Creëert nieuw denken
 ‘Sometimes there is so much beauty in the world’
→ voorbeeld van oorspronkelijk denken
→ conceptuele ontdekking
 Filosoferen: een activiteit met als doel kennis (her)ordening en verwerving. Om dat te doen is
er nood aan het conceptualiseren van de wereld
→ dit proces wordt op gang gebracht door een vraag

1

,Emelie Vloebergh
1 SW B15

 Conceptualiseren: creatief proces van beeld en begripsvorming. Is het leren voorstellen van
gedachten. Bij het conceptualiseren moet je naar buiten komen.
 Om de wereld beter te kunnen voorstellen
 Om te leren benoemen
 Om taal te vinden
 Filosofie is interessant als er een ongebruikelijke relatie tussen vertrouwde zaken (gekende
kaders) aangeboord worden. Dat brengt het proces van herordening op gang
→ een vraag kan de vinger op het ‘ongebruikelijke’/niet-vanzelfsprekende van een relatie
tussen 2 concepten leggen
→ voorbeeld: kan je koeien opvoeden?
 Vragen
 Moeten prikkelen
 Moet voor interesse zorgen
 Verwondering
 ‘Zo-had-ik-het-nog-niet-bekeken’ gevoel
 Domeinen van filosofie
 Taalfilosofie
o Taalkundige activiteiten
 Ethiek
o Het goede en het slechte
 Epistemologie
o Oorsprong van kennis
 Metafysica en ontologie
o Metafysica: wijsgerige leer die het wezen van de stoffelijke werkelijkheid
onderzoekt, maar niet uit de zintuiglijke waarneming ervan/bovennatuurlijke
o Ontologie: bestaande dingen in categorieën onderbrengen
 Esthetica
o Kunstfilosofie
 Filosofie onderscheidt zich van
 Ideologie: ideeën over hoe je de samenleving best organiseerd
 Religie: ideeën over de relatie van de mens met het ‘al’
 Wetenschap: specifiek object en welomschreven methode
 Vrije kunsten: kunst
 Filosofie onderscheidt ook
 Kwesties (vraagstellingen)
Eerste orde Tweede orde
Doen Denken
Praktisch Theoretisch
Oplossingen Betekenissen (waarheden)
Nut Vooronderstelling
Instrumenteel (hoe) Substantieel (wat is)
Doel – middel Waarheid

o Eerste orde kwesties
 Vragen over feiten, problemen, oplossingen
 Concreet en verifieerbaar antwoord
o Tweede orde kwesties



2

, Emelie Vloebergh
1 SW B15
 Vragen naar diepere betekenis: waarden, vooronderstellingen,
bedoelingen
 Reflectie
o Vooronderstelling: wat ertoe geleid heeft dat iemand iets zegt, gebruik van
theoretisch kader
 Denken (rationaliteit)
→ Karl Mannheim en Max Weber
o Instrumentele rationaliteit
 Verwerken van feitenkennis (oorzaak – gevolg)
 Wetenschappelijk onderzoek
 Eerste ordevragen
 Kenmerkend voor het liberalisme, moderne markteconomie en vaak
als een ‘doel-heiligt-de-middelen’
o Substantiële rationaliteit
o Verwerven van inzichten
o Filosofisch onderzoek
o Fundamenten
o Tweede ordevragen
 Oefeningen
→ verander eerste orde in tweede orde
 Hoe laat is het?
→ wat is tijd?
 Zie je mij nog graag?
→ ja, maar wat houdt dat in?
 Waarom heeft ze haar vriendin geslagen?
→ betekenis van vriendschap?
 Waarom heb je hem graag?
→ wat is graag zien?
 Waarom behandelt ze haar huisdier als een persoon?
→ wat betekent het een huisdier als een persoon te behandelen?




3