STRAFPROCESRECHT
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
FORMEEL STRAFRECHT / STRAFPROCESRECHT / STRAFVORDERING
Strafprocesrecht = formeel strafrecht à beschrijft de manier waarop de overheid het strafrecht
correct moet toepassen. De theorie van het strafrecht wordt omgezet in actie in het strafprocesrecht
Geheel van rechtsregels mbt organisatie, bevoegdheid en werking van de publiekrechtelijke
instellingen en organen die daarmee belast zijn (het gerechtelijk apparaat)
4 fasen:
• ONDERZOEKSFASE
o Fase 1: fase van het onderzoek: gerechtelijk onderzoek & opsporingsonderzoek
o Fase 2: fase van de vordering: onderzoek is afgerond, wat moet er nu gebeuren?
• VONNISFASE
o Fase 3: fase van de berechting: hof van assisen, politierechtbank, correctionele
rechtbank, …
o Fase 4: fase van de strafuitvoering: hoe moet de straf uitgevoerd worden? Werkstraf,
autonome probatiestraf (= voorwaarden die worden opgelegd), …
Dubbele doelstelling strafprocesrecht
• Efficiënt à zodat zoveel mogelijk schuldigen gevat en berecht kunnen worden
• Bestraffing van onschuldigen vermijden
ACCUSATOIRE EN INQUISITOIRE RECHTSPLEGING
Accusatoire rechtspleging – 3 kenmerken:
• Mondeling
• Openbaar
• Tegensprekelijk
Inquisitoire rechtspleging – 3 kenmerken:
• Schriftelijk
• Geheim
• Niet-tegensprekelijk
VOORNAAMSTE BRONNEN VAN HET STRAFPROCESRECHT
Voornaamste bron: Wetboek van Strafvordering
• Wet voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering
• Wet betreffende de voorlopige hechtenis
• Wet betreffende de opschorting, het uitstel en de probatie
• Internationale verdragen
• Gerechtelijk wetboek, rechtspraak en rechtsleer
Jana Van De Riviere (2RP1) Strafprocesrecht 1
,HOOFDSTUK 2: VORDERINGEN DIE ONTSTAAN UIT EEN MISDRIJF
DE STRAFVORDERING
Strafvordering = doordat het misdrijf gepleegd werd, kan het Openbaar Ministerie een vordering
instellen in naam van de maatschappij om de pleger van dit misdrijf te sanctioneren door middel van
een straf of een maatregel.
Gevolg van een misdrijf is dikwijls ook dat er schade werd toegebracht. Dit geeft aanleiding tot een
burgerlijke vordering door de benadeelde of het slachtoffer, niet door het Openbaar Ministerie.
Geen schade tot gevolg van het misdrijf? Dan enkel strafvordering.
1.1 De uitoefening van de strafvordering
HET OPENBAAR MINISTERIE
Wie is het Openbaar Ministerie?
• Rechtbank eerste aanleg: procureur des Konings en zijn substituten
• Arbeidsrechtbank: arbeidsauditoraat met arbeidsauditeur en substituten arbeidsauditeurs
• Hof van beroep: procureur-generaal, advocaten-generaal en substituten procureur-generaal
• Hof van Cassatie: procureur-generaal en zijn/haar advocaten-generaal
Kenmerken van het Openbaar Ministerie
• Het Openbaar Ministerie is hiërarchisch opgebouwd
• Het Openbaar Ministerie is ondeelbaar
• Het Openbaar Ministerie is onafhankelijk
DE BURGERLIJKE PARTIJ
Slachtoffer van een misdrijf kan klacht indienen waarbij hij vraagt dat de pleger van het misdrijf
vervolgd en eventueel gestraft zal worden. Een klacht stelt een strafvordering niet in werking, de klager
signaleert aan de overheid dat een bepaald misdrijf gepleegd is en stelt geen burgerlijke vordering in.
VERSCHILLEND ‘burgerlijke partij stellen’ = slachtoffer vraagt vergoeding voor de opgelopen schade.
Strafvordering al ingesteld? Burgerlijke vordering kan toegevoegd worden.
1.2 Tegen wie wordt de strafvordering uitgeoefend?
Tegen een persoon, natuurlijk of rechtspersoon
• Kan de dader, mededader of medeplichtige zijn van een misdrijf
• In stadium van het onderzoek = verdachte
• In gerechtelijk onderzoek kan hij ‘in verdenking gesteld’ worden door onderzoeksrechter =
‘inverdenkinggestelde’
• Zaak aanhangig voor de rechtbank wordt verdachte = ‘beklaagde’ of ‘beschuldigde’ voor hof
van assisen
Jana Van De Riviere (2RP1) Strafprocesrecht 2
, 1.3 Wijze van uitoefening van de strafvordering
Openbaar Ministerie strafvordering uitvoeren? Hangt af van het oordeel van de procureur des konings:
hij zal beslissen of het wel de moeite is om een strafvordering in te stellen.
VAN AMBTSWEGE
Het Openbaar Ministerie oefent de strafvordering uit als het kennis krijgt van een misdrijf door eigen
waarneming of door een proces-verbaal
AANGIFTE
• Persoon feiten gaat melden bij politie of parket
• Niet door het slachtoffer zelf
KLACHT
• Door persoon die slachtoffer is geworden van een misdrijf
• Persoon dient klacht in, dus wilt gebeurde melden aan politie en verwacht dat het aangeduide
persoon vervolgd en zo nodig gesanctioneerd zal worden
DE BURGERLIJKE VORDERING
Art. 3 V.T.Sv.:
‘De rechtsvordering tot herstel van de schade, door een misdrijf veroorzaakt, behoort aan hen die
schade hebben geleden.’
Art. 3bis V.T.Sv.:
‘Slachtoffers van misdrijven en hun verwanten dienen zorgvuldig en correct te worden bejegend, in
het bijzonder door terbeschikkingstelling van de nodige informatie en, in voorkomend geval, het
bewerkstelligen van contact met de gespecialiseerde diensten en met name de justitieassistenten.
Slachtoffers ontvangen met name de nuttige informatie over de nadere regels voor de burgerlijke
partijstelling en de verklaring van de benadeelde persoon (…)’
Art. 4 V.T.Sv.:
‘De burgerlijke rechtsvordering kan tezelfdertijd en voor dezelfde rechters vervolgd worden als de
strafvordering. Zij kan ook afzonder vervolgd worden; in dat geval is zij geschorst, zolang niet definitief
is beslist over de strafvordering die voor of tijdens de burgerlijke vordering is ingesteld.’
2.1 De burgerlijke vordering voor de strafrechter
VOOR DE STRAFVORDERING IS INGESTELD
Benadeelde kan zelf strafvordering, samen met een burgerlijke vordering instellen, op 2 manieren:
• Door zich zelf burgerlijke partij te stellen bij onderzoeksrechter (art. 63 Sv.)
o Verzoekschrift opstellen
o Ondubbelzinnige mondelinge wilsverklaring
à Onderzoeksrechter zal proces-verbaal opstellen van de burgerlijke partijstelling
à Enkel voor wanbedrijven en misdaden
Jana Van De Riviere (2RP1) Strafprocesrecht 3
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
FORMEEL STRAFRECHT / STRAFPROCESRECHT / STRAFVORDERING
Strafprocesrecht = formeel strafrecht à beschrijft de manier waarop de overheid het strafrecht
correct moet toepassen. De theorie van het strafrecht wordt omgezet in actie in het strafprocesrecht
Geheel van rechtsregels mbt organisatie, bevoegdheid en werking van de publiekrechtelijke
instellingen en organen die daarmee belast zijn (het gerechtelijk apparaat)
4 fasen:
• ONDERZOEKSFASE
o Fase 1: fase van het onderzoek: gerechtelijk onderzoek & opsporingsonderzoek
o Fase 2: fase van de vordering: onderzoek is afgerond, wat moet er nu gebeuren?
• VONNISFASE
o Fase 3: fase van de berechting: hof van assisen, politierechtbank, correctionele
rechtbank, …
o Fase 4: fase van de strafuitvoering: hoe moet de straf uitgevoerd worden? Werkstraf,
autonome probatiestraf (= voorwaarden die worden opgelegd), …
Dubbele doelstelling strafprocesrecht
• Efficiënt à zodat zoveel mogelijk schuldigen gevat en berecht kunnen worden
• Bestraffing van onschuldigen vermijden
ACCUSATOIRE EN INQUISITOIRE RECHTSPLEGING
Accusatoire rechtspleging – 3 kenmerken:
• Mondeling
• Openbaar
• Tegensprekelijk
Inquisitoire rechtspleging – 3 kenmerken:
• Schriftelijk
• Geheim
• Niet-tegensprekelijk
VOORNAAMSTE BRONNEN VAN HET STRAFPROCESRECHT
Voornaamste bron: Wetboek van Strafvordering
• Wet voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering
• Wet betreffende de voorlopige hechtenis
• Wet betreffende de opschorting, het uitstel en de probatie
• Internationale verdragen
• Gerechtelijk wetboek, rechtspraak en rechtsleer
Jana Van De Riviere (2RP1) Strafprocesrecht 1
,HOOFDSTUK 2: VORDERINGEN DIE ONTSTAAN UIT EEN MISDRIJF
DE STRAFVORDERING
Strafvordering = doordat het misdrijf gepleegd werd, kan het Openbaar Ministerie een vordering
instellen in naam van de maatschappij om de pleger van dit misdrijf te sanctioneren door middel van
een straf of een maatregel.
Gevolg van een misdrijf is dikwijls ook dat er schade werd toegebracht. Dit geeft aanleiding tot een
burgerlijke vordering door de benadeelde of het slachtoffer, niet door het Openbaar Ministerie.
Geen schade tot gevolg van het misdrijf? Dan enkel strafvordering.
1.1 De uitoefening van de strafvordering
HET OPENBAAR MINISTERIE
Wie is het Openbaar Ministerie?
• Rechtbank eerste aanleg: procureur des Konings en zijn substituten
• Arbeidsrechtbank: arbeidsauditoraat met arbeidsauditeur en substituten arbeidsauditeurs
• Hof van beroep: procureur-generaal, advocaten-generaal en substituten procureur-generaal
• Hof van Cassatie: procureur-generaal en zijn/haar advocaten-generaal
Kenmerken van het Openbaar Ministerie
• Het Openbaar Ministerie is hiërarchisch opgebouwd
• Het Openbaar Ministerie is ondeelbaar
• Het Openbaar Ministerie is onafhankelijk
DE BURGERLIJKE PARTIJ
Slachtoffer van een misdrijf kan klacht indienen waarbij hij vraagt dat de pleger van het misdrijf
vervolgd en eventueel gestraft zal worden. Een klacht stelt een strafvordering niet in werking, de klager
signaleert aan de overheid dat een bepaald misdrijf gepleegd is en stelt geen burgerlijke vordering in.
VERSCHILLEND ‘burgerlijke partij stellen’ = slachtoffer vraagt vergoeding voor de opgelopen schade.
Strafvordering al ingesteld? Burgerlijke vordering kan toegevoegd worden.
1.2 Tegen wie wordt de strafvordering uitgeoefend?
Tegen een persoon, natuurlijk of rechtspersoon
• Kan de dader, mededader of medeplichtige zijn van een misdrijf
• In stadium van het onderzoek = verdachte
• In gerechtelijk onderzoek kan hij ‘in verdenking gesteld’ worden door onderzoeksrechter =
‘inverdenkinggestelde’
• Zaak aanhangig voor de rechtbank wordt verdachte = ‘beklaagde’ of ‘beschuldigde’ voor hof
van assisen
Jana Van De Riviere (2RP1) Strafprocesrecht 2
, 1.3 Wijze van uitoefening van de strafvordering
Openbaar Ministerie strafvordering uitvoeren? Hangt af van het oordeel van de procureur des konings:
hij zal beslissen of het wel de moeite is om een strafvordering in te stellen.
VAN AMBTSWEGE
Het Openbaar Ministerie oefent de strafvordering uit als het kennis krijgt van een misdrijf door eigen
waarneming of door een proces-verbaal
AANGIFTE
• Persoon feiten gaat melden bij politie of parket
• Niet door het slachtoffer zelf
KLACHT
• Door persoon die slachtoffer is geworden van een misdrijf
• Persoon dient klacht in, dus wilt gebeurde melden aan politie en verwacht dat het aangeduide
persoon vervolgd en zo nodig gesanctioneerd zal worden
DE BURGERLIJKE VORDERING
Art. 3 V.T.Sv.:
‘De rechtsvordering tot herstel van de schade, door een misdrijf veroorzaakt, behoort aan hen die
schade hebben geleden.’
Art. 3bis V.T.Sv.:
‘Slachtoffers van misdrijven en hun verwanten dienen zorgvuldig en correct te worden bejegend, in
het bijzonder door terbeschikkingstelling van de nodige informatie en, in voorkomend geval, het
bewerkstelligen van contact met de gespecialiseerde diensten en met name de justitieassistenten.
Slachtoffers ontvangen met name de nuttige informatie over de nadere regels voor de burgerlijke
partijstelling en de verklaring van de benadeelde persoon (…)’
Art. 4 V.T.Sv.:
‘De burgerlijke rechtsvordering kan tezelfdertijd en voor dezelfde rechters vervolgd worden als de
strafvordering. Zij kan ook afzonder vervolgd worden; in dat geval is zij geschorst, zolang niet definitief
is beslist over de strafvordering die voor of tijdens de burgerlijke vordering is ingesteld.’
2.1 De burgerlijke vordering voor de strafrechter
VOOR DE STRAFVORDERING IS INGESTELD
Benadeelde kan zelf strafvordering, samen met een burgerlijke vordering instellen, op 2 manieren:
• Door zich zelf burgerlijke partij te stellen bij onderzoeksrechter (art. 63 Sv.)
o Verzoekschrift opstellen
o Ondubbelzinnige mondelinge wilsverklaring
à Onderzoeksrechter zal proces-verbaal opstellen van de burgerlijke partijstelling
à Enkel voor wanbedrijven en misdaden
Jana Van De Riviere (2RP1) Strafprocesrecht 3
