Hoofdstuk 1- Wat is sociologie?
Waarin verschillen de posities van Luhmann en Habermas ten aanzien van het arbitraire?
-Luhmann: We moeten het contingente aanvaarden door het arbitraire op een aantal punten
gewoon te aanvaarden. Dit kan door de meerderheidsregel en rechtspositivisme(=de wet verdient
respect zolang ze op de correcte wijze gemaakt is)
-Habermas: Volgens Habermas kunnen we het arbitraire doen verdwijnen. Dit kunnen we doen via
de wetenschap die ons een wijze aanreikt om op een open wijze met elkaar te communiceren. Dus
door open communicatie zouden de regels minder arbitrair moeten zijn.
Hoe dacht August Comte het probleem van niet-arbitraire contingentie op te lossen? Welk
instelling zou daarbij volgens hem een cruciale rol spelen? Waarom dacht hij dat?
- Het menselijk handelen wordt geleid door de rede en emoties. Om deze goed op elkaar te
laten afstemmen is er religie nodig. De religies hadden voor Comte afgedaan dus daarom
kwam hij met de Religie Van De Mensheid.
- Hij dacht dat religie hiervoor geschikt was omdat het een manier is om zich bewust te
worden van de rol die de mensheid speelt in het scheppen van de sociale orde, zonder dat
dit ging leiden tot het gevoel dat alles willekeurig is en dat bovenstaande orde enkel door
dwang en misleiding kan worden gehandhaafd.
Wat wordt er bedoeld met de term ‘legitimerende derde’? Welke ‘legitimerende derde’ duikt op in
Marx’ theorie als hij het over de evolutie naar een klasseloze maatschappij?
- In samenlevingen die tot inzicht van het contingente zijn gekomen is er een constante
tendens om de wetten, normen, de vorm van instellingen,… te verankeren in en te
verantwoorden op basis van een principe dat buiten de wil van da mensen ligt
- 3 legitimerende derden:
Natuur: onze maatschappij wordt beïnvloed door onze menselijke beperkingen
Geschiedenis: de geschiedenis van een maatschappij beperken latere keuzemogelijkheden.
Samenhang: Bepaalde zaken staan in verband met elkaar (vb economie en gezinsmodel)
Hoofdstuk 2- Welke taken heeft de socioloog?
Waarom kunnen we Marx en Freud beschouwen als inspiratiebronnen van de kritische sociologie?
-Omdat ze beiden van mening zijn dat er achter de werkelijkheid een diepliggender werkelijkheid zit.
Karl Marx zegt dat er achter de schijnbaar objectieve beschrijving van economische en sociale
wetmatigheden het belang van de dominante klassen zit. Sigmund Freud spreekt over het idee van
een dubbele werkelijkheid. Het gedrag van de mens wordt niet alleen georiënteerd door het besut
denken maar ook door het onderbewust zijn.
Wat wordt bedoeld met de ‘empirisch gezindheid’ van de socioloog?
- De sociologie is een empirische wetenschap. Als je empirisch gezind bent, dan moet je je
stellingen en opvattingen steeds weer aan de werkelijkheid toetsen, voortdurend in dialoog
gaan met die werkelijkheid en ook steeds weer bereid te zijn tot en met de fundamenten van
de eigen benaderingswijze ter discussie te stellen. Dit is volgens veel sociologen nodig om
van echt wetenschap te kunnen spreken.
Waarin verschillen de posities van Luhmann en Habermas ten aanzien van het arbitraire?
-Luhmann: We moeten het contingente aanvaarden door het arbitraire op een aantal punten
gewoon te aanvaarden. Dit kan door de meerderheidsregel en rechtspositivisme(=de wet verdient
respect zolang ze op de correcte wijze gemaakt is)
-Habermas: Volgens Habermas kunnen we het arbitraire doen verdwijnen. Dit kunnen we doen via
de wetenschap die ons een wijze aanreikt om op een open wijze met elkaar te communiceren. Dus
door open communicatie zouden de regels minder arbitrair moeten zijn.
Hoe dacht August Comte het probleem van niet-arbitraire contingentie op te lossen? Welk
instelling zou daarbij volgens hem een cruciale rol spelen? Waarom dacht hij dat?
- Het menselijk handelen wordt geleid door de rede en emoties. Om deze goed op elkaar te
laten afstemmen is er religie nodig. De religies hadden voor Comte afgedaan dus daarom
kwam hij met de Religie Van De Mensheid.
- Hij dacht dat religie hiervoor geschikt was omdat het een manier is om zich bewust te
worden van de rol die de mensheid speelt in het scheppen van de sociale orde, zonder dat
dit ging leiden tot het gevoel dat alles willekeurig is en dat bovenstaande orde enkel door
dwang en misleiding kan worden gehandhaafd.
Wat wordt er bedoeld met de term ‘legitimerende derde’? Welke ‘legitimerende derde’ duikt op in
Marx’ theorie als hij het over de evolutie naar een klasseloze maatschappij?
- In samenlevingen die tot inzicht van het contingente zijn gekomen is er een constante
tendens om de wetten, normen, de vorm van instellingen,… te verankeren in en te
verantwoorden op basis van een principe dat buiten de wil van da mensen ligt
- 3 legitimerende derden:
Natuur: onze maatschappij wordt beïnvloed door onze menselijke beperkingen
Geschiedenis: de geschiedenis van een maatschappij beperken latere keuzemogelijkheden.
Samenhang: Bepaalde zaken staan in verband met elkaar (vb economie en gezinsmodel)
Hoofdstuk 2- Welke taken heeft de socioloog?
Waarom kunnen we Marx en Freud beschouwen als inspiratiebronnen van de kritische sociologie?
-Omdat ze beiden van mening zijn dat er achter de werkelijkheid een diepliggender werkelijkheid zit.
Karl Marx zegt dat er achter de schijnbaar objectieve beschrijving van economische en sociale
wetmatigheden het belang van de dominante klassen zit. Sigmund Freud spreekt over het idee van
een dubbele werkelijkheid. Het gedrag van de mens wordt niet alleen georiënteerd door het besut
denken maar ook door het onderbewust zijn.
Wat wordt bedoeld met de ‘empirisch gezindheid’ van de socioloog?
- De sociologie is een empirische wetenschap. Als je empirisch gezind bent, dan moet je je
stellingen en opvattingen steeds weer aan de werkelijkheid toetsen, voortdurend in dialoog
gaan met die werkelijkheid en ook steeds weer bereid te zijn tot en met de fundamenten van
de eigen benaderingswijze ter discussie te stellen. Dit is volgens veel sociologen nodig om
van echt wetenschap te kunnen spreken.
